Sức khỏe
Canh châu – vị thuốc quý từ thiên nhiên
Canh châu còn có tên gọi khác là kim châu, sơn minh trà hay tước mai đằng. Trong y học cổ truyền cây canh châu sử dụng như một vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lương huyết, tiêu viêm và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh ngoài da.
Đặc điểm và công dụng của cây canh châu
Canh châu là loại cây bụi nhỏ, nhiều cành nhánh, lá hình bầu dục, mép có răng cưa nhỏ, quả chín màu đen tím. Cây thường mọc ở các vùng đồi thấp, ven rừng hoặc được trồng làm hàng rào.
Theo y học cổ truyền, cây canh châu có vị đắng hơi chua, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lương huyết và tiêu viêm. Dược liệu thường được dùng để hỗ trợ điều trị sởi, thủy đậu, mụn nhọt, ghẻ lở, kiết lỵ, rôm sảy, bong gân và một số chứng bệnh do nhiệt độc gây ra.
Các bài thuốc dân gian từ cây canh châu
Hỗ trợ điều trị sởi: Canh châu 20g, tầm gửi cây khế 18g, sắn dây 12g, hương nhu 8g, hoắc hương 8g, cam thảo 8g. Sắc uống ngày 1 thang.
Hỗ trợ điều trị thủy đậu: Canh châu 20–30g, kim ngân hoa 12g, cam thảo 6g. Sắc nước uống trong ngày.
Thanh nhiệt, giải độc cơ thể: Dùng 30g lá canh châu tươi đun với 1 lít nước, uống thay nước trong ngày.
Hỗ trợ cải thiện mụn nhọt: Canh châu 20g, bồ công anh 20g, kim ngân hoa 16g. Sắc uống ngày 1 thang.
Hỗ trợ cải thiện ghẻ lở ngoài da: Lá canh châu tươi giã nát, đắp lên vùng tổn thương sau khi vệ sinh sạch sẽ.
Hỗ trợ điều trị kiết lỵ: Lá và rễ canh châu 20–30g, sắc nước uống ngày 2 lần.
Hỗ trợ giảm nóng trong: Canh châu 20g, rễ cỏ tranh 20g, lá sen 10g. Sắc nước uống.
Hỗ trợ an thần, ngủ ngon: Canh châu 15g, tâm sen 10g, hoa nhài 5g. Hãm như trà, uống vào buổi tối.
Hỗ trợ giảm tiêu chảy do nhiệt: Canh châu 20g, búp ổi 15g, gừng nướng 4g. Sắc nước uống trong ngày.
Hỗ trợ giảm rôm sảy ở trẻ em: Dùng lá canh châu tươi nấu nước tắm hằng ngày.
Hỗ trợ cải thiện mẩn ngứa, dị ứng ngoài da: Canh châu 20g, ké đầu ngựa 12g, kinh giới 12g. Sắc nước uống.
Hỗ trợ giảm viêm da: Lá canh châu tươi giã nát đắp lên vùng da bị viêm hoặc dùng nước sắc để rửa.
Hỗ trợ cải thiện tình trạng tắc tia sữa: Canh châu 20g, thông thảo 10g, rễ cỏ tranh 12g. Sắc uống trong ngày.
Hỗ trợ giảm sưng đau do bong gân: Lá canh châu tươi giã với một ít muối, đắp ngoài vùng bị tổn thương.
Hỗ trợ giảm đau nhức do va đập: Lá canh châu tươi giã nát, sao nóng rồi đắp lên vùng đau.
Hỗ trợ giải độc cơ thể: Canh châu 20g, rau má 20g, mã đề 12g. Sắc uống ngày 1 thang.
Hỗ trợ cải thiện nhiệt miệng: Canh châu 20g, sinh địa 12g, cam thảo 6g. Sắc nước uống hoặc dùng để súc miệng.
Hỗ trợ giảm sốt do nóng nhiệt: Canh châu 20g, lá tre 20g, sài đất 16g. Sắc nước uống.
Hỗ trợ cải thiện viêm họng: Canh châu 20g, húng chanh 15g, vài lát gừng tươi. Sắc uống ngày 2 lần.
Hỗ trợ giảm ho: Canh châu 20g, cát cánh 10g, cam thảo 6g. Sắc nước uống.
Hỗ trợ lợi tiểu: Canh châu 20g, râu ngô 20g, mã đề 12g. Sắc uống trong ngày.
Hỗ trợ giải rượu: Canh châu 20g, đậu xanh 20g. Sắc lấy nước uống sau khi sử dụng rượu, bia.
Hỗ trợ giảm đau đầu do cảm nắng: Canh châu 20g, cúc hoa 10g, lá dâu tằm 12g. Sắc uống trong ngày.
Hỗ trợ làm mát gan: Canh châu 20g, diệp hạ châu 16g, nhân trần 12g. Sắc uống ngày 1 thang.
Hỗ trợ giảm mề đay: Canh châu 20g, kinh giới 12g, phòng phong 10g. Sắc nước uống.
Lưu ý
Người có cơ địa hàn, thường xuyên lạnh bụng hoặc tiêu chảy cần thận trọng khi sử dụng.
Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người đang điều trị bệnh nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng. Các bài thuốc dân gian từ canh châu chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị. Khi thu hái cần lựa chọn cây ở khu vực sạch, tránh nơi ô nhiễm hoặc có hóa chất tồn dư./.
