Công tác Dân tộc

Dựng "lưới an toàn" cho trẻ em vùng cao

Mỹ Dung • 13/06/2026 21:15

Đằng sau những nương keo, đồi quế vùng cao Quảng Ninh vẫn tiềm ẩn nguy cơ trẻ em phải bỏ học lao động sớm. Nhiều giải pháp đồng bộ đang được triển khai để giữ các em ở lại trường và bảo vệ tuổi thơ.

Nhận diện sớm nguy cơ

Trên thực tế, lao động trẻ em ở khu vực miền núi thường không diễn ra dưới những hình thức dễ nhận thấy mà chủ yếu là phụ giúp gia đình trong sản xuất nông, lâm nghiệp, nghỉ học theo người thân đi làm thời vụ hoặc tham gia những công việc vượt quá sức khỏe và độ tuổi.

Quảng Ninh lựa chọn cách tiếp cận lấy phòng ngừa làm trọng tâm. Thay vì chờ đến khi xảy ra vi phạm mới xử lý, các địa phương tập trung phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ như trẻ nghỉ học dài ngày, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc thường xuyên tham gia lao động nặng nhọc.

3(2).jpg — Giáo viên thường xuyên đến hỏi thăm, động viên phụ huynh, học sinh các gia đình khó khăn

Nhìn lại chuyện cũ, anh Bàn Văn Minh, người dân xã Kỳ Thượng không giấu được sự áy náy. Anh kể, cách đây khoảng 2 năm, khi giá keo tăng cao, gia đình bước vào vụ thu hoạch đúng lúc con trai anh (khi đó đang học lớp 8) cũng tỏ ra chán học, không còn thiết tha đến trường. Nghĩ con đã lớn, lại có thể phụ giúp gia đình kiếm thêm thu nhập, anh từng đồng ý cho con nghỉ học để theo bố mẹ lên đồi keo làm việc.

“Lúc đó mình chỉ nghĩ trước mắt có thêm người làm, đỡ được phần nào chi phí cho gia đình. Nhưng sau này được thầy cô, cán bộ xã và bà con trong thôn đến vận động, phân tích thiệt hơn, tôi mới thấy nếu để cháu nghỉ học thì tương lai sẽ rất thiệt thòi”, anh Minh chia sẻ.

Nhờ sự kiên trì của nhà trường và chính quyền địa phương, con anh đã quay trở lại lớp học. Đến nay, cháu vẫn tiếp tục theo học và nuôi ước mơ học lên cao hơn. Với anh Minh, đó là quyết định đúng đắn nhất mà gia đình đã lựa chọn.

Mỗi khi phát hiện học sinh nghỉ học nhiều ngày hoặc theo gia đình lên nương dài ngày, cộng tác viên bảo vệ trẻ em, giáo viên chủ nhiệm và trưởng thôn thường cùng đến tận nhà tìm hiểu nguyên nhân, vận động gia đình đưa các em trở lại trường.

Em Lý Văn Sáng, học sinh lớp 9, Trường TH&THCS Lương Mông, xã Lương Minh, cho biết ngoài giờ học em vẫn phụ giúp bố mẹ chăm sóc keo, quế và làm việc nhà. Tuy nhiên, em luôn xác định việc học là quan trọng nhất.

“Bố mẹ và thầy cô đều động viên em cố gắng đến trường đầy đủ. Em muốn học tiếp lên THPT để sau này có nhiều cơ hội hơn. Em nghĩ nếu nghỉ học sớm thì sẽ rất khó thay đổi cuộc sống”, Sáng nói.

Những câu chuyện như của Sáng cho thấy việc phát hiện sớm nguy cơ, đồng hành cùng học sinh và gia đình có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn ngừa lao động trẻ em từ gốc, nhất là tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn.

1(5).jpg — Nhiều chương trình từ thiện, an sinh xã hội cho trẻ em vùng cao Quảng Ninh

Lan toả thông điệp "không để trẻ em lao động sớm"

Bên cạnh việc phát hiện sớm nguy cơ, Quảng Ninh còn chú trọng thay đổi nhận thức của cộng đồng về quyền trẻ em và tác hại của lao động trẻ em.

Các buổi truyền thông về quyền trẻ em được triển khai sâu rộng tới phụ huynh, giáo viên, doanh nghiệp và người dân, đặc biệt tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa. Từ những buổi sinh hoạt thôn, họp phụ huynh đến các hoạt động ngoại khóa trong trường học, thông điệp "không để trẻ em lao động sớm" đang dần trở thành nhận thức chung ở nhiều địa bàn vùng cao.

Ông Triệu Quý Trình, Người có uy tín ở thôn Nam Kim, xã Ba Chẽ cho biết trước đây vẫn còn những gia đình cho rằng con cái lớn lên cần tham gia lao động sớm để phụ giúp cha mẹ. Tuy nhiên, nhờ sự tuyên truyền bền bỉ của chính quyền, nhà trường và các tổ chức đoàn thể, nhận thức của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực.

“Bà con giờ hiểu rằng việc học là con đường giúp con em có tương lai tốt hơn. Khi thấy học sinh có nguy cơ bỏ học, cả thôn đều cùng vận động gia đình để các cháu tiếp tục đến lớp”, ông Trình nói.

2(2).jpg — Giữ các em ở lại trường là giữ lại cơ hội cho tương lai

Để những thay đổi về nhận thức trở thành hành động cụ thể, tỉnh tiếp tục hoàn thiện mạng lưới bảo vệ trẻ em từ cơ sở. Hiện nay, 54/54 xã, phường, đặc khu đều thành lập Ban Chỉ đạo công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em.

Đặc biệt, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kinh phí thực hiện các hoạt động bảo vệ, chăm sóc trẻ em trên địa bàn tỉnh đạt hơn 30 tỷ đồng. Hàng chục nghìn trẻ em có hoàn cảnh khó khăn đã nhận được học bổng, quà tặng, hỗ trợ học tập và chăm sóc sức khỏe từ các chương trình an sinh xã hội.

Trên những đồi keo, nương quế xanh ngắt của vùng cao Quảng Ninh, tiếng trống trường vẫn là âm thanh được mong đợi nhất. Bởi phía sau mỗi em nhỏ đến lớp đầy đủ không chỉ là một năm học được tiếp nối, mà còn là cơ hội để các em bước ra khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo khó và lao động sớm.

Mỹ Dung