Bản làng hôm nay
Làng muối Nghĩa Phú kể câu chuyện 5 đời giữ nghề
Làng muối Nghĩa Phú (xã Quỳnh Phú, Nghệ An) đang trở thành điểm trải nghiệm hấp dẫn. Bởi phía sau những cánh đồng muối trắng, có biết bao câu chuyện về những diêm dân lặng lẽ giữ nghề giữa nắng gió, từ đời này qua đời khác.
5 đời bền bỉ giữ nghề giữa nắng gió
Mặt trời vừa nhô lên khỏi đường chân trời, cũng là lúc cánh đồng muối Nghĩa Phú đã rộn ràng tiếng bước chân của những người diêm dân. Trong ánh nắng đầu ngày, từng ô muối kết tinh lấp lánh như những tấm gương phản chiếu bầu trời, báo hiệu một ngày lao động mới bắt đầu.
Hơn nửa đời người gắn bó với đồng muối, ông Tô Duy Khánh, thôn Nghĩa Phú, vẫn đều đặn thức dậy từ 4 giờ sáng để đưa nước biển vào ruộng. Với ông, đó không chỉ là công việc mưu sinh mà còn là nghề cha ông truyền lại qua năm thế hệ.
"Lớn lên là đã theo bố mẹ ra đồng muối rồi. Gia đình tôi đến nay đã 5 đời làm nghề này", ông Khánh chia sẻ.
Theo ông, nghề làm muối là nghề "ăn cơm trời". Mỗi mẻ muối ngon hay không, đều phụ thuộc vào nắng, gió và thời tiết. Chỉ những người gắn bó nhiều năm mới có thể nhìn hướng gió để đoán được chất lượng hạt muối.
Nếu gặp gió Đông Nam, hay còn gọi là gió nồm, nước biển bốc hơi nhanh, hạt muối kết tinh to, trắng và cho năng suất cao. Ngược lại, những ngày có gió Nam Lào, hạt muối thường nhỏ hơn, ánh màu vàng và sản lượng cũng giảm đáng kể.
Một ngày làm muối bắt đầu khi nhiều người còn đang say giấc. Từ khoảng 4 - 5 giờ sáng, người dân đưa nước biển vào các ô kết tinh. Đến khoảng 15 - 16 giờ chiều, khi nắng đã đủ độ, họ bắt đầu thu hoạch những mẻ muối đầu tiên.
Những ngày thời tiết thuận lợi, mỗi hộ có thể thu được khoảng 200 kg muối. Thế nhưng, thành quả ấy vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên.
Chỉ một cơn mưa bất chợt, hay vài ngày thời tiết không thuận cũng có thể khiến công sức của cả ngày lao động trở nên dang dở.
Điểm hẹn của những trải nghiệm bình dị
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch biển Quỳnh, cánh đồng muối Nghĩa Phú bắt đầu được nhiều du khách biết đến. Không ít người tìm về đây vào những ngày nắng đẹp, để ngắm cánh đồng muối trắng lấp lánh, ghi lại những khoảnh khắc lao động chân thực của diêm dân và trực tiếp trải nghiệm công việc cào, gom hay gánh muối.
Theo ông Khánh, từ khi có nhiều du khách ghé thăm, không khí ở làng muối cũng trở nên nhộn nhịp hơn. Người dân luôn sẵn lòng hướng dẫn khách từng công đoạn làm muối, kể những câu chuyện về nghề truyền thống mà gia đình họ đã gìn giữ suốt nhiều thế hệ.
Điều khiến nhiều du khách nhớ nhất có lẽ không chỉ là vẻ đẹp của cánh đồng muối mà còn là sự chân chất của người dân nơi đây.
Nhiều người sau khi trải nghiệm thường đề xuất mua một hoặc hai cân muối mang về làm kỷ niệm. Thế nhưng, bà con trong làng hiếm khi lấy tiền.
"Khách chỉ mua ít để mang về làm quà nên chúng tôi thường biếu luôn", ông Khánh cười hiền.
Sự mộc mạc ấy khiến mỗi chuyến ghé thăm làng muối không chỉ là hành trình khám phá một nghề truyền thống, mà còn là dịp để cảm nhận sự hiếu khách của người dân vùng biển Nghệ An.
Dù vậy, hoạt động du lịch hiện mới dừng ở mức tự phát. Người dân cũng chưa có thêm thu nhập gì từ việc đón khách trải nghiệm hay giới thiệu sản phẩm.
Tuy nhiên, điều khiến ông Khánh trăn trở nhất, không phải là những ngày nắng gắt hay mưa dầm, mà là số người còn gắn bó với nghề ngày một ít đi.
Ông Khánh bảo, nghề làm muối vẫn cần những con người chấp nhận dãi nắng, dầm gió và phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên. Chính vì vậy, để giữ được cánh đồng muối cũng đồng nghĩa, với việc giữ lại những con người vẫn còn nặng lòng với nghề.
Để góp phần nâng cao giá trị của nghề truyền thống, địa phương cũng cần quan tâm, hỗ trợ làng muối xây dựng mô hình du lịch cộng đồng kết hợp trải nghiệm nghề làm muối, với giới thiệu đặc sản địa phương, có như vậy mới giữ chân được lớp trẻ, giữ được cái nghề đã có từ bao đời nay của diêm dân vùng đất này.
