Người giữ lửa
H'Hễ Bkrông: Người giữ "hơi thở của đất, nhịp tim của rừng" Yang Tao
Trong ký ức của những người già ở xã Liên Sơn (tỉnh Đắk Lắk), gốm Yang Tao từng có một thời hoàng kim khi hiên nhà nào cũng đỏ lửa, bóng dáng các bà, các mẹ thoăn thoắt nặn nồi, nặn ché hiện diện khắp buôn làng.
Rồi cơn lốc của đời sống hiện đại đã khiến làng nghề cổ cứ lùi dần vào quá khứ. Giữa bối cảnh ấy, chị H'Hễ Bkrông (dân tộc Mnông) đã chọn ở lại buôn làng, vực dậy hồn đất Yang Tao bằng chính mô hình du lịch trải nghiệm độc đáo.
.jpg)
Từ ký ức tuổi thơ bên bóng dáng người bà
Từ đầu dây bên kia tại Home Gốm Yang Tao (buôn Dơng Băk, xã Liên Sơn, tỉnh Đắk Lắk), chị H'Hễ Bkrông chia sẻ thật lòng, bản thân không phải là người nặn gốm giỏi nhất buôn, nhưng nhờ những năm tháng bươn chải mưu sinh, chị lại có sự nhạy bén để làm người "gõ cửa" thị trường, bán giúp sản phẩm cho bà con làng nghề.
Tuổi thơ của H'Hễ là những chuỗi ngày trầm buồn khi bố ngã bệnh rồi mất sớm, một mình bà ngoại gồng gánh cả gia đình bằng nghề gốm thủ công.
"Người Mnông luôn xem đất và lửa là những gì gần gũi, gắn bó mật thiết với cuộc sống. Đất cho mình nguyên liệu, còn lửa giúp đất thành hình, trở thành một sản phẩm hoàn chỉnh. Với người Mnông Rlăm, gốm không chỉ đơn thuần là một món đồ vật dụng, mà nó còn là hơi thở của đất, nhịp tim của rừng và là phần linh hồn thiêng liêng của cha ông để lại".
— Chị H'Hễ Bkrông —
Cô bé H'Hễ ngày ấy cứ lủi thủi theo bà đi lấy đất sét, nhặt củi khô, rồi lại cùng bà mang những chiếc nồi, chiếc ché mới nung đi khắp các ngả đường để đổi lấy gùi gạo, gùi lúa hay manh áo cũ cho cả nhà.
“Bà ngoại tôi không dạy bằng những bài học cụ thể, bà dạy bằng chính cuộc sống nhọc nhằn của mình. Đôi bàn tay thoăn thoắt nặn đất của bà nuôi sống cả gia đình trong những năm tháng ngặt nghèo nhất. Ngọn lửa nghề trong tôi được nuôi lớn từ chính những ngày tháng cùng bà đi qua gian khó ấy”, chị H'Hễ bùi ngùi nhớ lại.
Khi xã hội phát triển, những chiếc nồi nhôm, xô nhựa tiện lợi tràn về buôn làng, những nghệ nhân lớn tuổi ở Yang Tao cứ thế thưa thớt dần, người trẻ lại chẳng còn mặn mà với nghề truyền thống vì thu nhập quá thấp.
Nhìn những bãi nung lộ thiên trong buôn ngày càng thưa thớt tro tàn, những đống củi rơm không còn được nổi lửa bên khoảng sân vắng, trong lòng người phụ nữ sinh năm 1988 cứ canh cánh một nỗi lo...
Nếu một ngày các nghệ nhân già khuất núi, ai sẽ là người giữ cho đất và lửa quyện hòa, ai sẽ kể tiếp câu chuyện của gốm Yang Tao cho thế hệ mai sau? Nỗi trăn trở ấy chính là động lực thôi thúc chị phải hành động.
.jpg)
Đường gập ghềnh của "CEO chân đất" với gốm Yang Tao
Trước khi trở thành chủ nhân của dự án Home Gốm Yang Tao, hành trình mưu sinh của H'Hễ Bkrông là một chặng đường đầy biến động.
Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, chị phải nghỉ học sớm, rồi sau này khi cố gắng tốt nghiệp ngành sư phạm thì lại rơi vào cảnh thất nghiệp. Có thời điểm, chị rơi vào khủng hoảng tinh thần. Để sống và bám trụ lại buôn làng, chị không nề hà bất cứ công việc gì, từ mở quán tạp hóa, buôn cây cảnh, bán trâu bò, bán nhà sàn cho đến làm hướng dẫn viên du lịch.
Chính những tháng ngày bươn chải ấy đã rèn luyện cho H'Hễ một tinh thần thép và sự nhạy bén của một người làm kinh tế. Khi nhận thấy xu hướng du lịch trải nghiệm văn hóa lên ngôi, chị quyết định bắt tay vào xây dựng Home Gốm.
"Có những lúc mệt mỏi, tôi tự hỏi liệu mình có đang đi sai đường không. Nhưng cứ mỗi lần định bỏ cuộc, ký ức về bà ngoại và hình ảnh làng nghề mai một lại giữ chân tôi ở lại. Mình không giỏi thì mình phải học".
— Chị H'Hễ Bkrông —
Vạn sự khởi đầu nan, một người phụ nữ vùng cao làm du lịch phải đối mặt với vô vàn rào cản: thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm quản lý, thị trường hoàn toàn xa lạ. Những ngày đầu, sản phẩm gốm làm ra chỉ biết xếp trên kệ, có khi cả tháng trời không bán nổi một món.
Chị bắt đầu tham gia các lớp tập huấn, học cách quay video, chụp ảnh bằng điện thoại, học cách viết bài quảng bá trên mạng xã hội. Chị kể, nhiều phen dở khóc dở cười khi một clip ngắn phải quay đi quay lại cả chục lần vẫn không ưng ý, hay những lần bật livestream bán hàng mà tay chân run bần bật còn hơn cả đi thi.
Cứ vừa làm vừa sửa, chịu khó và kiên trì, Home Gốm cứ thế từng bước hoàn thiện và được du khách biết đến nhiều hơn.
Năm 2026 đánh dấu một cột mốc rực rỡ trong hành trình của H'Hễ Bkrông khi dự án Home Gốm Yang Tao xuất sắc đạt giải Ba tại Cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp tỉnh Đắk Lắk.
Đứng trên sân khấu nhận giải, người con gái Mnông đã bật khóc khi nghĩ về hành trình từ một cô gái nghèo phải bỏ học giữa chừng, trải qua bao biến cố để có được sự công nhận ngày hôm nay. Người đầu tiên chị gọi điện chia sẻ niềm vui lớn này chính là mẹ và người bác ở quê nhà.
Khi bảo tồn gắn liền với sinh kế cộng đồng
Đến nay, Home Gốm không chỉ là nơi lưu trú, mà đã trở thành một điểm đến văn hóa hấp dẫn tại Đắk Lắk. Du khách trong và ngoài tỉnh khi đến đây được tận tay chạm vào đất sét, tự mình trải nghiệm các công đoạn làm gốm thủ công, thưởng thức ẩm thực địa phương và kết nối với các Tour khám phá danh thắng vùng Yang Tao như Đá Voi Cha, Đá Voi Mẹ.
Đối với chị H'Hễ, triết lý bảo tồn văn hóa phải luôn đi đôi với thực tế đời sống. Chị không chọn cách cất giữ gốm Yang Tao trong tủ kính hay không gian bảo tàng, mà muốn nó phải "sống" được trong dòng chảy của thời đại, phải tạo ra giá trị kinh tế.
“Thành công với tôi không đo bằng doanh thu khủng, mà là khi nhìn thấy những người chị em phụ nữ M'nông trong buôn làng có thể tự hào làm nghề của cha ông, có thêm thu nhập ổn định để lo cho gia đình và tin rằng văn hóa của mình thực sự có giá trị”.
Chị H'Hễ Bkrông
Trong khi nhiều người trẻ chọn cách ly hương ra phố thị để tìm kiếm cơ hội, H'Hễ Bkrông lại chọn cách "cắm rễ" sâu hơn vào mảnh đất quê hương.
Chị hy vọng bản thân và mô hình Home Gốm sẽ trở thành một chiếc cầu nối vững chắc, vừa giữ gìn những giá trị thiêng liêng mà cha ông để lại, vừa tự tin giới thiệu, lan tỏa nét đẹp văn hóa độc đáo của dân tộc M'nông đến bạn bè muôn phương.
