Sức khỏe
Cải trời: Loài cỏ dại chứa nhiều công dụng bất ngờ
Mọc hoang ở bờ ruộng, ven đường hay những bãi đất trống, cải trời có vị đắng, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, cầm máu và được dùng trong nhiều bài thuốc chăm sóc sức khỏe.
Nhận biết cây cải trời
Cải trời còn được gọi là cải ma, cúc trời hoặc thiên hắc địa hồng. Đây là loài cây thân thảo sống một năm, cao khoảng 40 - 100 cm. Thân mọc đứng, phân nhiều cành và phủ lớp lông mềm màu trắng nhạt. Lá mọc so le, hình trứng hoặc thuôn dài, mép có răng cưa không đều, hai mặt đều có lông mịn. Khi vò nát, lá tỏa mùi thơm hăng đặc trưng do chứa tinh dầu.
Hoa cải trời rất nhỏ, màu vàng nhạt hoặc trắng ngà, mọc thành cụm ở đầu cành. Quả nhỏ có nhiều lông tơ, dễ phát tán theo gió.
Cây phân bố khá rộng ở nhiều địa phương trên cả nước, thường mọc tại bờ ruộng, nương rẫy, ven sông, bãi đất hoang và những nơi đất ẩm. Toàn cây đều được sử dụng làm dược liệu. Theo kinh nghiệm dân gian, cây thường được thu hái khi bắt đầu ra hoa, sau đó dùng tươi hoặc phơi trong bóng râm để bảo quản.
Theo y học cổ truyền, cải trời có vị đắng, hơi thơm, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, lợi tiểu, cầm máu và tiêu sưng.
Các nghiên cứu dược liệu cho thấy cải trời chứa Flavonoid, Polyphenol, Tannin, Alkaloid cùng tinh dầu. Những hoạt chất này được cho là góp phần tạo nên đặc tính chống Oxy hóa, kháng khuẩn và kháng viêm của cây.
Một số bài thuốc dân gian từ cây cải trời
Thanh nhiệt, giải độc cơ thể: Dùng 20 - 30g cây cải trời khô hoặc khoảng 60g cây tươi, sắc với 700 ml nước còn khoảng 300 ml, chia uống 2 lần trong ngày.
Bướu cổ: Chuẩn bị khoảng 100g cây cải trời tươi hoặc 30g cây cải trời đã được phơi khô. Sau đó nấu với 1,5 lít nước và uống mỗi ngày. Kiên trì sử dụng trong khoảng 1 tháng để có được kết quả tốt nhất.
Hoặc: Có thể dùng cây cải trời để nấu với nước. Nấu đến khi nào thu được dung dịch cao như những loại cao bạn thường thấy. Sau đó có thể dùng trong nhiều ngày. Mỗi lần dùng chỉ cần cho một lượng cao vừa đủ để hòa cùng nước ấm. Với cách này, chỉ cần làm một lần và dùng trong nhiều lần mà vẫn đảm bảo mang lại hiệu quả cao, do đó rất phù hợp với những người bận rộn.
Trị hạch bã đậu, hạch rò mủ, lao hạch: Cải trời 20g, xạ can 10g. Sắc uống 01 thang/ngày, áp dụng bài thuốc liên tục trong nhiều tháng.
Thủy đậu ở trẻ em: Cải trời 20g, bồ công anh 20g, sài đất 20g, thổ phục linh 20g, cam thảo nam 20g. Sắc 01 thang/ngày và chia thành 03 lần uống và dùng hết trong ngày.
Mụn nhọt, lở ngứa: Lấy khoảng 50 - 100 g cây tươi rửa sạch, giã nát rồi đắp trực tiếp lên vùng da tổn thương sau khi đã vệ sinh sạch sẽ. Thay thuốc 2 lần mỗi ngày.
Viêm da, côn trùng đốt: Giã nát lá tươi với một ít muối sạch, đắp lên vùng da bị sưng đỏ hoặc côn trùng đốt theo kinh nghiệm dân gian.
Vảy nến: Cải trời 120g, thổ phục linh 80g. Sắc với 500 ml nước trong vòng 3 giờ, còn lại khoảng 300ml và chia thành 3 - 4 lần uống.
Đau họng, rát họng: Dùng khoảng 25g cải trời khô sắc với 500 ml nước còn một nửa, chia uống trong ngày. Có thể dùng nước sắc để súc miệng khi còn ấm.
Giảm ho: Phối hợp 20g cải trời với 10g húng chanh và 10g cam thảo đất, sắc lấy nước uống, ngày một thang.
Tiêu chảy nhẹ: Dùng 25g cải trời kết hợp 20g búp ổi non, sắc uống trong ngày.
Kiết lỵ: Lấy 30g cải trời phối hợp với 20g cỏ sữa lá nhỏ, sắc lấy nước uống theo kinh nghiệm dân gian.
Cầm máu vết thương nhỏ: Lá cải trời tươi rửa sạch, giã nhuyễn rồi đắp trực tiếp lên các vết xây xát nhỏ sau khi đã làm sạch vết thương.
Nhiệt miệng, viêm lợi: Dùng 20g cây khô sắc nước để súc miệng 3 - 4 lần mỗi ngày hoặc kết hợp uống một phần nước sắc.
Mẩn ngứa do nóng trong: Khoảng 100g cây tươi nấu với 2 - 3 lít nước để tắm hằng ngày.
Lợi tiểu: Sắc 20 - 30g cây khô uống trong ngày theo kinh nghiệm dân gian.
Sưng đau sau va đập: Giã nát cây tươi, sao nóng rồi đắp ngoài vùng bị sưng bầm.
Rôm sảy ở trẻ nhỏ: Nấu nước cải trời tươi để tắm, giúp làm sạch da. Khi sử dụng cho trẻ nhỏ nên thử trước trên một vùng da nhỏ để theo dõi phản ứng.
Những bài thuốc trên chủ yếu được lưu truyền trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian, có giá trị tham khảo trong chăm sóc sức khỏe. Hiệu quả sử dụng có thể khác nhau tùy cơ địa và không thay thế các phương pháp điều trị của y học hiện đại.
Lưu ý khi sử dụng
Cải trời là vị thuốc tương đối lành tính nhưng không nên lạm dụng hoặc sử dụng liên tục trong thời gian dài. Người có cơ địa hàn, thường xuyên lạnh bụng hoặc tiêu chảy cần thận trọng khi dùng.
Phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, trẻ nhỏ và người mắc bệnh mạn tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc trước khi sử dụng.
Khi thu hái cần lựa chọn cây mọc ở khu vực sạch, tránh nơi có nguy cơ ô nhiễm hoặc sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật.
Nếu các triệu chứng kéo dài, sốt cao, nhiễm trùng nặng, chảy máu nhiều hoặc có biểu hiện bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời. Việc sử dụng cải trời chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Cây cải trời được đánh giá là một loại thực phẩm có chứa nhiều dinh dưỡng. Trong rau cải trời có chứa nhiều dưỡng chất như Cineol, Fenchone, Citral, Flavonoid, Glycosid,…
Không chỉ là một loại thực phẩm, cây cải trời còn có tác dụng điều trị bệnh khá hiệu quả.
