Chiêm nghiệm tinh thần "thiểu dục tri túc" trong Phật giáo
Việt Hà•04/07/2026 12:00
"Thiểu dục" là giảm bớt những ham muốn không cần thiết; "tri túc" là biết đủ, biết hài lòng với những gì mình đang có. Theo tinh thần Phật giáo, đó cũng là cách để mỗi người tìm thấy sự bình an giữa cuộc sống nhiều biến động.
Khoảnh khắc nụ cười hồn nhiên của trẻ thơ. Ảnh St
Chia sẻ từ cô gái trẻ
Có người dành cả tuổi trẻ để theo đuổi một cuộc sống tốt đẹp hơn. Thế nhưng, khi có được điều mình từng ao ước, họ lại tiếp tục hướng về một đích đến khác. Cứ như vậy, hạnh phúc luôn nằm ở ngày mai, còn hôm nay chỉ là những chuỗi ngày miệt mài đi tìm sự hoàn hảo.
Đó cũng là điều bạn Nguyễn Ngọc Mỹ 37 tuổi ở Thanh Xuân, Hà Nội từng trải qua.
"Đã có giai đoạn tôi luôn nghĩ phải đạt thêm một mục tiêu mới thì mới hạnh phúc. Nhưng mỗi lần chạm tới một cột mốc, niềm vui chỉ kéo dài rất ngắn rồi lại tiếp tục hướng đến điều khác. Sau này, tôi nhận ra hạnh phúc không nằm ở việc có thêm bao nhiêu, mà ở chỗ biết trân trọng những gì mình đang có", Ngọc Mỹ chia sẻ.
Câu chuyện của Ngọc Mỹ không phải là cá biệt. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người vẫn đang mải miết chạy theo những mục tiêu mới với niềm tin rằng chỉ cần có thêm một công việc tốt hơn, một ngôi nhà rộng hơn, hay một vị trí cao hơn, thì cuộc sống sẽ viên mãn.
Khát vọng vươn lên luôn đáng trân trọng. Nhưng nếu chỉ cho phép mình hạnh phúc khi mọi thứ đều hoàn hảo, con người rất dễ rơi vào cảm giác thiếu thốn, áp lực và không bao giờ thấy đủ.
Nhìn lại hành trình của mình, Ngọc Mỹ nhận ra điều khiến cô thay đổi không phải vì cuộc sống có thêm điều gì lớn lao, mà bởi cô học cách nhìn khác đi. Thay vì chỉ hướng mắt về những điều còn thiếu, cô biết trân trọng những gì đang hiện hữu: Gia đình, sức khỏe, công việc và những khoảnh khắc bình yên của cuộc sống.
Cũng từ những trải nghiệm ấy, Mỹ bắt đầu tìm hiểu giáo lý Phật giáo và đặc biệt tâm đắc với tinh thần "thiểu dục tri túc".
Sự hài lòng trong từng hoàn cảnh khiến mỗi ngày sống sẽ trở nên nhẹ nhàng và dễ chịu hơn rất nhiều. Ảnh: Việt Hà
Sự hài lòng là biết đủ để lòng an
Theo tinh thần Phật giáo, sự hài lòng không phụ thuộc vào việc con người sở hữu bao nhiêu, mà bắt đầu từ chính nội tâm. Đó là khả năng biết đủ, biết trân trọng những gì mình đang có và không để những ham muốn hay sự hơn thua chi phối cuộc sống.
Có lẽ điều khó nhất không phải là có thêm, mà là biết dừng lại đúng lúc để nhận ra mình đã có rất nhiều. Khi lòng luôn hướng về những điều chưa đạt được, con người sẽ dễ bỏ lỡ những niềm vui đang hiện diện.
Ngược lại, khi biết hài lòng trong từng hoàn cảnh, mỗi ngày sống sẽ trở nên nhẹ nhàng và dễ chịu hơn rất nhiều.
Tinh thần ấy được Phật giáo đúc kết trong lời dạy "thiểu dục tri túc".
"Thiểu dục" là giảm bớt những ham muốn không cần thiết; "tri túc" là biết đủ, biết hài lòng với những gì mình đang có. Đó không phải là sự an phận hay từ bỏ khát vọng, mà là biết làm chủ những mong cầu của bản thân để không đánh mất sự bình an trong tâm.
Con người vẫn có thể học tập, lao động, cống hiến và theo đuổi những mục tiêu tốt đẹp, nhưng không để hạnh phúc phụ thuộc vào việc phải có nhiều hơn hay hoàn hảo hơn người khác.
"Theo tôi, 'thiểu dục tri túc' không phải là từ bỏ ước mơ, mà là biết làm chủ những mong muốn của mình. Khi lòng biết đủ, mình vẫn có thể nỗ lực để phát triển nhưng không còn bị áp lực hay sự hơn thua cuốn đi", Ngọc Mỹ bày tỏ.
Trong xã hội hiện đại, khi mạng xã hội và những thước đo thành công khiến con người dễ rơi vào vòng xoáy của sự so sánh, lời dạy ấy càng trở nên ý nghĩa. Sống với sự hài lòng không làm con người chậm lại, mà giúp mỗi bước tiến được bắt đầu từ một tâm thế bình an. Khi lòng biết đủ, ta sẽ có nhiều thời gian hơn để yêu thương, biết ơn và tận hưởng những điều bình dị mà đôi khi vì quá bận rộn, ta đã vô tình bỏ quên.
Cuộc sống sẽ nhẹ nhõm hơn rất nhiều khi con người học cách hài lòng trong từng hoàn cảnh, thay vì chờ mọi thứ trở nên hoàn hảo mới cho phép mình hạnh phúc. Bởi hạnh phúc không bắt đầu từ sự đủ đầy của vật chất hay những thành tựu đạt được, mà từ sự đủ đầy trong chính nội tâm mỗi người.
Và đó cũng chính là giá trị mà tinh thần "thiểu dục tri túc" hướng con người đến: Biết đủ để tâm an, biết hài lòng để sống một cuộc đời an vui và ý nghĩa.
