Người giữ lửa
Từ công nhân, cô gái Khmer trở thành tân thủ khoa đầu ra đại học
Nơi vùng đất miền biên viễn còn nhiều gian khó, câu chuyện của Phan Thị Thu Trang - tân thủ khoa đầu ra ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, Trường Đại học Thủ Dầu Một đã minh chứng một điều: Tri thức có thể thay đổi số phận và xuất phát điểm khó khăn không bao giờ là giới hạn của ước mơ.
Lối rẽ gập ghềnh tuổi 16 của nữ Thủ khoa
Sinh ra và lớn lên tại ấp Tô Lợi, xã Cô Tô, tỉnh An Giang, một vùng đất thuộc dải đất Bảy Núi còn nhiều khó khăn, tuổi thơ của Phan Thị Thu Trang gắn liền với ruộng đồng và cái nghèo lam lũ.
Con đường đến trường của cô gái nhỏ cũng chưa bao giờ là bằng phẳng.
Trang may mắn được theo học tại Trường THCS và THPT Dân tộc Nội trú tỉnh An Giang và nhận được sự chăm lo của nhà trường từ những chính sách của Nhà nước. Giấc mơ giảng đường tưởng chừng đã ở rất gần thì biến cố lớn ập đến vào năm cô 16 tuổi.
Gia đình làm ăn thua lỗ dẫn đến phá sản, ba mẹ ly hôn. Người em gái út phải nghỉ học sớm để theo mẹ lên Bình Dương mưu sinh, còn Trang chật vật gượng dậy để hoàn thành 2 năm cuối cấp.
Sau khi tốt nghiệp lớp 12, nhìn vào hoàn cảnh gia đình túng quẫn, Trang quyết định gác lại ước mơ vào đại học mà xin vào làm công nhân trong một nhà máy để phụ mẹ trang trải cuộc sống.
"Đôi lúc em chỉ sợ một ngày hiện thực quá khó khăn sẽ nuốt chửng luôn những giấc mơ. Nhưng sâu thẳm trong em vẫn luôn có một câu hỏi chưa bao giờ biến mất: Nếu mình dừng lại... liệu mình có hối tiếc không?"
Trang xúc động nhớ lại
Và quyết định ngược dòng
Ba năm làm công nhân, là 3 năm Trang gắn mình với những ca làm kéo dài, với tiếng máy vận hành đều đặn và nỗi lo cơm áo, nhưng khát khao tri thức trong lòng cô gái Khmer chưa bao giờ nguội tắt.
Khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, những ngày giãn cách xã hội khiến mọi thứ ngưng trệ. Từ trong khó khăn đó đã mở ra bước ngoặt mới cho cuộc đời cho Trang. Ở trong phòng trọ, cô bắt đầu tự mày mò học tiếng Trung.
Sự kiên cường và tinh thần cầu tiến đã giúp Trang gặt hái "quả ngọt" đầu tiên. Sau dịch, nhờ vốn ngoại ngữ tự học, cô trúng tuyển làm phiên dịch cho một công ty Đài Loan tại Khu công nghiệp VSIP 1, Bình Dương.
Nhận mức lương tốt hơn, cũng chính là lúc Trang nhận ra: Tri thức thực sự là chiếc chìa khóa duy nhất có thể mở ra những cánh cửa mới cho cuộc đời mình.
Sau nhiều đêm đấu tranh tư tưởng, vượt qua nỗi tự ti, áp lực về tài chính và tuổi tác khi thấy bạn bè đồng trang lứa đã đi trước một đoạn dài, Trang đưa ra quyết định táo bạo nhất: Nghỉ việc công nhân để quay lại học đại học.
Ba năm làm công nhân mưu sinh
Tự học tiếng Trung mùa dịch
Làm phiên dịch viên khu Công nghiệp
Quyết định trở lại giảng đường Đại họcHành trình của Phan Thị Thu Trang (dân tộc Khmer, An Giang)
Hành trình trở lại trường ở tuổi 22 đầy rẫy gian truân. Trang vừa phải bù đắp những khoảng trống kiến thức sau nhiều năm xa sách vở, vừa phải lo toan chi phí sinh hoạt.
Thấu hiểu nghị lực của học trò, các thầy cô Khoa Ngoại ngữ trường Đại học Thủ Dầu Một đã kết nối, giúp Trang nhận được học bổng toàn phần tiền học phí từ Hiệp hội Thương gia Hồ Nam trong suốt 4 năm học.
Không phụ lòng mong mỏi ấy, suốt 8 học kỳ liên tiếp, cô gái Khmer đều xuất sắc giành học bổng khuyến khích học tập và khép lại chặng đường bằng danh hiệu Thủ khoa đầu ra ngành Ngôn ngữ Trung Quốc năm 2026. Ngoài ra Thu Trang còn là Lớp trưởng và Phó Bí thư Chi đoàn trong các năm học.
Ấp ủ được tiếp cận những nền giáo dục tiên tiến
Trong Lễ tốt nghiệp năm 2026, Phan Thị Thu Trang vinh dự là đại diện cho các tân cử nhân bước lên bục phát biểu. Đứng trên sân khấu lớn, cô nghẹn ngào chia sẻ thông điệp: "Xin đừng để nơi bạn bắt đầu quyết định nơi bạn được phép đến. Bạn có thể đi chậm, có thể vấp ngã, nhưng xin đừng dừng lại. Bởi giáo dục không chỉ thay đổi kiến thức, mà còn có thể thay đổi số phận".
"Hành động thì còn có khả năng thành công, nhưng không hành động thì chắc chắn thất bại". Trang luôn tâm niệm rằng người trẻ, đặc biệt là người trẻ đồng bào DTTS cần dũng cảm bước ra khỏi vùng an toàn để thay đổi số phận.
- Phan Thị Thu Trang -
Hiện tại, với vai trò là một giáo viên tiếng Trung tự do, Trang vẫn miệt mài gieo chữ.
Khi được hỏi về ước mơ trong 3 - 5 năm tới, mắt cô gái Khmer sáng lên một niềm tin mãnh liệt. Trang ấp ủ dự định săn học bổng du học sang các quốc gia châu Âu để tiếp cận những nền giáo dục tiên tiến.
Cô muốn học hỏi những phương pháp giảng dạy hiện đại, để rồi một ngày không xa sẽ trở về rong ruổi trên khắp các nẻo đường quê hương Việt Nam, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS để "gieo" chữ.
Trang trăn trở rất nhiều trước thực tế tại quê nhà, nơi nhiều bạn trẻ Khmer vẫn xem việc học là chặng đường ngắn, vội vàng nghỉ học để đi làm công nhân; hoặc kết hôn sớm khi chưa đủ độ chín về nhận thức.
"Em mong muốn thành lập các dự án cộng đồng hướng đến giáo dục, hỗ trợ học bổng và định hướng nghề nghiệp cho các em nhỏ người Khmer. Em muốn các em hiểu rằng, các em có quyền mơ lớn hơn - trở thành bác sĩ, kỹ sư, giáo viên, chứ không chỉ dừng lại ở những lựa chọn hạn hẹp. Một thế hệ trẻ Khmer có tri thức, có bản lĩnh và tự hào về cội nguồn sẽ là lực lượng nòng cốt đưa quê hương phát triển bền vững", Thu Trang gửi gắm ước vọng.
