Công tác Dân tộc
Nhiều "nút thắt" cần tiếp tục được tháo gỡ ở vùng đồng bào DTTS và miền núi Nghệ An
Hàng nghìn tỷ đồng đã được đầu tư cho vùng đồng bào DTTS và miền núi Nghệ An, nhưng vẫn còn nhiều "nút thắt" cần được tháo gỡ trong việc giải quyết tình trạng thiếu đất sản xuất, thiếu nước sinh hoạt, thiếu giáo viên, thiếu bác sĩ...
Sáng 13/7, Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội do đồng chí Hoàng Duy Chinh, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội làm Trưởng Đoàn, đã khảo sát tình hình thực hiện chính sách pháp luật về đất đai, việc triển khai thực hiện một số cơ chế chính sách đặc thù về giáo dục và y tế đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi Nghệ An.
Về phía tỉnh Nghệ An, có Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành, đại diện các sở Dân tộc và Tôn Giáo, Nông nghiệp và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế và chính quyền xã biên giới Môn Sơn.
Trước đó, đoàn đã đi thực tế, kiểm tra, ghi nhận tình hình hoạt động tại Trạm y tế Môn Sơn, Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH&THCS Môn Sơn, thăm Khu di tích Quốc gia đặc biệt nhà cụ Vi Văn Khang.
Người dân vẫn thiếu đất sản xuất
Theo báo cáo của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Nghệ An, địa phương có hơn 83% diện tích là miền núi, với 79 xã, phường vùng đồng bào DTTS và miền núi, hơn 1,2 triệu người sinh sống.
Thời gian qua, Luật Đất đai năm 2024 cùng các chính sách của Chương trình mục tiêu quốc gia đã mở ra nhiều cơ chế ưu tiên dành cho đồng bào DTTS. Cụ thể, Nghệ An đã hỗ trợ đất ở cho 31 hộ, hỗ trợ đất sản xuất cho 1.340 hộ với tổng nguồn lực hơn 30 tỷ đồng.
Tuy nhiên, kết quả này vẫn còn rất khiêm tốn so với nhu cầu thực tế. Điều đáng chú ý là, phần lớn diện tích đất ở miền Tây Nghệ An hiện thuộc quy hoạch rừng phòng hộ hoặc rừng đặc dụng, khiến quỹ đất sạch gần như không còn để giao cho người dân. Trong khi đó, việc rà soát đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường vẫn đang được tiếp tục thực hiện.
Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Cao Thị Xuân nhìn nhận: Nghệ An có diện tích rất lớn nhưng việc giao đất sản xuất cho đồng bào DTTS vẫn còn hạn chế. Khi không còn quỹ đất, địa phương cần làm rõ các giải pháp thay thế như chuyển đổi nghề, tạo việc làm và hỗ trợ sinh kế bền vững.
Những kiến nghị từ cơ sở càng cho thấy sức ép này hiện hữu từng ngày. Cụ thể, chính quyền xã Môn Sơn đã phản ánh tình trạng nhiều bản thiếu nước sinh hoạt, người dân chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhiều hộ thiếu đất ở, thiếu đất sản xuất.
Không ít ý kiến cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển đổi diện tích rừng nghèo kiệt để phát triển sinh kế, mở rộng trồng dược liệu dưới tán rừng và khai thác hợp lý tiềm năng đất đai.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành cho biết: Tỉnh đang chỉ đạo rà soát toàn bộ quỹ đất và nhu cầu của từng hộ dân.
Tuy nhiên, việc bố trí đất không chỉ phụ thuộc vào quỹ đất mà còn liên quan đến phong tục, tập quán sinh sống của đồng bào, khiến nhiều phương án sắp xếp gặp không ít khó khăn.
Thực tế cho thấy, giải quyết bài toán đất đai ở miền núi hôm nay, không còn đơn thuần là câu chuyện giao thêm đất, mà là tìm lời giải tổng thể giữa bảo vệ rừng, phát triển sinh kế và ổn định đời sống người dân.
Còn khoảng cách giữa đầu tư và khả năng tiếp cận dịch vụ
Không chỉ đất đai, nhiều vấn đề về giáo dục và y tế cũng được đặt ra tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội với lãnh đạo tỉnh Nghệ An.
Theo đó, những năm gần đây, nguồn lực đầu tư cho miền Tây Nghệ An là rất lớn. Từ Chương trình đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở vùng khó khăn sử dụng vốn vay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), nhiều trạm y tế được xây mới và nâng cấp.
Riêng từ Nghị quyết 137 của Quốc hội, gần 380 tỷ đồng đã được đầu tư cho Bệnh viện Đa khoa khu vực Tây Nam Nghệ An cùng các trung tâm y tế Quế Phong, Kỳ Sơn.
Song song đó, nguồn lực xã hội hóa tiếp tục được huy động để xây dựng tòa nhà khám chữa bệnh tại Trung tâm Y tế Tương Dương và 8 trạm y tế khu vực miền Tây.
Đến nay, vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh có 792 bác sĩ, hơn 750 điều dưỡng và trên 1.600 nhân viên y tế thôn bản. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95%; hơn 1,47 triệu người đã được khám sức khỏe, sàng lọc.
Ở lĩnh vực giáo dục, Nghệ An tiếp tục là địa phương đi đầu với nhiều chính sách đặc thù cho hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú và bán trú.
Đề án xây dựng trường nội trú liên cấp tại 21 xã biên giới cũng đang được thúc đẩy. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực ấy vẫn còn nhiều khoảng trống.
Các ý kiến của các sở: Y tế, Giáo dục và Đào tạo, Nông nghiệp và Môi trường cho thấy: Toàn tỉnh hiện còn gần 300 điểm trường lẻ. Nhiều nơi thiếu giáo viên ngoại ngữ, tin học, thiếu cán bộ quản lý, trong khi việc tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày gặp nhiều trở ngại.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô học sinh tại nhiều xã biên giới tăng nhanh, khiến nhiều trường được đầu tư trước đây không còn đáp ứng nhu cầu thực tế.
Lĩnh vực y tế cũng đối mặt bài toán khó thu hút bác sĩ chuyên khoa về vùng sâu, vùng xa. Nguồn nhân lực chất lượng cao chưa theo kịp nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân.
Điều đó cho thấy, đầu tư hạ tầng là điều kiện cần, nhưng để dịch vụ công thực sự đến được với người dân, thì yếu tố con người và cơ chế vận hành mới là điều kiện đủ.
Nhiều vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng nguồn vốn
Một số nội dung đáng chú ý trong buổi khảo sát của Đoàn tại xã Môn Sơn từ cán bộ thôn bản như: nâng phụ cấp cho cán bộ thôn, bản; hỗ trợ công trình nước sinh hoạt; đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; bổ sung cơ chế phát triển cây dược liệu dưới tán rừng; tăng chính sách thu hút giáo viên và nhân viên y tế… Đó đều là những vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng nguồn vốn đầu tư.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành cho biết thêm: Tỉnh sẽ có báo cáo chi tiết, đầy đủ, từng lĩnh vực, từng nội dung cụ thể về những khó khăn, vướng mắc, kết quả của từng vấn đề để Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội nắm rõ, từ đó có những kiến nghị, tham mưu cho Trung ương sát thực hơn.
Để chính sách thực sự đến được người dân
Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Hoàng Duy Chinh chia sẻ với những khó khăn của Nghệ An - địa phương có diện tích rộng, địa hình chia cắt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai và bộ máy chính quyền cơ sở đang phải gánh khối lượng công việc rất lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Ông Chinh nhấn mạnh: Điều quan trọng không chỉ là tiếp tục bố trí thêm nguồn lực, mà còn phải tháo gỡ những "điểm nghẽn" trong tổ chức thực hiện để chính sách thực sự đến được người dân.
Bởi sau những con số đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, điều người dân vùng cao mong mỏi nhất vẫn là một mảnh đất để sản xuất, một công trình nước sạch, một ngôi trường đủ giáo viên và một trạm y tế có bác sĩ.
Khi những nhu cầu căn bản ấy được đáp ứng, các chính sách dành cho vùng đồng bào DTTS mới thực sự phát huy hiệu quả và tạo nền tảng cho phát triển bền vững miền Tây Nghệ An.
Cũng trong chuyến làm việc, Đoàn công tác của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đã tặng quà cho Đảng ủy, HĐND, UBND xã Môn Sơn, Trạm y tế và một số hộ dân trên địa bàn.
