Tín ngưỡng tôn giáo

Linh thiêng Đền Mẫu

Đền Mẫu là nơi thờ đức Thánh mẫu Liễu Hạnh công chúa, một nhân thần giàu lòng nhân ái, trừ tà, diệt ác, cứu giúp dân nghèo, phù giúp cho triều đình chống giặc ngoại xâm bảo vệ vùng biên ải thiêng liêng của Tổ quốc.

Đền Mẫu nằm trong quần thể Di tích Đền Thượng - nơi thờ tự và ghi nhớ công lao to lớn của Quốc công Tiết chế Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.

Đền Mẫu cùng với Đền Thượng còn là nơi có vị trí chiến lược quan trọng, là cột mốc biên cương phía Bắc của Tổ quốc và là địa chỉ đỏ của cội nguồn lịch sử, văn hóa dân tộc.

Đền Mẫu tọa lạc tại vị trí cửa ngõ đất nước thuộc phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai. Đây là nơi hội lưu của dòng sông Nậm Thi bốn mùa xanh ngắt và sông Hồng - dòng sông Mẹ của nền văn minh Việt Nam.

Ngôi đền từ lâu đã trở thành một điểm tựa tinh thần vững chắc, một "cột mốc văn hóa tâm linh" khẳng định chủ quyền nơi địa đầu Tổ quốc. Đặc biệt, trong khuôn viên của đền có cột mốc biên giới quốc gia số 102 và gần Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai.

Trải qua nhiều biến thiên, diện mạo hiện nay của Đền Mẫu là kết quả của đợt đại trùng tu, phục dựng hoàn toàn mới vào năm 2020 trên nền đất cũ với tổng diện tích gần 2.000 m2.

Đền Mẫu được xây dựng theo lối kiến trúc cổ hình chữ Nhị (二) gồm hai nếp nhà song song, mái đền hai tầng biểu trưng cho sự hòa hợp âm dương. Bốn góc mái uốn cong hình thuyền úp ngược chạm trổ rồng tinh xảo. Tại sân đền có tượng hai con voi quỳ phục hai bên, tượng trưng cho sức mạnh và sự hiền lành phụng sự thánh thần.

Hằng năm, Đền Mẫu có 2 ngày lễ chính: Ngày lễ vía của đền vào 27/2 âm lịch hàng năm, cầu cho quốc thái dân an, Nhân dân được mùa no ấm. Theo truyền thuyết, đây là ngày Thánh Mẫu hiển linh tại đền. Ngày lễ hội của Đền Mẫu vào ngày 3/3 âm lịch hằng năm, là ngày hóa (ngày trở về tiên giới) của Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Ngôi đền ghi dấu ấn lịch sử

Ông Ngô Ngọc Hà - Trưởng Ban Quản lý di tích phường Lào Cai, cho biết: Theo truyền tụng dân gian, ngay từ lần giáng sinh thứ hai, Chúa Liễu Hạnh đã thường xuyên lui tới cửa ải Lê Hoa (cửa khẩu Lào Cai ngày nay). Mẫu đã hiển linh thành người bán hàng cơm, hàng nước bên sông để cứu độ lữ khách cơ nhỡ, giúp Nhân dân an cư và phù trợ quân lính triều đình trấn giữ biên cương.

Để ghi nhớ công đức của Mẫu nghi thiên hạ, Nhân dân vùng Bảo Thắng xưa đã lập miếu thờ ngay bên bờ sông Nậm Thi. Sau này, do mưa lũ lớn nên đền được di dời lên vị trí cao ráo, trang nghiêm như hiện tại.

Không chỉ mang giá trị tâm linh sâu sắc, Lào Cai còn lưu giữ ký ức vật chất của một thời kỳ biên viễn thăng trầm. Phía sau đền, hiện vẫn còn dấu tích một đoạn tường thành cổ rêu phong, trầm mặc được gọi là "Tường thành Lưu Vĩnh Phúc".

Theo sử sách ghi lại, vào nửa cuối thế kỷ XIX, Lào Cai là vùng biên ải trọng yếu thường xuyên bị thổ phỉ (quân Cờ Trắng, Cờ Vàng) và thực dân Pháp quấy nhiễu. Thủ lĩnh quân Cờ Đen là Lưu Vĩnh Phúc đã có 17 năm đóng quân tại đây (1868 - 1885), kiên cường chống Pháp và tiễu phỉ, được triều đình nhà Nguyễn phong chức “Bảo Thắng phòng ngự sứ”.

Bức tường thành được xây dựng kiên cố bằng các chất liệu đặc biệt như vôi, đá và mật mía. Bức tường thành vừa bảo vệ khu vực quân sự, vừa hỗ trợ kiểm soát tuyến giao thương qua cửa khẩu.

Ngôi đền tựa lưng vào bức tường thành cổ tạo nên một sự giao hòa đặc biệt giữa tâm linh và lịch sử, giữa niềm tin bảo hộ vô hình của Thánh Mẫu và lực lượng phòng thủ hữu hình của cha ông. Điều này đã làm tăng thêm vẻ uy nghi, linh thiêng cho toàn bộ khuôn viên di tích.

Tại đền Mẫu, hiện còn lưu giữ được 3 đạo sắc phong bằng chữ Hán Nôm có giá trị lịch sử rất cao do các hoàng đế triều Nguyễn ban tặng vào các năm Tự Đức thứ 6 (1853), năm Tự Đức thứ 33 (1880) và năm Khải Định thứ 9 (1924).

Ngày nay, Đền Mẫu và Đền Thượng hợp thành một quần thể Di tích tâm linh và là điểm nhấn du lịch của tỉnh Lào Cai trong tuyến du lịch về cội nguồn. Đây là địa chỉ tham quan rất ý nghĩa khi du khách đến với mảnh đất địa đầu Lào Cai.

Có một đền thờ Vua Hùng trên cao nguyên Đắk Nông

Đền thờ Mẫu – Chốn linh thiêng ở kỳ quan Đèo Ngang

Khai hội Đền thờ Lê Hoàn năm 2026

Trọng Bảo