Di sản và lễ hội
Báo động tình trạng xuống cấp của 187 di tích ở Quảng Ngãi
Giám sát chuyên đề của HĐND tỉnh Quảng Ngãi về “công tác quản lý nhà nước đối với việc tu bổ, bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh” cho thấy, hiện có 187 di tích đang trong tình trạng xuống cấp, cần được quan tâm bảo vệ, tu bổ kịp thời.
Theo báo cáo kết quả giám sát, toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 434 di tích được xếp hạng hoặc đưa vào danh mục kiểm kê. Trong đó, có 5 di tích quốc gia đặc biệt, 38 di tích quốc gia, 193 di tích cấp tỉnh và 198 di tích thuộc danh mục kiểm kê.
Trong tổng số 236 di tích đã được xếp hạng, chỉ có 35 di tích còn giữ được tình trạng bảo quản tốt; 187 di tích đã xuống cấp ở nhiều mức độ khác nhau. Số còn lại đang được bảo quản, tu bổ, tôn tạo hoặc đã hoàn thành các hạng mục phục hồi.
Trong giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai 21 dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích với tổng kinh phí hơn 259,3 tỷ đồng.
Theo Đoàn giám sát, công tác quản lý, bảo tồn di tích trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc tổ chức quản lý di tích tại một số địa phương còn gặp khó khăn, lúng túng.
Đến nay, mới có 119/236 di tích được cắm mốc giới bảo vệ; chỉ 38 di tích được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc khoanh vùng bảo vệ, hoàn thiện hồ sơ đất đai đối với các di tích còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất đai.
Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư cho công tác bảo tồn di sản còn hạn chế, khiến nhiều di tích xuống cấp nhưng chưa được tu bổ kịp thời. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng; đội ngũ cán bộ phụ trách lĩnh vực văn hóa ở cấp xã còn thiếu về số lượng, hạn chế về chuyên môn, nhất là trong công tác bảo tồn di sản.
Đoàn giám sát cũng nhận định, việc chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản hiện chưa được triển khai đồng bộ. Tỉnh chưa hình thành được cơ sở dữ liệu số dùng chung về di tích gắn với bản đồ số, hồ sơ đất đai và các dữ liệu phục vụ công tác quản lý, khai thác giá trị di sản gắn với phát triển du lịch.
Từ kết quả giám sát, HĐND tỉnh Quảng Ngãi đề nghị UBND tỉnh khẩn trương rà soát toàn bộ hệ thống di tích sau khi sắp xếp đơn vị hành chính; đẩy nhanh tiến độ khoanh vùng bảo vệ, cắm mốc giới và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các di tích đã được xếp hạng.
Đồng thời, xây dựng kế hoạch bảo quản, tu bổ và phát huy giá trị di tích giai đoạn 2026 - 2030; ưu tiên bố trí nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa để bảo vệ, phục hồi các di tích xuống cấp nghiêm trọng, góp phần gìn giữ giá trị lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh.
