Công tác Dân tộc
Sau sáp nhập: Bộ máy gọn hơn, cấp xã "khát" nhân lực
Sau hơn 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chính quyền tại Quảng Ninh đã từng bước ổn định. Tuy nhiên, những điểm nghẽn về nhân lực, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số tại cấp xã, đặc biệt ở các địa bàn vùng DTTS, vẫn là bài toán then chốt quyết định chất lượng phục vụ người dân.
Áp lực dồn về cấp xã
Việc sắp xếp từ 171 xã, phường, thị trấn xuống còn 54 xã, phường, đặc khu đã mở ra không gian phát triển mới, đồng thời góp phần tinh gọn tổ chức bộ máy. Tuy nhiên, thực tiễn sau hơn 1 năm vận hành mô hình mới cũng cho thấy nhiều khó khăn phát sinh, trong đó phần lớn tập trung ở cấp xã - nơi trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc cho người dân.
Bài toán lớn nhất của nhiều địa phương hiện nay là năng lực đội ngũ và nguồn nhân lực ở cấp xã. Sau sáp nhập, địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng lên đáng kể, trong khi nhiều cán bộ vẫn phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, nhất là đất đai, xây dựng, tài chính và chuyển đổi số.
Tại xã vùng cao Hoành Mô, nơi gần 96% dân số là người DTTS, áp lực này càng thể hiện rõ. Nhiều công chức phải đảm nhiệm cùng lúc nhiều vị trí, dẫn đến khó khăn trong công tác tham mưu, xử lý hồ sơ và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô Hoàng Kiên Trung, mô hình chính quyền mới đặt ra nhiều yêu cầu chuyên sâu hơn đối với cấp xã. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ vẫn cần thêm thời gian để thích ứng với phương thức làm việc mới; một số nội dung về phân cấp, phân quyền cũng cần tiếp tục được hướng dẫn thống nhất để địa phương thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.
Những khó khăn tại Hoành Mô không phải là trường hợp cá biệt. Tại xã Lục Hồn, sau sáp nhập, bộ máy nhanh chóng ổn định, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã duy trì tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt khoảng 98,6%.
Tuy nhiên, tại nhiều thôn, bản vùng xa, mỗi lần đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, người dân vẫn phải di chuyển hàng chục kilômét. Điều này đòi hỏi cán bộ cơ sở phải tăng cường xuống tận địa bàn để hướng dẫn, tiếp nhận và hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính.
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, những khó khăn trên không chỉ là câu chuyện riêng của từng xã, mà còn phản ánh những vấn đề chung trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Gỡ vướng từ nhân lực đến chuyển đổi số
Theo thống kê đến cuối tháng 5/2026, Quảng Ninh mới bố trí được 2.461/3.120 biên chế khối chính quyền cấp xã, còn thiếu khoảng 659 biên chế, chủ yếu ở những lĩnh vực chuyên môn có khối lượng công việc lớn.
Để khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực trước mắt, tỉnh đã điều động, biệt phái 69 cán bộ về cơ sở, đồng thời điều chuyển nhân sự từ các đơn vị chuyên môn để bổ sung cho những vị trí còn thiếu.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cấp xã theo hướng chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại, nhất là trong các lĩnh vực chuyển đổi số, đầu tư công, quản lý đất đai và giải quyết thủ tục hành chính.
Bên cạnh vấn đề nhân lực, chuyển đổi số cũng đang trở thành một “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ. Việc dữ liệu chưa được liên thông đầy đủ khiến cán bộ phải nhập thông tin nhiều lần, trong khi người dân tại một số nơi vẫn phải thực hiện đồng thời cả hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử, làm giảm hiệu quả của quá trình cải cách hành chính.
Anh Bàn Văn Sinh, xã Kỳ Thượng, chia sẻ: “Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã làm việc rất nhanh, nhưng với người lớn tuổi ở các bản xa, việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến vẫn còn khó khăn. Chúng tôi mong có thêm cán bộ hỗ trợ hoặc các tổ công nghệ số cộng đồng để người dân tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn”.
Thực tế này cho thấy, cùng với việc đầu tư hạ tầng và hoàn thiện các nền tảng số, nâng cao kỹ năng số cho người dân, đặc biệt là đồng bào vùng DTTS, là điều kiện quan trọng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phát huy hiệu quả.
.jpg)
Tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường yêu cầu tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, phương thức vận hành theo hướng hiện đại, thông suốt, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ hiệu quả.
Đồng thời, tỉnh kiên quyết khắc phục tình trạng mô hình đã đổi mới nhưng tư duy điều hành, quy trình xử lý công việc và phương thức phối hợp vẫn vận hành theo lối cũ; bộ máy đã tinh gọn nhưng thủ tục vẫn còn nhiều tầng nấc, chậm trễ, xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.
Sau giai đoạn sắp xếp bộ máy, bài toán đặt ra không còn là "gộp đơn vị hành chính" mà là nâng chất lượng phục vụ ngay tại cấp xã. Bởi hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cuối cùng sẽ được đo bằng sự thuận tiện, hài lòng của người dân trong mỗi lần thực hiện thủ tục hành chính.
