Mô hình tốt - câu chuyện hay
Dừng xả rác xuống biển, 20 tàu cá Nghệ An mang rác thải về bờ
Thay vì ném rác xuống biển như thói quen tồn tại nhiều năm trước, những chuyến tàu vươn khơi ở Nghệ An giờ đây bắt đầu mang cả rác thải trở về đất liền.
Mô hình thu gom rác thải biển do Viện Khoa học Thủy sản triển khai không chỉ góp phần làm sạch đại dương, mà còn từng bước thay đổi nhận thức của ngư dân, hướng tới một nghề cá có trách nhiệm và phát triển bền vững.
Từ mang cá đến mang cả rác về bờ
Những chiếc túi lưới dài hơn 1 mét vừa được chuyển lên 20 tàu cá tại Cảng cá Lạch Quèn không dùng để đựng cá. Chúng được dành riêng cho rác thải.
Đây là điểm mới trong mô hình thu gom rác thải biển do Viện Khoa học Thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, triển khai thí điểm ngày 31/7 tại Nghệ An.
Theo mô hình, mỗi tàu khai thác bằng nghề lưới chụp được cấp 2 túi lưới chuyên dụng để chứa toàn bộ rác phát sinh trong quá trình đánh bắt, như chai nhựa, bao bì, ngư lưới cụ hư hỏng và cả những loại rác nổi được ngư dân vớt lên từ biển.
Toàn bộ số rác sau khi tàu cập cảng sẽ được bàn giao cho Ban Quản lý Cảng cá Lạch Quèn để phân loại, cân đo và xử lý theo quy định. Đổi lại, lượng rác thu gom sẽ được quy đổi thành các nhu yếu phẩm phục vụ sinh hoạt và sản xuất trong những chuyến biển tiếp theo.
Cách làm này vừa tạo động lực để ngư dân tích cực tham gia, vừa góp phần hình thành thói quen không xả rác xuống biển trong suốt quá trình khai thác hải sản.
Để mô hình vận hành hiệu quả, Viện Khoa học Thủy sản cũng hỗ trợ cảng cá 7 thùng nhựa chuyên dụng, phục vụ việc tiếp nhận, lưu giữ và phân loại rác thải.
Theo Ban Quản lý cảng, toàn bộ lượng rác được các tàu mang về sẽ được cân, ghi chép riêng theo từng tàu, làm cơ sở đánh giá hiệu quả mô hình cũng như thực hiện việc quy đổi nhu yếu phẩm một cách công khai, minh bạch.
Nếu trước đây, kết quả của mỗi chuyến biển chỉ được tính bằng sản lượng hải sản khai thác thì nay, những bao rác được đưa vào bờ cũng trở thành một “thành quả” đáng ghi nhận. Bởi mỗi túi rác được đưa lên bờ đồng nghĩa với việc có thêm một phần đại dương được giữ lại sạch hơn.
Một hành động nhỏ, nhiều giá trị lớn
Hiện Nghệ An có hơn 3.500 tàu cá với khoảng 12.000 lao động thường xuyên hoạt động trên biển. Mỗi chuyến biển kéo dài nhiều ngày đều phát sinh một lượng lớn rác sinh hoạt, chai nhựa, bao bì và ngư lưới cụ hư hỏng.
Nếu không được thu gom và xử lý đúng cách, phần lớn số rác này sẽ tiếp tục tồn tại trong môi trường biển suốt nhiều năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái và nguồn lợi thủy sản.
tại Cảng cá Lạch Quèn. Ảnh: XH
Theo ông Lê Văn Hướng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư Nghệ An, việc thu gom rác trên tàu cá không chỉ nhằm bảo vệ môi trường mà còn là một trong những giải pháp góp phần xây dựng nghề cá có trách nhiệm.
Ông Hướng cho rằng, hình thành thói quen thu gom rác ngay từ trên tàu sẽ giúp giảm lượng rác thải nhựa ra biển, đồng thời nâng cao ý thức của cộng đồng ngư dân trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Ở góc độ rộng hơn, mô hình còn góp phần đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao đối với một nghề cá hiện đại.
Một nghề cá có trách nhiệm không chỉ dừng ở việc đánh bắt đúng quy định, khai thác đúng ngư trường mà còn phải hạn chế tối đa những tác động tiêu cực tới môi trường biển.
Đây cũng là một trong những nội dung gắn với việc thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, hướng tới mục tiêu cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU.
Mô hình tại Lạch Quèn hiện mới được triển khai trên 20 tàu cá. Con số này còn rất nhỏ so với hơn 3.500 tàu đang hoạt động trên vùng biển Nghệ An. Tuy nhiên, nếu cách làm được nhân rộng, mỗi chuyến vươn khơi sẽ không chỉ mang về những khoang cá đầy mà còn góp phần làm vơi đi những túi rác ngoài khơi.
Khi đó, ngư dân không chỉ là những người khai thác nguồn lợi từ biển mà còn trở thành những người đồng hành, chung tay gìn giữ màu xanh của biển cả cho các thế hệ mai sau.
