Tín ngưỡng tôn giáo
“Thị trường lừa đảo” dưới lớp áo tâm linh
Dưới “lớp áo” tín ngưỡng, tôn giáo, một "thị trường" tâm linh biến tướng đang âm thầm len lỏi từ ngõ hẻm khu dân cư đến không gian mạng. Bằng những thủ đoạn tinh vi, đánh vào nỗi sợ hãi và sự thiếu hiểu biết, các đối tượng đã biến đức tin thành công cụ mua bán, thu lợi bất chính và để lại những hệ lụy khôn lường cho xã hội.
Khi nỗi sợ bị rao bán dưới lớp áo tâm linh
Trong đời sống tinh thần của người Việt, tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu chính đáng, gắn với khát vọng hướng thiện, cầu bình an. Tuy nhiên, chính nhu cầu ấy đang bị một số đối tượng lợi dụng để tạo ra những hoạt động tâm linh biến tướng, núp bóng tín ngưỡng nhằm trục lợi.
Sự phát triển của công nghệ đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để mở rộng hoạt động mê tín, dị đoan dưới hình thức mới, tinh vi hơn.
Chúng ta hẳn chưa quên vụ việc một tài khoản TikTok có hàng triệu lượt theo dõi chuyên "xem bói qua quả cau" từng gây xôn xao dư luận. Bằng cách phán xét gay gắt về gia đạo của người xem kèm câu cửa miệng "đúng nhận sai cãi", đối tượng này đã dẫn dụ hàng ngàn người đến làm lễ giải hạn với chi phí đắt đỏ.
Cũng gây rúng động dư luận, Phan Thị Thu Trang, 36 tuổi, ngày 23/6 vừa qua, bị TAND TP. Hồ Chí Minh tuyên phạt mức án tù chung thân về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, buộc bồi thường toàn bộ số tiền chiếm đoạt cho các bị hại.
Bịa chuyện bị vong nhập, dính bùa ngải, người thân có thể gặp đại nạn, Phan Thị Thu Trang khiến 31 người hoang mang chuyển 28 tỷ đồng để cúng giải hạn, rồi chiếm đoạt. Theo Hội đồng xét xử, hành vi của bị cáo đã xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác, chiếm đoạt số tiền đặc biệt lớn, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội nên cần xử lý nghiêm.
Công thức chung của các chiêu trò lừa đảo này thường bắt đầu từ việc gieo sợ hãi. Người xem bị “phán” rằng gia đình có vong theo, bị bùa ngải, duyên âm, căn số, làm ăn lụn bại, người thân sắp gặp đại nạn.
Những lời nói ấy càng mơ hồ càng dễ khiến người đang có chuyện buồn, bệnh tật, nợ nần, hôn nhân trắc trở hoặc làm ăn thất bại tự liên hệ với hoàn cảnh của mình. Khi nỗi sợ đã được khơi lên, đối tượng tiếp tục đưa ra “lối thoát” bằng các lễ giải hạn, cắt duyên, cầu tài, cầu an với chi phí ngày càng lớn.
Theo Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, chuyên gia nghiên cứu về tội phạm, sự nở rộ của các hội nhóm bói toán, trục vong, giải hạn trên mạng xã hội khiến thông tin thất thiệt lan nhanh, tạo môi trường thuận lợi để các đối tượng lừa đảo tiếp cận và thao túng nạn nhân.
Ông cho rằng, việc xử lý loại tội phạm này còn gặp khó do thủ đoạn ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi. Bên cạnh đó, tâm lý xấu hổ, e ngại trình báo của nhiều nạn nhân cũng khiến các đối tượng có thêm cơ hội tiếp tục trục lợi.
Niềm tin phải đi cùng sự tỉnh thức
Tín ngưỡng, tôn giáo chân chính không gieo rắc sợ hãi để buộc con người phải bỏ tiền mua sự bình an. Giá trị cốt lõi của tôn giáo là hướng con người đến điều thiện, biết tự soi xét bản thân, sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và xã hội.
Một niềm tin đúng đắn phải giúp con người bình tâm hơn trước biến cố, biết phân biệt đúng sai, biết tìm cách tháo gỡ khó khăn bằng hành động phù hợp, chứ không đẩy họ vào trạng thái hoang mang, phụ thuộc vào những lời hù dọa mơ hồ.
Đức Phật từng dạy rằng “hãy tự mình là ngọn đèn cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính mình, chớ nương tựa một điều gì khác” (Kinh Tương Ưng Bộ). Phật giáo cho rằng không ai ngoài chính bản thân con người tạo ra “số mệnh” cho mình theo triết lý nhân quả tuần hoàn: “quả” của hôm nay chính là cái “nhân” của chính ta ngày hôm qua gieo trồng, chứ không phải có một vị thần tiên nào đó tác động đến.
Cho nên, chỉ có chính ta mới tự giải thoát được cho ta. Từ đó, con người cần tránh tâm lý ỷ lại, dựa dẫm vào người khác hay trông chờ vào sự màu nhiệm vô thực của thần linh.
Từ đó có thể thấy, đấu tranh với mê tín dị đoan không chỉ là xử lý những hành vi lừa đảo cụ thể, mà còn là việc giúp con người nhận diện đúng giá trị của niềm tin.
Khi đức tin đi cùng hiểu biết, con người sẽ biết hướng thiện, biết sống có trách nhiệm và biết tự đứng dậy trước khó khăn. Ngược lại, khi niềm tin bị dẫn dắt bởi nỗi sợ, sự thiếu hiểu biết và tâm lý cầu may, nó rất dễ trở thành mảnh đất cho những kẻ trục lợi gieo rắc hoang mang.
