Người giữ lửa
Từ người lính năm xưa đến nữ già làng, Người có uy tín hôm nay
Chiến tranh đã lùi vào quá khứ, những nữ chiến sĩ người Gia Rai dũng cảm từng cống hiến tuổi xuân nơi chiến trường, hôm nay lại tiếp tục cống hiến trên "mặt trận" mới. Đó là xây dựng buôn làng bình yên, đoàn kết và ngày càng phát triển trong vai trò nữ già làng, Người có uy tín.
Một thời băng qua mưa bom, bão đạn
Dưới chân núi Krông huyền thoại, nhắc đến già làng, Người có uy tín Ksor H'Blâm, SN 1945, làng Krông cũ (sau sáp nhập là làng Klăh), xã Ia Mơ, dân làng luôn dành cho bà sự kính trọng. Trong căn nhà gỗ đơn sơ nép mình dưới bóng cây xoài cổ thụ, già H'Blâm chậm rãi kể về những năm tháng băng qua mưa bom, bão đạn.
Ký ức chiến tranh vẫn còn nguyên vẹn trong từng câu chuyện, từ những ngày bám rừng, băng suối làm nhiệm vụ đến những lần đối mặt với hiểm nguy giữa mưa bom, bão đạn.
Lớn lên trong khói lửa chiến tranh, bà sớm chứng kiến những mất mát của quê hương và nuôi chí lên đường cống hiến. Năm 1962, khi vừa 17 tuổi, bà đã viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Bà được giao làm nhiệm vụ giao liên, vận chuyển vũ khí, lương thực, thuốc men phục vụ chiến trường.
Năm 2024, già Ksor H’Blâm được đại tướng Phan Văn Giang - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trao Huy hiệu 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam tại chương trình “Con đường lịch sử”, ghi nhận cống hiến trong gìn giữ bình yên nơi biên giới; già Siu Phyin được tôn vinh tại chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ II do Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Bộ Tư lệnh BĐBP phối hợp tổ chức tại Hà Nội.
Năm 2025, già Phyin cũng đã được trao Bằng khen của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh về thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020 - 2025.
"Tổ chức phân công việc gì, tôi cũng sẵn sàng nhận và quyết tâm hoàn thành. Chỉ mong góp được một phần công sức nhỏ bé để đất nước sớm được giải phóng, Nhân dân được sống trong hòa bình", bà H'Blâm nhớ lại.
Cũng mang trong mình lý tưởng, khát vọng góp sức giải phóng quê hương, cô gái Siu Phyin, SN 1950, làng Goòng, xã Ia Púch đã tham gia kháng chiến khi vừa tròn 18.
Siu Phyin sẵn sàng đối mặt với gian khổ, hiểm nguy để góp sức vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Với Phyin, được cống hiến cho Tổ quốc là niềm tự hào lớn nhất của tuổi thanh xuân.
Trong những năm tháng chiến tranh chống đế quốc Mỹ khốc liệt ấy, cô du kích Phyin nhanh nhẹn, tươi vui đã tham gia gùi gạo, lấy củi, nấu cơm phục vụ bộ đội và trong chiến dịch Plei Me lịch sử, cùng thanh niên, dân làng tải thương, tiếp đạn cho chiến trường ác liệt.
Với những đóng góp tích cực cho đất nước và cộng đồng, già Siu Phyin đã được Chủ tịch nước tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, năm 2001.
Người có uy tín trọn đời vì buôn làng
Chiến tranh qua đi, những người lính năm xưa chưa bao giờ rời khỏi trận tuyến. Họ bước sang một "mặt trận" mới - xây dựng và gìn giữ bình yên buôn làng.
Trong vai trò già làng, Người có uy tín, với tinh thần của người lính Bộ đội Cụ Hồ, họ tiếp tục cống hiến và là “điểm tựa” của cộng đồng.
Bằng sự hiểu biết, khéo léo, những nữ già làng, Người có uy tín đã tạo nên quyền năng “mềm” của mình để tuyên truyền, vận động người dân tin và làm theo.
Năm 1998, già Ksor H'Blâm trở thành nữ già làng, Người có uy tín “thủ lĩnh” đầu tiên của Tây Nguyên.
Già H’Blâm chia sẻ: “Trong các cuộc họp thôn làng và cả những câu chuyện thường ngày, tôi thường chia sẻ, vận động dân làng chấp hành pháp luật, không nhẹ dạ cả tin, không nghe lời người xấu xúi giục vượt biên, không gây rối nơi công cộng. Mình nói thật từ cái bụng của mình thì bà con ai cũng tin, cũng nghe theo”.
Trong các công việc chung của làng, già H’Blâm luôn gương mẫu đi đầu, sẵn lòng giúp đỡ mọi người lúc khó khăn.
Trong làng, mỗi khi có kẻ xấu tìm cách vào làng tuyên truyền, lôi kéo hay kích động bà con, già đều là người đầu tiên đứng ra ngăn chặn.
Ông Rơ Mah Yêng, làng Krông, xã Ia Mơ kể: “Còn nhớ năm 2001, nghe dân báo có 2 đối tượng từ nơi khác vào làng truyền đạo trái phép, già H’Blâm cho người làng giữ chân chúng rồi bí mật đi báo Bộ đội Biên phòng và Công an xã.
Hai đối tượng bị bắt giữ ngay sau đó. Trong làng có nhiều đối tượng xấu đi lừa đồng bào mình sang nước ngoài làm việc rồi phải trả tiền chuộc thân, già H’Blâm cùng với Bộ đội Biên phòng tập trung tuyên truyền để người dân hiểu mà phòng ngừa, không tin, không theo kẻ xấu. Không ai giỏi và hiểu dân hơn già H’Blâm đâu”.
Cũng như già H’Blâm, năm 2016, già Phyin được Nhân dân tín nhiệm bầu làm già làng, Người có uy tín. Phát huy vai trò của mình, già Phyin đã tham gia xử lý thấu tình đạt lý những bất hòa của gia đình, mâu thuẫn trong cộng đồng.
Chị Rơ Mah Blẹ, làng Goòng, xã Ia Púch kể: “Trong gia đình có lúc cãi nhau. Già làng nghe tin là đến tận nhà góp ý, hòa giải. Từ đó, hiểu được những sai trái của mình, ráng làm việc, dạy dỗ con cái trong gia đình, cùng nhau xây dựng cuộc sống tốt hơn”.
Đại tá Trần Tiến Hải - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai, cho biết: “Các già làng, Người có uy tín chính là sợi dây liên kết tình quân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, cùng các Đồn Biên phòng thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia”.
