Người giữ lửa
Nghệ nhân Hồ Hạnh đưa văn hóa Pa Cô đến gần hơn với công chúng
Nghệ nhân Ưu tú Hồ Hạnh là Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào Pa Cô ở A Lưới, TP. Huế. Am hiểu sâu sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình, nhiều năm qua, ông miệt mài truyền dạy, quảng bá bản sắc dân tộc, góp phần đưa văn hóa Pa Cô đến gần hơn với công chúng.
Đưa văn hóa Pa Cô đến với công chúng
Nhiều năm qua, nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Hồ Hạnh là gương mặt quen thuộc trong các hoạt động bảo tồn và giới thiệu văn hóa các DTTS ở vùng Trường Sơn - Tây Nguyên. Ông nhiều lần được mời tham gia các hoạt động tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội.
Tại đây, ông cùng các nghệ nhân Pa Cô (nhóm địa phương thuộc dân tộc Tà Ôi) tái hiện lại nhiều lễ hội, phong tục, tập quán truyền thống; giới thiệu các làn điệu dân ca, dân vũ và nhạc cụ dân tộc đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Thông qua những hoạt động trải nghiệm văn hóa, hình ảnh cộng đồng người Pa Cô nơi đại ngàn Trường Sơn đã được giới thiệu sinh động tới người dân Thủ đô và bạn bè gần xa.
Nhiều năm tham gia các hoạt động tại Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam cũng là quãng thời gian nghệ nhân Hồ Hạnh trở thành “cầu nối”, đưa văn hóa Pa Cô đến với công chúng Thủ đô.
Trở về quê hương A Lưới, ông tiếp tục đồng hành cùng các hoạt động văn hóa cộng đồng, vận động bà con duy trì các đội văn nghệ, câu lạc bộ dân gian, tham gia truyền dạy dân ca, dân vũ cho thế hệ trẻ.
Với ông, bảo tồn văn hóa không chỉ là lưu giữ những giá trị của cha ông mà còn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc trong cộng đồng.
Giữ mạch nguồn văn hóa bản làng
Sinh ra, lớn lên ở vùng cao A Lưới, cậu bé Hồ Hạnh sớm được nuôi dưỡng trong không gian văn hóa truyền thống giàu bản sắc dân tộc. Tiếng khèn, tiếng sáo, những làn điệu dân ca cùng các nghi lễ gắn với vòng đời và sản xuất của đồng bào Pa Cô trở thành một phần ký ức tuổi thơ của ông.
Không qua trường lớp đào tạo chuyên nghiệp, những hiểu biết về văn hóa dân gian của nghệ nhân Hồ Hạnh được tích lũy từ chính đời sống cộng đồng.
Ông được các già làng, người cao tuổi trong bản truyền dạy bằng hình thức “cầm tay chỉ việc”, học qua những mùa lễ hội, những đêm sinh hoạt cộng đồng, hay các nghi lễ truyền thống của dân tộc.
Theo năm tháng, nhiều bậc cao niên lần lượt về với tổ tiên, những tri thức văn hóa quý giá mà họ trao truyền vẫn được ông lưu giữ và thực hành cho đến hôm nay.
Nghệ nhân Hồ Hạnh thuộc nhiều làn điệu dân ca cổ của người Pa Cô như Cha Chấp, Câr Lơi, Târ Bói. Không chỉ thuộc lời ca, ông còn hiểu rõ ý nghĩa, hoàn cảnh diễn xướng cũng như những giá trị nhân văn chứa đựng trong từng câu hát. Trong các cuộc hát đối đáp, ông có thể ứng tác linh hoạt, thể hiện vốn hiểu biết phong phú về đời sống và văn hóa dân gian của dân tộc mình.
Bên cạnh đó, ông còn am hiểu nhiều nghi lễ truyền thống của người Pa Cô như Lễ cưới, Lễ mừng nhà mới, Lễ mừng lúa mới hay các nghi thức tang ma. Những nghi lễ dân gian này đang đứng trước nguy cơ mai một, khi đời sống hiện đại ngày càng tác động mạnh mẽ đến vùng đồng bào DTTS.
Theo bà Hồ Thị Thêm - nguyên Trưởng phòng Văn hóa huyện A Lưới cũ (nay là Trưởng Ban Xây dựng Đảng ủy xã A Lưới), hiện số người còn nắm vững hệ thống tri thức văn hóa dân gian truyền thống của đồng bào Pa Cô không nhiều. Nghệ nhân Hồ Hạnh là một trong ít người còn lưu giữ tương đối đầy đủ di sản văn hóa dân gian của cộng đồng.
Nhiều năm qua, ông còn dành nhiều thời gian sưu tầm, phục dựng các làn điệu dân ca, điệu múa cổ, góp phần bảo tồn nhiều loại nhạc cụ truyền thống. Nhờ sự tâm huyết ấy, nhiều giá trị văn hóa truyền thống từng bước được phục hồi, hiện diện trong đời sống cộng đồng hôm nay.
Trao truyền bản sắc cho thế hệ trẻ
Tại vùng cao A Lưới, NNƯT Hồ Hạnh tích cực tham gia các lớp truyền dạy dân ca, dân vũ, nhạc cụ và nghề thủ công truyền thống cho thanh, thiếu niên trên địa bàn. Hình ảnh người nghệ nhân tóc đã bạc kiên nhẫn hướng dẫn từng động tác múa, từng lời hát, từng nhịp khèn đã trở nên quen thuộc với thế hệ trẻ.
Từ sự chỉ dẫn của ông, nhiều thanh niên Pa Cô hôm nay biết hát dân ca, trình diễn nhạc cụ, hoặc tham gia các nghi lễ truyền thống. Đó cũng là cách những giá trị văn hóa được tiếp nối một cách tự nhiên trong đời sống cộng đồng.
Những đóng góp bền bỉ của nghệ nhân Hồ Hạnh được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý. Ông được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, nhiều năm liền được biểu dương là Người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào DTTS.
