Tin tức - Sự kiện
Đề xuất tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành chương trình với hơn 800.000 tỷ đồng
Sáng 14/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp phiên thứ 5 cho ý kiến về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, việc xây dựng 1 chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) tổng thể trên cơ sở thống nhất 4 chương trình về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.
Chính phủ đề xuất tên gọi chương trình sau tích hợp là: Chương trình MTQG phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.
Kết cấu nội dung của chương trình gồm 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Tổng nguồn lực cần huy động thực hiện chương trình trong giai đoạn 2026 - 2030 là 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương là 345.000 tỷ đồng.
Chính phủ báo cáo Quốc hội giao Chính phủ rà soát, cơ cấu lại từng nguồn vốn, loại bỏ nội dung trùng lặp và nhiệm vụ thường niên; phấn đấu cơ cấu ngân sách nhà nước khoảng 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên, bảo đảm phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước trọng tâm, trọng điểm và phù hợp khả năng giải ngân.
Dự kiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan điều phối chung, giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương. Các bộ quản lý ngành chịu trách nhiệm về mục tiêu, chỉ tiêu, chính sách, tiêu chuẩn, sản phẩm đầu ra và đánh giá kết quả theo lĩnh vực; không thực hiện tầng trung gian trong phân bổ, giao vốn, quyết toán của địa phương.
Bộ Tài chính tổng hợp nguồn lực, phân bổ, điều chỉnh, điều chuyển vốn và tổng hợp kết quả.
Địa phương chủ động lựa chọn danh mục, thứ tự ưu tiên, phân bổ chi tiết, điều chỉnh vốn và phương thức thực hiện, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện về đối tượng, giá, khối lượng, chất lượng, tiến độ, hiệu quả và vận hành sau đầu tư.
Tránh gộp cơ học
Trình bày thẩm tra sơ bộ tờ trình của Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn cho biết, Thường trực Hội đồng Dân tộc nhất trí sự cần thiết tích hợp 4 chương trình để thu gọn đầu mối, khắc phục giao thoa, đẩy nhanh phân bổ, giải ngân.
Tuy nhiên, ông lưu ý phải quán triệt đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị là hình thành một chương trình tổng thể trên cơ sở tích hợp thực chất, không chỉ gộp đầu mối hoặc đặt 4 chương trình vào một “vỏ” chung; đồng thời không làm giảm mục tiêu, quyền lợi và mức độ ưu tiên đối với từng lĩnh vực, địa bàn, nhóm đối tượng, nhất là chính sách đặc thù vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Tổng nguồn lực Chính phủ đề xuất giai đoạn 2026 - 2030 là 808.558 tỷ đồng. Cơ quan thẩm tra đề nghị thuyết minh rõ cơ sở xác định, lượng hóa phần tiết kiệm do giảm đầu mối và có phương án xử lý 17.241,8 tỷ đồng vốn kéo dài sang năm 2026, đến ngày 31/7 mới giải ngân khoảng 23%.
Thường trực Hội đồng Dân tộc tán thành giảm chi quản lý, tăng nguồn lực đầu tư, nhưng tỷ lệ 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên không áp dụng cơ học, làm giảm nguồn lực hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất, giáo dục, y tế, văn hóa và chính sách đặc thù.
Với địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương trên 70%, đề nghị mức vốn đối ứng không quá 10%; tiếp tục ưu tiên ở mức cao nhất cho vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, an toàn khu, biên giới, hải đảo.
Về tổ chức thực hiện thì cần một cơ quan điều phối chung, không tạo thêm tầng nấc trung gian. Thường trực Hội đồng Dân tộc đề nghị cân nhắc giao Bộ Tài chính làm đầu mối tổng hợp, điều phối, các bộ quản lý ngành hướng dẫn chuyên môn.
Cơ quan thẩm tra cũng tán thành nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, nhưng phải trong phạm vi mục tiêu, đối tượng, nguyên tắc ưu tiên và nguồn lực đã được quy định, gắn với công khai dữ liệu, trách nhiệm giải trình và kết quả đầu ra.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ chủ trương tích hợp 4 chương trình nhằm khắc phục tình trạng manh mún, chồng chéo, giảm chi phí tuân thủ hành chính và đẩy mạnh phân cấp, quản lý vốn ngân sách.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, thực trạng trước đây là có quá nhiều văn bản hướng dẫn từ nhiều bộ, ngành, địa phương dẫn đến thủ tục lòng vòng, giải ngân chậm. Vì vậy, giải pháp là chuyển từ phân bổ theo dự án chi tiết sang giao vốn trọn gói. Trung ương chỉ ban hành mục tiêu đầu ra và tiêu chí, định mức ngân sách; còn địa phương chủ động điều hòa vốn giữa các dự án thành phần.
Về đầu mối quản lý, Chủ tịch Quốc hội cho rằng tránh "gộp cơ học" ở trên mà bên dưới vẫn tồn tại nhiều ban quản lý riêng. Ông gợi mở nên thành lập văn phòng điều phối chung ở cấp Trung ương là "một cửa" cho địa phương.
Ông cũng đề nghị xây dựng hệ thống dữ liệu giám sát, số hóa, áp dụng quản lý rủi ro và giám sát theo thời gian thực thay cho phương thức báo cáo giấy định kỳ. Kết quả giải ngân, mức độ hoàn thành chỉ tiêu, chỉ số đầu ra phải được cập nhật liên tục để kịp thời chuyển vốn từ nơi chậm sang nơi làm tốt.
"Khi vốn được đưa xuống, địa phương nào cũng phải phấn đấu thi đua để giải ngân. Nếu không thì trong một quý hoặc 6 tháng, Trung ương sẽ điều chỉnh vốn từ địa phương làm không tốt sang địa phương làm tốt", Chủ tịch Quốc hội nêu.
Dự kiến, chủ trương tích hợp 4 chương trình MTQG thành 1 chương trình MTQG sẽ được trình Quốc hội xem xét tại đợt 2 của kỳ họp không thường lệ.
