Người giữ lửa
Không gian mạng: "Trận địa" thông tin mới của đội ngũ Người có uy tín
Điểm đáng chú ý trong Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 04/8/2026 quy định về chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS đã bổ sung kỹ năng số cho Người có uy tín, để tiếng nói có trọng lượng ở bản làng tiếp tục trở thành “bộ lọc” tin cậy giữa dòng thông tin thật - giả trên không gian mạng.
Từ uy tín bản làng đến “bộ lọc” thông tin số
Nhiều năm qua, ông Giàng A Lỳ (SN 1967), Người có uy tín ở thôn Đắk Snao 2, xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng luôn tích cực tuyên truyền, vận động bà con chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, giữ gìn an ninh, trật tự và xây dựng đời sống văn hóa.
Những năm gần đây, cùng với cách tuyên truyền trực tiếp, ông Lỳ chủ động sử dụng điện thoại thông minh và tham gia các nhóm Zalo của thôn, xã để cập nhật, chuyển tải thông tin đến người dân. Các nội dung liên quan đến sản xuất, cảnh báo phòng, chống lừa đảo, chính sách hỗ trợ hay lịch họp thôn được ông chia sẻ kịp thời, giúp bà con nắm bắt thông tin nhanh hơn.
“Ngày trước muốn báo tin gì phải đi từng nhà, có khi bà con đi làm rẫy cả ngày không gặp. Giờ có nhóm Zalo thì nhanh hơn nhiều. Tôi đọc được thông tin gì cần thiết thì nhắn lại để bà con cùng biết và cũng cung cấp được lượng thông tin nhiều hơn trước”, ông Giàng A Lỳ chia sẻ.
Còn với Người có uy tín Điểu Thị Út tại xã Thanh Sơn, thành phố Đồng Nai, dù đã ngoài 60 tuổi nhưng khá thành thạo việc sử dụng thẻ ATM, chuyển khoản và các tiện ích số.
Sau khi được chính quyền địa phương tập huấn về sử dụng mạng xã hội an toàn, phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng, bà thường xuyên nhắc nhở, hướng dẫn bà con nâng cao cảnh giác trước những thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền.
Khi thấy một Người có uy tín đã lớn tuổi vẫn chủ động học hỏi và sử dụng thành thạo các tiện ích số, nhiều người dân xung quanh cũng mạnh dạn tìm hiểu, làm theo.
Thực tế từ những Người có uy tín như ông Giàng A Lỳ, bà Điểu Thị Út cũng cho thấy, việc Nghị định số 307/2026/NĐ-CP bổ sung nội dung bồi dưỡng kỹ năng khai thác, sử dụng, xử lý thông tin trên Internet, mạng xã hội là sát với sự thay đổi trong đời sống.
Khi công nghệ ngày càng trở thành công cụ tuyên truyền quen thuộc, việc được trang bị bài bản sẽ giúp Người có uy tín sử dụng hiệu quả hơn lợi thế của môi trường số để đưa thông tin đến bà con nhanh chóng, kịp thời.
Thích ứng với “mặt trận” thông tin mới
Theo Hiệp hội Internet Việt Nam, người Việt dành trung bình khoảng 7 giờ mỗi ngày trên môi trường mạng để học tập, làm việc và tương tác. Internet ngày càng trở thành một “không gian sống thứ hai” bên cạnh đời sống thực.
Cùng với những tiện ích và cơ hội mà Internet mang lại, không gian mạng cũng trở thành môi trường để các loại tội phạm lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo, giả mạo, phát tán thông tin sai lệch với phương thức ngày càng đa dạng, tinh vi.
Bộ Công an đã nhiều lần cảnh báo và tăng cường tuyên truyền về các thủ đoạn lừa đảo, mua bán người qua mạng viễn thông, Internet, mạng xã hội, trong đó chú trọng các nhóm người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS.
Ở vùng đồng bào DTTS và miền núi, vấn đề đặt ra không phải là khả năng tiếp nhận công nghệ của người dân, mà là khoảng cách về điều kiện tiếp cận, kỹ năng số và nguồn thông tin chính thống giữa các địa bàn vẫn chưa đồng đều.
Một số nơi còn gặp những trở ngại về hạ tầng, điều kiện kinh tế, kỹ năng sử dụng công nghệ hoặc ngôn ngữ, khiến việc nhận diện và kiểm chứng thông tin trên môi trường mạng gặp nhiều khó khăn hơn.
Thực tế, bên cạnh hệ thống thông tin chính thống của cơ quan chức năng, tiếng nói của những người am hiểu địa bàn, gần gũi và được cộng đồng tin tưởng, có thể giúp những cảnh báo, hướng dẫn về an toàn số đến với bà con nhanh hơn và dễ tiếp nhận hơn.
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo, giả mạo và thông tin sai lệch trên mạng ngày càng đa dạng, quy định mới tại Nghị định số 307/2026/NĐ-CP còn mang ý nghĩa trang bị thêm “năng lực phòng vệ” cho Người có uy tín trong những ma trận thông tin hiện nay.
Cả nước hiện có gần 30.000 Người có uy tín. Giai đoạn 2021 - 2025, các địa phương bố trí khoảng 500 tỷ đồng thực hiện chính sách, hỗ trợ lực lượng này phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động nhân dân phát triển kinh tế, giảm nghèo, giữ gìn văn hóa và bảo đảm an ninh trật tự.
Đây cũng là yêu cầu mới đối với vai trò vốn có của Người có uy tín. Nếu trước đây họ chủ yếu là cầu nối đưa chủ trương, chính sách đến cộng đồng bằng những cuộc gặp trực tiếp, thì nay “cầu nối” ấy còn cần khả năng xử lý lượng thông tin lớn trên môi trường số.
Một thông tin chưa được kiểm chứng nếu chia sẻ vội vàng có thể lan rất nhanh; ngược lại, một lời giải thích đúng lúc từ người được cộng đồng tin tưởng cũng có thể giúp bà con nhận diện, dừng chia sẻ và tránh những rủi ro không đáng có.
Tại cuộc gặp Đoàn đại biểu Người có uy tín trong đồng bào DTTS thành phố Đà Nẵng vào tháng 7 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông cũng nhấn mạnh vai trò của Người có uy tín giữ “trận địa” niềm tin trên không gian mạng.
Thứ trưởng yêu cầu, đội ngũ Người có uy tín tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt ở cơ sở, kịp thời tuyên truyền, vận động đồng bào nâng cao cảnh giác, không nghe, không tin, không chia sẻ những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh không gian mạng ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống, vai trò của Người có uy tín cũng đang được mở rộng, trong đó, họ góp phần tích cực định hướng thông tin, củng cố niềm tin và nâng cao khả năng “tự phòng vệ” của cộng đồng trước những thông tin sai lệch, xấu độc.
.jpg)