Bên trong ngôi chùa gần 200 tuổi có nghĩa trang thái giám duy nhất Việt Nam
Hà Nam•22/08/2026 07:19
Ẩn mình giữa vùng đồi xanh ở TP. Huế, chùa Từ Hiếu có lịch sử hơn 180 năm, nổi bật với kiến trúc cổ và khu nghĩa trang thái giám duy nhất còn lại ở Việt Nam.
Chùa Từ Hiếu, còn gọi là Tổ đình Từ Hiếu, nằm trên đường Lê Ngô Cát, phường Thủy Xuân, TP. Huế. Khuôn viên chùa rộng khoảng 50.000 m², với nhiều hạng mục nằm xen giữa đồi thông, hồ nước và những tán cây lâu năm.
Theo các tư liệu, tiền thân của Từ Hiếu là am An Dưỡng, một thảo am bằng tre, lợp tranh do Hòa thượng Nhất Định (1784 - 1847) lập năm 1843. Ông vốn là tăng cang chùa Giác Hoàng trong Hoàng cung Huế, sau đó về vùng đồi Dương Xuân để tịnh tu và phụng dưỡng mẹ già.
Năm 1848, sau khi Hòa thượng Nhất Định viên tịch, một số thái giám trong Hoàng cung triều Nguyễn tâu xin triều đình hỗ trợ mở rộng am thành chùa. Công trình được xây dựng với 3 gian 2 chái, cột kèo chạm trổ, cùng các hạng mục như Thống Hội Đường, Lạc Thiện Đường, Ái Nhật Đường và lầu bia. Vua Tự Đức sau đó ban biển “Sắc tứ Từ Hiếu Tự”.
Trải qua hơn 180 năm và nhiều lần trùng tu, Từ Hiếu vẫn giữ được vẻ trầm mặc, hài hòa với thiên nhiên. Đặc biệt, trong khuôn viên có nghĩa trang dành cho các thái giám triều Nguyễn, được xác định là khu mộ thái giám duy nhất còn lại ở Việt Nam.
Một số hình ảnh về Tổ đình Từ Hiếu và khu mộ thái giám
Nhìn từ trên cao, Tổ đình Từ Hiếu nằm giữa vùng đồi xanh rộng lớn ở phía tây TP. Huế. Khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ, với những lối đi len sâu vào bên trong, tạo nên không gian xanh mát, tách biệt với phố thị.Cổng tam quan của chùa gồm ba lối vào, phía trước là hồ bán nguyệt, tạo nên một trong những góc kiến trúc đặc trưng của ngôi cổ tự.Chùa được xây dựng theo lối kiến trúc chữ Khẩu. Trong đợt đại trùng tu năm 1894 - 1895, chùa được làm thêm tiền đường, nhà khách, nhà hậu; đến năm 1931 tiếp tục được trùng tu, bổ sung một số hạng mục.Chánh điện chùa nổi bật với bộ mái ngói cùng các họa tiết rồng, phượng, hoa lá và những chi tiết trang trí mang dấu ấn kiến trúc HuếBên trong chánh điện, nơi diễn ra các nghi lễ Phật giáo và đón tăng ni, phật tử, du khách đến dâng hương, cầu nguyện vào các dịp lễ, ngày rằm.Khu vực sân trước chánh điện có hai nhà bia hình lục giác. Nội dung văn bia ghi lại lịch sử hình thành và công đức của những người góp sức xây dựng, mở rộng ngôi chùaTháp chuông nằm cạnh hồ sen, ẩn dưới những tán cây, tạo nên một góc trầm mặc của Tổ đình Từ HiếuBên trái chánh điện là khu mộ của các vị tỳ kheoTại đây có 2 mộ tháp, trong đó một tháp cao 7 tầng là nơi an nghỉ của Hòa thượng Nhất Định, người khai sáng chùa Từ Hiếu.Gần chánh điện là phần mộ của 3 thái giám triều Nguyễn có nhiều đóng góp trong quá trình xây dựng ngôi cổ tự. Sau thời gian xuống cấp, các ngôi mộ đã được tu sửa, chỉnh trangTrong khuôn viên còn có nghĩa trang dành cho các thái giám triều Nguyễn, gồm 25 ngôi mộ được bao quanh bởi tường thành. Nơi đây mang vẻ cổ kính, u tịch, gắn với những thái giám từng góp công xây dựng, mở rộng chùa Từ Hiếu và chọn làm chốn an nghỉ.Khu mộ được chia thành 3 bậc theo vai trò, mức độ đóng góp của các thái giám. Đáng chú ý, một ngôi mộ sơn màu xanh là nơi an táng Nguyễn Hầu - quản vụ Cung giám viện triều Nguyễn, mất năm 1920.Vào rằm tháng 11 âm lịch hằng năm, nhà chùa tổ chức ngày giỗ chung để tưởng nhớ các thái giám được an táng tại đâyNgày nay, chùa Từ Hiếu không chỉ là nơi lui tới của các pPhật tử đến hành hương bái lễ, mà còn là địa điểm yêu thích của cả khách du lịch trong và ngoài nước.Phong cảnh “sơn thủy hữu tình”, thơ mộng như níu chân du khách, gợi mở những câu chuyện xưa ẩn sau vẻ cổ kính của ngôi cổ tự nổi tiếng đất Cố đô
.jpg)
