Bản làng hôm nay
Bản người Thái 4 ngày bị cô lập, xã tìm cách mở đường
Mưa lớn kéo dài khiến 153 hộ dân với 738 nhân khẩu bản Na Ngân, xã Nga My (Nghệ An), bị cô lập giữa đại ngàn Pù Huống. Đường độc đạo liên tiếp sạt lở, suối dâng cao khiến người bệnh không thể đi khám, học sinh phải nghỉ học.
Hàng chục điểm sạt lở, bản làng thành “ốc đảo”
Chiếc xe máy dừng lại trước dốc Co Ngóa. Phía trước, gần 30m mặt đường đã bị đứt gãy, sụt trượt xuống taluy âm, tạo khoảng hụt sâu gần 2m. Đất đá, cây rừng nằm ngổn ngang, từng mảng đất từ vách núi vẫn tiếp tục dịch chuyển.
Muốn vượt qua, người đi đường phải xuống xe, nhờ nhiều người hỗ trợ khiêng, kéo từng chiếc xe máy qua đoạn sạt. Chỉ một sơ suất, cả người và xe có thể trượt xuống vực.
Dốc Co Ngóa chỉ là một trong hàng loạt điểm sạt lở trên tuyến đường độc đạo vào bản Na Ngân. Tại các dốc Hin Nam, Co Phắc Pặp, Co Pọng, Nứa..., đất đá và cây rừng phủ kín mặt đường. Một bên là vách núi dựng đứng, bên kia là vực sâu phía suối Nậm Ngân đang cuồn cuộn chảy.
Bản Na Ngân nằm giữa đại ngàn Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, cách trung tâm xã Nga My và Quốc lộ 48C khoảng 22km. 153 hộ dân với 738 nhân khẩu, đều là đồng bào Thái, chỉ có một tuyến đường xuyên rừng, men theo lưng đồi, lưng núi và suối Nậm Ngân để kết nối với bên ngoài.
Từ chiều 19/8, mưa lớn kéo dài khiến nước suối dâng cao, đất đá, cây rừng tràn xuống đường. Nhiều đoạn bị sạt lở, sụt trượt, đứt gãy, khiến bản bị cô lập.
Không chỉ đường bộ, các khe suối cũng trở thành chướng ngại. Tại khe Đền, khe Pống, nước từ thượng nguồn đổ về cuốn theo bùn đất, cành cây. Có thời điểm nước tại khe Đền sâu gần 1m, dòng chảy mạnh, người dân phải nhờ thanh niên địa phương hỗ trợ khiêng xe máy qua.
Cầu tạm tại khe Hưng cũng đứng trước nguy cơ bị lũ cuốn trôi.
Đến sáng 23/8, lực lượng địa phương mới tìm cách thông tuyến tạm thời. Nhưng trong đêm 23 và rạng sáng 24/8, mưa lớn tiếp tục khiến một số vị trí sạt trượt tái diễn, nước suối Nậm Ngân dâng cao.
Hiện còn 4 vị trí qua khe suối không thể lưu thông, cùng 5 điểm sạt lở nặng trên đường bộ không thể vượt qua, kể cả xe máy.
Sau nhiều ngày bị chia cắt, cuộc sống của người dân Na Ngân bắt đầu đối mặt với những khó khăn rõ rệt.
“Vì năm nào cũng bị cô lập nên chúng tôi tuyên truyền bà con tự tích trữ lương thực tối đa một tuần. Nay đã 4 ngày bị cô lập rồi. Mưa liên tục không ngớt, nước suối dâng cao, đường tiếp tục sạt lở, tình hình rất đáng lo”, Trưởng bản Na Ngân Lương Văn Ùn nói.
Theo ông Ùn, sáng 24/8, một cụ bà trong bản là bà Vi Thị Liên (SN 1965) bị ốm nặng, muốn ra ngoài đi khám nhưng không thể.
“Đường bị chia cắt, xe máy cũng không đi được. Nếu tình trạng này kéo dài, việc đưa người bệnh ra ngoài sẽ rất khó khăn”, ông Ùn nói.
Bản hiện có 60 học sinh các cấp. Do đường đến trường nguy hiểm, trưởng bản đã trực tiếp gọi cho hiệu trưởng các trường xin phép cho học sinh Na Ngân nghỉ học, chờ thông đường.
Mở đường trước mắt, tháo “nút thắt” hơn 16km về lâu dài
Ông Lô Khăm Kha, Chủ tịch UBND xã Nga My cho biết, Na Ngân là địa bàn chịu thiệt hại nặng nề nhất về giao thông sau đợt mưa lớn từ ngày 19/8.
Đến trưa 23/8, đoàn công tác của xã mới tiếp cận được bản sau khi phải xuyên rừng, vượt qua nhiều điểm sạt lở. Qua khảo sát, tuyến đường vào Na Ngân có 12 điểm sạt trượt, trong đó 5 điểm sạt lở, sụt trượt lớn cần máy móc chuyên dụng và nhân lực để san gạt, giải phóng hiện trường.
“Đây là tuyến đường độc đạo nên việc đi lại của bà con gặp rất nhiều khó khăn. Nhất là thời điểm các cháu chuẩn bị vào năm học mới. Việc giao thương, phát triển kinh tế cũng khó khăn, làm tăng chi phí vận chuyển cho người dân”, ông Kha nói.
Trước mắt, xã Nga My đang huy động lực lượng tại chỗ khắc phục tạm các điểm sạt lở, tạo lối đi cho xe máy. Đồng thời, địa phương xây dựng phương án đưa phương tiện, máy móc vào san gạt những vị trí sạt lở nặng, ưu tiên bảo đảm việc đi lại an toàn và tạo điều kiện để học sinh trở lại trường.
Trong trường hợp Na Ngân tiếp tục bị chia cắt, xã kích hoạt phương án “4 tại chỗ”. Ngay từ đầu năm, Đảng ủy, UBND xã đã tuyên truyền, vận động người dân chủ động dự trữ lương thực, thực phẩm.
Mỗi gia đình được vận động tích trữ ít nhất 30-50kg gạo cùng mắm, muối và một số loại thuốc chữa bệnh thông thường, bảo đảm không bị thiếu đói trong khoảng 10-15 ngày nếu bản tiếp tục bị chia cắt.
Ban quản lý bản được yêu cầu thường xuyên kiểm tra các khe suối, khu vực có nguy cơ sạt lở; chủ động di dời những hộ nằm trong phương án di dời khẩn cấp khi mưa lớn kéo dài.
Với học sinh, xã chỉ đạo các trường không bắt buộc học sinh Na Ngân tựu trường ngày 24/8 khi đường còn nguy hiểm. Trường Tiểu học và Trường Mầm non được yêu cầu cử giáo viên trực tiếp vào bản dọn dẹp, chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ khai giảng.
Địa phương phấn đấu trước ngày 5/9 đưa các em ra khỏi bản để tham dự khai giảng năm học mới, đồng thời yêu cầu phụ huynh trực tiếp đưa học sinh ra trường khi tuyến đường được bảo đảm an toàn.
Về lâu dài, Nga My đã có văn bản đề nghị tỉnh bố trí kinh phí đầu tư tuyến đường vào Na Ngân dài hơn 16km.
Đây không chỉ là tuyến đường phục vụ 153 hộ dân Na Ngân mà còn liên quan đến hơn 1.000 người dân ở 4 bản dọc khe Ngân gồm Xốp Kho, Na Kho, Ca Na và Na Ngân. Mỗi khi mưa lớn, các bản thường bị chia cắt; học sinh phải nghỉ học, người bệnh có nguy cơ không được đưa đi chữa trị kịp thời.
Ông Lô Khăm Kha – Chủ tịch UBND xã Nga My cho hay: Tuyến đường còn có ý nghĩa đối với công tác cứu hộ, cứu nạn, phòng cháy, chữa cháy rừng, phòng chống thiên tai và bảo đảm an ninh trật tự, bởi đây là tuyến độc đạo đi vào vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.
Khi giao thông được đầu tư đồng bộ, người dân cũng có thêm điều kiện phát triển kinh tế dưới tán rừng, cây dược liệu, từng bước gắn bảo vệ rừng với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.
Trong lúc chờ nguồn lực đầu tư, chính quyền xã Nga My tiếp tục huy động lực lượng tại chỗ, khắc phục từng điểm sạt lở, chủ động lương thực và phương án di dời dân khi cần thiết.
