Trải rộng giữa lòng chảo Nghĩa Lộ, cánh đồng Mường Lò, tỉnh Lào Cai xanh ngút ngàn ôm trọn những nếp nhà sàn bên dòng suối Thia hiền hòa. Khi nắng vàng rải nhẹ khắp bản làng vào giữa tháng 7 âm lịch, đồng bào Thái nơi đây lại rộn rã đón Tết Xíp Xí.
Không chỉ là dịp tri ân tổ tiên và "khao áo" cầu an cho trẻ nhỏ, Xíp Xí còn là mảnh ghép văn hóa độc bản, thắp sáng tình đoàn kết và đánh thức tiềm năng du lịch trên vùng đất di sản.
Thung lũng Mường Lò hùng vĩ vào mùa lúa chín, nơi hàng trăm năm qua là cái nôi nuôi dưỡng bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào Thái trắng. Trong không gian thanh bình này, Tết Xíp Xí rộn ràng diễn ra như một khoảng lặng tâm linh tri ân đất trời và tổ tiên.Ngay từ sáng sớm, những người phụ nữ Thái đảm đang đã quây quần cùng nhau gửi trọn tấm lòng tri ân vào từng chiếc bánh nếp dẻo thơm.Nghi lễ khấn, cầu mong tổ tiên phù hộ cho dân bản sức khỏe, mùa màng bội thu, vật nuôi đầy chuồng.Hình thức diễn xướng dân gian độc đáo, không chỉ làm rộn ràng không khí lễ hội mà còn là cách người dân Nghĩa Lộ trao gửi lời chúc tốt đẹp cho nhau trong ngày Tết Xíp Xí.Những tiếng cười giòn tan vang lên tại khu vực diễn ra trò chơi bắt vịt. Đây là trò chơi dân gian thu hút đông đảo sự tham gia của thanh niên và sự cổ vũ nhiệt tình của dân bản, thể hiện sự khỏe khoắn, nhanh nhẹn và tinh thần đồng đội.Tó mắc lẹ - trò chơi đòi hỏi sự khéo léo, dẻo dai của đôi chân và sự tập trung cao độ. Những quả mắc lẹ (một loại quả rừng) được người chơi tung lên và đánh bằng gót chân một cách kỹ thuật, tạo nên những màn so tài hấp dẫn.Thử thách đi trên cây tre - trò chơi dân gian đòi hỏi sự khéo léo, tập trung cao độ và khả năng giữ thăng bằng tuyệt vời của người chơi.Không chỉ có các trò chơi truyền thống, Tết Xíp Xí còn là sân chơi cho trẻ em với các hoạt động vui chơi như nhảy dây. Sự kết hợp này cho thấy sức sống của văn hóa Thái vẫn luôn hòa quyện vào đời sống hiện đại.Lớp học chữ Thái cổ tại Nghĩa Lộ, khi di sản được gieo mầm cho thế hệ tương lai
