Bản làng hôm nay
Như rặng Sa Mu trên dải Tây Côn Lĩnh: Lớp học nhỏ nhen niềm tin lớn (Bài 1)
Ít ngày trước, Tây Côn Lĩnh vẫn nằm lặng lẽ trên đỉnh mây phủ. Dân bản đi làm nương từ khi gà chưa gáy, tối trở về bên bếp lửa cháy bập bùng, loanh quanh chỉ chuyện bắp, chuyện lúa. Nay, trong câu chuyện của mọi người đã rộn ràng thêm chuyện chữ, chuyện số...
LỜI TÒA SOẠN
Ở phía Tây Bắc tỉnh Tuyên Quang, trên dải Tây Côn Lĩnh hùng vĩ thuộc xã Tân Tiến, nơi bốn mùa giá buốt và sương phủ, có những rặng Sa Mu kiêu hãnh vươn mình đón nắng, hứng mưa, cõng gió lớn lên, bền bỉ bám rễ nơi mảnh đất cỗi cằn!
Và nơi ấy, có những con người cũng mang trong mình một sức sống bền bỉ như Sa Mu: Bám bản, bám dân, đi qua những gian khó thường ngày để giữ gìn sự bình yên, để đồng hành cùng đồng bào các dân tộc dựng xây cuộc sống mới…
Báo VietNamNet trân trọng giới thiệu tới bạn đọc loạt ghi chép: “Như rặng Sa Mu trên dải Tây Côn Lĩnh…” phác họa chân dung cán bộ, chiến sĩ Công an làm nhiệm vụ nơi đỉnh trời Đông Bắc.
Một lớp học - Nhiều cuộc đời
Chiếc đồng hồ treo tường mới báo 6h tối, thế nhưng bóng tối đã ập xuống, nhanh như có người kéo tấm chăn dày đắp lên thung lũng.
Gió cũng mang theo hơi lạnh, ù ù thổi qua những rãnh núi tím sẫm đang lô nhô xếp hàng phía chân trời.
Sương đêm từ các khe suối, thung sâu ùa ra, trắng cả lối đi, bàng bạc trước hiên nhà, như khói bếp.
Từ trung tâm xã, vượt mấy triền núi, tụt vài con dốc thì sẽ tới nơi… Hẳn giờ này Nhà văn hóa thôn cũng đã sáng điện. Những ngày cuối mùa mưa như thế này, đêm xuống, trời thường quang. Sao lấp lánh trên nền trời hun hút. Có hôm, biển mây từ các thung sâu kết lại, nối những dãy núi thành một khoảng trắng mênh mang.
Giữa biển mây ấy, ánh điện từ lớp học sáng rỡ như ngọn hải đăng soi lối dẫn đường.
Thôn Tây Côn Lĩnh nằm trên dải Tây Côn Lĩnh thuộc xã Tân Tiến, tỉnh Tuyên Quang, cao 2.428m so với mực nước biển, được mệnh danh là "nóc nhà Đông Bắc". Quanh năm mây phủ. Đường lên cheo leo giữa những vạt rừng già. Toàn thôn có 151 hộ dân sinh sống, phần lớn là đồng bào dân tộc Mông, trong đó hơn 60% thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo.
“Ngọn hải đăng” ấy được thắp lên từ tháng 5 vừa qua, khi xã Tân Tiến tổ chức khai giảng lớp xóa mù chữ cho 25 học viên của thôn Tây Côn Lĩnh. Dự kiến, lớp sẽ bế giảng vào cuối năm nay. Trong lớp học đặc biệt, học viên lớn tuổi nhất đã 60, nhỏ tuổi nhất là 12. Họ cùng nhau vào lớp 1.
Thiếu tá Vũ Đình Tiến - Bí thư Chi bộ, Trưởng Công an xã Tân Tiến, chia sẻ: “Với Chi bộ Công an xã Tân Tiến, công tác ở cơ sở bắt đầu từ những việc mà người dân đang cần”.
Và cũng từ những việc người dân đang cần ấy, Chi bộ phân công Thiếu tá Dương Văn Kháy và Thượng úy Thèn Văn Đông cùng các thầy cô lên lớp mỗi ngày.
Những ngày đầu lên kế hoạch mở lớp, có những người dân còn khăng khăng: "Từ trước tới giờ không biết chữ vẫn sống được. Bếp nhà mình cháy ở nhà mình, bếp nhà họ cháy ở nhà họ. Có biết chữ hay không cũng thế thôi”.
Nghe vậy, Thiếu tá Dương Văn Kháy kiên trì giải thích: “Không biết chữ như người đi rừng không có con dao. Vẫn sống được, nhưng khổ lắm! Ai đào củ mài bằng tay được, ai phát nương bằng tay được. Có con dao trong tay, việc gì cũng dễ hơn. Có cái chữ trong đầu cũng vậy".
Để sĩ số của lớp được đảm bảo, các đảng viên trong Chi bộ Công an xã Tân Tiến đã cùng các thầy cô tìm nhiều cách vận động. Một trong những cách làm được thống nhất, là nhờ chính những học sinh đang học tại trường về vận động ông bà, bố mẹ. Từng người một, rồi thêm từng người một nữa đồng ý đi học. Nhờ vậy, toàn bộ số người chưa biết chữ trong thôn đều đã ra lớp!
Vào lớp, các thầy cô lại linh hoạt thay đổi phương pháp để học viên dễ tiếp thu. Tùy từng bài, cách truyền đạt cũng được điều chỉnh cho phù hợp. Tiếng phổ thông được kết hợp với tiếng của đồng bào trong từng câu hỏi, từng lời giải thích.
Cô giáo Lèng Thị Lan tâm sự: “Em hướng dẫn cách phát âm, có nhiều từ dù đã giảng đi giảng lại bằng tiếng phổ thông mà học viên vẫn ngơ ngác. Khi ấy, có anh Kháy phiên dịch lại bằng tiếng Mông, mọi người hiểu ngay. Nhờ anh Kháy, việc dạy và học thêm thuận lợi, học viên cũng mạnh dạn hỏi bài hơn”.
Nhà ở cách lớp học hơn 4 cây số, thế nên khi trời vừa nhá nhem tối, học viên Thào Thị S đã theo lối mòn tắt qua cánh rừng vầu để tới lớp. Cháu Vàng Minh Quân mới 2 tháng tuổi cũng theo mẹ đều đặn lên lớp mỗi ngày.
Ở tuổi 23, S đã là mẹ của 4 đứa con. Cháu Quân là con út của vợ chồng chị. Những ngày đầu chị đi học vì "ngại". Ngại thầy cô giáo, ngại cán bộ, ngại các anh Công an xã cứ đến nhà vận động mãi. Thế là đi…
Nhưng rồi, S kể: "Đi học nhiều, nghe cán bộ, nghe thầy cô, nghe các anh Công an xã nói chuyện, giảng bài, em mới hiểu không biết chữ khổ lắm. Cũng tại không biết chữ mà chính em cũng không biết rằng mình khổ. Em muốn các con em sau này không giống như em".
S với tay khẽ vuốt đôi má đỏ hây hây như hoa chuối rừng của đứa con út đang ngủ sau lưng. Thằng bé cựa mình, bàn tay nhỏ xíu huơ huơ bấu nhẹ vào áo mẹ, rồi lại ngủ ngon lành. S thủ thỉ: “Vợ chồng em cũng không sinh thêm nữa, 4 con thôi, để còn lo cho các cháu đi học”.
Gieo con chữ - Gieo niềm tin
Hai “thầy giáo” Dương Văn Kháy, Thèn Văn Đông không chỉ đến lớp để hỗ trợ việc học chữ, mà còn là cầu nối đưa chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đến với từng học viên bằng cách gần gũi, dễ hiểu.
Mỗi giờ trên lớp vì thế không chỉ là giờ học chữ, mà còn trở thành những giờ sinh hoạt cộng đồng, nơi có chuyện mùa vụ, chuyện giữ rừng, chuyện làm ăn và cả chuyện người tốt, việc tốt ở ngay quanh mình.
.jpg)
Thiếu tá Dương Văn Kháy cho biết, xóa nghèo cho người dân vốn đã là nhiệm vụ quan trọng, luôn khiến địa phương trăn trở. Con đường thoát nghèo có thể còn dài, nhưng muốn đi đến đích, trước hết phải biết đọc, biết viết.
“Suy cho cùng, mù chữ chính là một trong những căn nguyên sâu xa của đói nghèo. Khi chưa biết đọc, biết viết, người dân khó tiếp cận chủ trương, chính sách, khó học hỏi kiến thức sản xuất, càng khó bước ra khỏi vòng luẩn quẩn của lạc hậu, mặc cảm và khép mình”, Thiếu tá Dương Văn Kháy bày tỏ.
Sau giờ học hôm ấy, tôi cùng các thầy cô giáo đợi ánh đèn của các học viên mờ dần mới lên đường trở về. Càng về khuya, bầu trời càng cất lên cao vời vợi giữa sừng sững bốn bề vách núi.
Trong cái tĩnh lặng đó, tôi chợt nghĩ, câu chuyện của lớp học xóa mù chữ không chỉ dừng lại ở việc biết đọc, biết viết. Có một điều quan trọng hơn, là giúp người dân nhận ra giá trị của việc đến trường.
Khi đã hiểu thiếu cái chữ vất vả thế nào, chắc chắn những người bố, người mẹ trẻ đã địu con lên lớp, sẽ mong con mình có cơ hội học hành tốt hơn thế hệ cha mẹ.
Bởi vậy, điều đáng quý nhất không chỉ là con chữ trong cuộc sống hôm nay, mà còn là niềm tin vào việc học, được giữ lại cho ngày mai…
Bài 2: Ươm mầm no ấm, gặt mùa bình yên
