Người giữ lửa
Những nàng dâu làm ‘việc bản’ ở vùng cao Nghệ An
Từng bị nghi ngại vì là phụ nữ, lại là người nơi khác về làm dâu, nhưng nhiều chị em ở các bản làng vùng cao Nghệ An đã bước qua định kiến, trưởng thành bằng chính công việc mình đảm nhận.
Từ vị trí con dâu đến người đứng đầu bản làng
Hơn 4 năm trước, chị Bùi Thị Châu nhận nhiệm vụ Bí thư Chi bộ bản Na Kho, xã Nga My, trong ánh mắt nghi ngại của không ít người dân.
“Ở Na Kho này chưa có tiền lệ nào phụ nữ làm lãnh đạo cả”, người dân khi ấy nói.
Châu lại là người nơi khác về làm dâu, tuổi còn trẻ, kinh nghiệm công tác Đảng chưa nhiều. Ngay cả chồng chị ban đầu cũng không muốn vợ nhận công việc thường xuyên phải đi sớm, về khuya.
Chị không tranh luận với những định kiến ấy mà chọn cách đi cùng dân, bắt đầu từ những việc cụ thể.
Hơn 4 năm sau, những ánh mắt nghi ngại dần thay đổi. Ông Lô Thanh Nhất - Bí thư Đảng ủy xã Nga My, đánh giá chị Châu đã kết nối tốt tổ chức Đảng với các đoàn thể và quần chúng. Nhiều nhiệm vụ của bản được triển khai hiệu quả, nhận được sự đồng thuận của người dân.
.jpg)
Câu chuyện của chị Châu cũng là câu chuyện của chị Vừ Y Dở ở bản Lưu Thông, xã Tương Dương.
Hơn 20 năm trước, Y Dở là cô gái Mông mới 17 - 18 tuổi, rời xã Tà Cạ, nay là xã Mường Xén, theo chàng trai Mông về làm dâu. Khi ấy, phụ nữ Mông trong bản chủ yếu quanh quẩn với nương rẫy, góc bếp. Tham gia công tác xã hội, trở thành cán bộ thôn bản gần như là điều xa lạ.
Được gia đình chồng tạo điều kiện, năm 2003, Y Dở bắt đầu làm công tác phụ nữ. Hai năm sau, chị được bồi dưỡng, dìu dắt vào Đảng.
“Lúc ấy mới 25 tuổi thôi, trẻ quá mà. Trước mình cũng chưa có phụ nữ người Mông nào ở đây vào Đảng nên lo lắm, ngại lắm”, chị nhớ lại.
Những buổi sinh hoạt chi bộ đầu tiên, cả chi bộ gần như toàn đàn ông, chỉ Y Dở là phụ nữ. Chị ngại phát biểu, ngại góp ý những chuyện lâu nay vốn không thuộc “phần việc” của mình.
Nhưng càng tham gia, chị càng tự tin. Năm 2020, Chi bộ Lưu Thông tín nhiệm bầu Y Dở làm Bí thư Chi bộ. Theo Bí thư Đảng ủy xã Tương Dương Lê Văn Lương, chị là nữ Bí thư Chi bộ người Mông đầu tiên của xã.
“Chị ấy trách nhiệm, chịu khó và tâm huyết lắm. Nhiều việc khó của bản như chăn nuôi trâu bò cách xa nơi ở để bảo đảm vệ sinh, trồng chuối lấy lá, bảo vệ rừng, gìn giữ bản sắc… được triển khai hiệu quả, bà con đồng lòng hưởng ứng”, ông Lương nói.
Ở xóm Xiểm, xã Minh Hợp, chị Trương Thị Long cũng là người nơi khác về làm dâu rồi được tín nhiệm làm Bí thư Chi bộ.
Với Long, việc bản luôn đan xen với công việc gia đình. Sáng lo cơm nước, sau đó đến việc chi bộ; chiều xuống đồng, tối chăm con. Khi bản có việc, điện thoại có thể reo bất cứ lúc nào.
Để người dân thuận tiện tham gia, chị thường bố trí họp bản, họp chi bộ vào buổi tối hoặc cuối tuần, tránh giờ bà con lên nương. Chủ tịch UBND xã Minh Hợp Đinh Viết Hà nhận xét chị Long được bà con quý mến vì “chịu nói được, làm được”, gia đình cũng luôn êm ấm.
Ba người phụ nữ không chứng minh bằng lời nói. Châu bám bản, sát dân. Y Dở làm trước những mô hình sinh kế để bà con làm theo. Long tìm cách tổ chức công việc phù hợp với nhịp sống của người dân...
Sau mỗi nữ cán bộ là một gia đình biết sẻ chia
Để một phụ nữ có thể đi họp bản buổi tối, xuống đồng, đến từng nhà dân hay tham gia công việc chi bộ, phía sau họ thường là một gia đình cùng gánh phần việc nhà.
Với chị Châu, những ngày đầu nhận nhiệm vụ, chồng từng lo vợ vất vả, thường xuyên đi sớm về khuya. Nhưng khi thấy công việc của vợ dần tạo được sự đồng thuận trong bản, gia đình trở thành chỗ dựa để chị tiếp tục.
Với chị Trương Thị Long, sự chia sẻ ấy hiện hữu trong từng ngày. Chồng ủng hộ công việc của vợ, bố mẹ chồng trông nom con cái để chị có thời gian lo việc bản.
Bà Trương Thị Khanh, mẹ chồng chị Long, nói bà cũng là phụ nữ nên hiểu những khó khăn của con dâu. “Tôi luôn bảo con trai phải tạo điều kiện để vợ hoàn thành việc bản làng. Bà con có tin tưởng thì họ mới bầu chọn mình”, bà nói.
Ở gia đình chị Y Dở, sự ủng hộ cũng giúp chị có thể bước ra khỏi khuôn mẫu quen thuộc của người phụ nữ Mông. Nếu không có sự đồng thuận của gia đình chồng, hành trình từ một cô gái trẻ theo chồng về làm dâu đến cán bộ rồi Bí thư Chi bộ chắc chắn sẽ khó khăn hơn nhiều.
Ảnh: Thanh Hải
Nhưng sự ủng hộ không có nghĩa những người phụ nữ ấy được “giải phóng” khỏi việc nhà.
Họ vẫn là người mẹ, người vợ, người con dâu; vẫn lo cơm nước, chăm con, làm ruộng, chăn nuôi. Điều khác biệt là công việc gia đình được chia sẻ để họ có thêm thời gian cho công việc cộng đồng.
Những thay đổi ở Lưu Thông, Na Kho hay xóm Xiểm không bắt đầu từ những điều lớn lao. Có khi chỉ là một mô hình sinh kế được làm trước, một cuộc họp được sắp xếp để bà con không phải bỏ nương, hay một công việc được người dân chung tay thực hiện.
Với những nữ Bí thư Chi bộ ấy, chức danh chỉ là điểm bắt đầu. Điều giữ họ ở lại với công việc là sự tin tưởng của người dân và một gia đình phía sau sẵn sàng sẻ chia.
