Công tác Dân tộc
Ngăn chặn tảo hôn từ sớm ở Mù Cang Chải: Không để “chuyện đã rồi”
Không để những cuộc tảo hôn chỉ được phát hiện khi mọi việc đã an bài, xã Mù Cang Chải (tỉnh Lào Cai) đang chú trọng nhận diện nguy cơ sớm từ thôn bản, nhà trường và y tế cơ sở. Cách làm này không chỉ hướng tới việc thực hiện nghiêm pháp luật, mà quan trọng hơn là giữ cho trẻ em vùng cao một hành trình học tập trọn vẹn và nhiều lựa chọn hơn cho tương lai.
Mù Cang Chải phát huy sức mạnh tổng hợp
Sau sáp nhập, xã Mù Cang Chải có địa bàn rộng, dân cư phân tán; việc tiếp cận thông tin giữa các thôn bản vẫn còn những khoảng cách nhất định.
Mặc dù thời gian qua gần đây, địa bàn không ghi nhận trường hợp tảo hôn hay hôn nhân cận huyết thống nào. Tuy nhiên, chính quyền xã không vì thế mà chủ quan. Bởi ở một số bản ở xa vẫn có nguy cơ học sinh bỏ học, thanh thiếu niên sống chung như vợ chồng hoặc phụ nữ chưa đủ 18 tuổi mang thai, sinh con.
“Từ góc độ quản lý địa bàn, lực lượng chức năng luôn chủ động nắm tình hình, rà soát những dấu hiệu có thể dẫn đến tảo hôn; trong đó chú ý các trường hợp học sinh nghỉ học kéo dài, thanh thiếu niên chung sống như vợ chồng ”, Thiếu tá Nguyễn Văn Đông, Phó Trưởng Công an xã Mù Cang Chải, cho biết.
Theo dõi tại cơ sở cho thấy, ở một số bản xa, việc mang thai ở tuổi vị thành niên vẫn là điều cần được quan tâm. Đây không chỉ là câu chuyện về độ tuổi kết hôn, mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe của người mẹ, sự phát triển của trẻ em và cơ hội học tập, việc làm sau này của các em.
Từ thực tế đó, xã xác định phòng ngừa phải bắt đầu sớm, trước khi một học sinh rời lớp học quá lâu hoặc một gia đình đã ấn định ngày cưới cho con khi chưa đủ tuổi.
Công an xã, Trạm Y tế và các trường học duy trì trao đổi thông tin để nắm biến động học sinh, theo dõi và hỗ trợ các trường hợp cần tư vấn. Việc tiếp cận luôn cần sự tế nhị, tôn trọng và bảo đảm riêng tư, để các em không bị tâm lý e ngại, né tránh hay chịu thêm áp lực từ cộng đồng.
Trong mạng lưới ấy, y tế thôn bản, cô đỡ thôn bản, già làng, trưởng dòng họ và Người có uy tín là những người gần dân nhất. Họ hiểu phong tục, tiếng nói và hoàn cảnh của từng gia đình, từ đó có thể lựa lời khuyên nhủ, giải thích để cha mẹ cân nhắc kỹ hơn trước khi quyết định dựng vợ, gả chồng cho con khi chưa đủ tuổi.
Cùng với đó, nhà trường được xem là nơi có thể nhận ra sớm những thay đổi của học sinh. Các hoạt động ngoại khóa về pháp luật, sức khỏe sinh sản vị thành niên, phòng ngừa xâm hại và kỹ năng tự bảo vệ được lồng ghép theo cách gần gũi hơn. Khi hiểu được quyền của mình và những hệ lụy của việc kết hôn quá sớm, các em có thêm khả năng nói lên mong muốn của mình.
Giữ các em ở lại trường, mở thêm lựa chọn cho tương lai
Với những trường hợp mới xuất hiện nguy cơ, Mù Cang Chải ưu tiên giải thích, thuyết phục và hỗ trợ. Cán bộ cơ sở cùng người thân, thầy cô giáo và những Người có uy tín trao đổi để gia đình hiểu rõ quy định pháp luật cũng như những ảnh hưởng lâu dài đối với con em mình.
Mục tiêu không đơn thuần là dừng một đám cưới, mà là giúp các em có cơ hội trở lại lớp học và tiếp tục lựa chọn con đường phù hợp với bản thân.
Ông Giàng A Tạng, Phó Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải, cho biết: “Địa phương kiên trì tuyên truyền, vận động để người dân hiểu và cùng thực hiện. Với những hành vi cố tình vi phạm pháp luật, tổ chức tảo hôn, ép buộc kết hôn, xâm hại tình dục hoặc bạo lực trẻ em, xã sẽ phối hợp xử lý nghiêm, không lấy phong tục tập quán làm lý do bao biện”.
Tảo hôn không phải là một tập quán bất biến. Trong nhiều trường hợp, phía sau quyết định kết hôn sớm là khó khăn kinh tế, thiếu thông tin, nỗi lo việc làm hoặc tâm lý cho rằng con nghỉ học thì nên lập gia đình.
Vì vậy, chỉ tuyên truyền hoặc ký cam kết là chưa đủ. Điều người dân cần nhìn thấy là một tương lai thiết thực hơn: con cái học hết lớp, có nghề, có việc làm và có thể tự quyết cuộc sống của mình.
Bởi vậy, địa phương tiếp tục gắn công tác phòng, chống tảo hôn với các hoạt động hỗ trợ học tập, đào tạo nghề, phát triển sinh kế và nâng cao đời sống. Khi con đường đến trường được giữ vững, khi thanh niên có thêm cơ hội lao động và thu nhập, áp lực phải kết hôn sớm cũng từng bước được tháo gỡ.
Điều quan trọng hơn là mỗi em nhỏ, nhất là các em gái ở vùng cao, được lắng nghe, được học hành và có đủ thời gian trưởng thành trước khi quyết định chuyện hôn nhân. Sự đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng sẽ là điểm tựa để các em tự tin bước tiếp trên con đường của mình.
