Khởi sắc bản làng
Nấm Púng Luông trở thành hàng hóa giá trị
Từ lợi thế khí hậu mát mẻ, Công ty TNHH Sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu Mù Cang Chải ở xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai đã từng bước xây dựng mô hình sản xuất nấm hàng hóa, tạo việc làm cho người dân và mở đường đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.
Khai thác lợi thế khí hậu để trồng nấm
Ở vùng cao Púng Luông, nơi có độ cao hơn 1.000 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ là một lợi thế tự nhiên để phát triển những mô hình nông nghiệp phù hợp với điều kiện sinh thái.
Những năm gần đây, ngoài phát triển các sản phẩm nông nghiệp truyền thống, nấm ăn và nấm dược liệu đang được đưa vào sản xuất theo hướng hàng hóa, mở ra thêm một hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương.
Công ty TNHH Sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu Mù Cang Chải bắt đầu thử nghiệm mô hình từ năm 2022. Trong giai đoạn đầu, Công ty tập trung đầu tư cơ sở vật chất, nghiên cứu quy trình kỹ thuật, từng bước hoàn thiện các công đoạn sản xuất nấm. Đến tháng 3/2023, những sản phẩm nấm đầu tiên được đưa ra thị trường.
Sau thời gian thử nghiệm, mô hình dần đi vào ổn định. Hiện, mỗi năm, Công ty cung ứng ra thị trường khoảng 80 - 100 tấn nấm tươi các loại. Sản phẩm có giá từ 60.000 - 100.000 đồng/kg, tùy chủng loại.
Mô hình trồng nấm không chỉ tạo ra một sản phẩm hàng hóa mới cho vùng cao mà còn hình thành việc làm tại chỗ. Hoạt động sản xuất của Công ty đang tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 25 - 30 lao động, chủ yếu là người địa phương, với thu nhập bình quân 5 - 6 triệu đồng/người/tháng, cùng bữa ăn trưa tại cơ sở.
Vươn ra thị trường lớn
Sau hơn 3 năm thử nghiệm và phát triển, sản phẩm nấm của doanh nghiệp không chỉ tiêu thụ tại địa phương mà đã cung ứng ra các thị trường lớn, trong đó có Hà Nội và xuất khẩu sang Đài Loan.
Ông Hoàng Văn Nuối - Phó Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu Mù Cang Chải, cho biết thị trường đang có nhu cầu khá lớn đối với các sản phẩm nấm. Nhiều nhà hàng, cơ sở kinh doanh tại Hà Nội đặt hàng với số lượng lớn, trong khi năng lực sản xuất hiện tại của công ty chưa đủ đáp ứng.
Khoảng cách giữa nhu cầu thị trường và năng lực cung ứng mở ra dư địa tăng trưởng cho sản phẩm nấm ở Púng Luông. Tuy nhiên, để biến cơ hội này thành một hướng sản xuất bền vững, bài toán đặt ra không chỉ là tăng sản lượng mà còn phải kiểm soát chất lượng, duy trì nguồn cung ổn định và nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Theo ông Hoàng Văn Nuối, việc mở rộng sản xuất trước hết cần thêm mặt bằng và đầu tư cơ sở vật chất. “Thị trường đang có nhu cầu, nhưng muốn mở rộng sản xuất thì cần thêm mặt bằng, diện tích để xây dựng cơ sở và nâng quy mô nuôi trồng”, ông Nuối chia sẻ.
Cùng với đầu tư về hạ tầng, cơ sở sản xuất cũng cần tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật, nâng chất lượng sản phẩm, cải thiện khâu bảo quản và từng bước xây dựng thương hiệu. Đây là những yếu tố quyết định khả năng đưa sản phẩm nấm vùng cao đi xa hơn, thay vì chỉ dừng ở một mô hình sản xuất quy mô nhỏ.
Mở rộng dư địa từ cây nấm
Câu chuyện của Púng Luông không phải trường hợp cá biệt. Những năm qua, mô hình trồng nấm đã được triển khai tại nhiều địa phương, từ vùng trung du, miền núi phía Bắc đến các tỉnh phía Nam.
Tại Sơn La, một số địa phương đã phát triển nấm ăn, nấm dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với chuyển giao kỹ thuật và tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có.
Một số mô hình còn đầu tư hệ thống nhà nuôi trồng, phòng cấy, khu ươm và các thiết bị kiểm soát môi trường, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang chuyên nghiệp.
Ở Điện Biên, nấm cũng được lựa chọn để xây dựng các mô hình sản xuất mới, tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ và tạo thêm sinh kế cho người dân.
Trong khi đó, tại Đồng Nai, sản xuất nấm được phát triển theo hướng ứng dụng khoa học - công nghệ, hình thành các mô hình nấm ăn, nấm dược liệu gắn với nông nghiệp an toàn.
Sự khác biệt về điều kiện tự nhiên giữa các địa phương cho thấy, trồng nấm không nhất thiết chỉ phù hợp với vùng có khí hậu mát mẻ. Khi kiểm soát tốt nhiệt độ, độ ẩm, nguồn nguyên liệu và quy trình kỹ thuật, mô hình có thể được triển khai ở nhiều vùng sinh thái khác nhau.
Điểm chung của những mô hình hiệu quả là không dừng ở khâu nuôi trồng mà từng bước hình thành chuỗi từ nguyên liệu, sản xuất, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ. Đây cũng là hướng mà mô hình nấm sạch Púng Luông cần hướng tới nếu muốn mở rộng quy mô và hướng tới xuất khẩu.
