Công tác Dân tộc
Sơn La: Hàng nghìn hộ dân chờ nơi ở an toàn
Để người dân không còn thấp thỏm mỗi mùa mưa lũ, Sơn La đang dồn lực triển khai các dự án tái định cư, từng bước đưa hàng nghìn hộ dân sống trong vùng nguy cơ lũ quét, sạt lở đến nơi ở an toàn. Tuy nhiên, bài toán quỹ đất và nguồn vốn vẫn là những nút thắt lớn.
Cấp bách việc di dời dân đến nơi ở an toàn
Bản Luông Mé, xã Yên Châu là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Thái. Trong bản, 35 hộ dân ở xóm Thín và xóm Mé sống dọc suối Luông nhiều năm qua thường xuyên đối mặt với nguy cơ ngập lụt, cô lập mỗi khi mưa lớn.
Chỉ vào dấu nước còn hằn trên cột nhà sàn, bà Lường Thị Vun nhớ lại trận lũ năm trước. Nước dâng gần hết gầm nhà, gia đình bà phải sơ tán lên nhà văn hóa xã. Nhiều vật nuôi, cá và tài sản bị cuốn trôi, thiệt hại khoảng 40 triệu đồng.
“Mỗi mùa mưa lũ, cuộc sống lại đảo lộn, các con, các cháu cũng khó đi học. Chúng tôi mong sớm được chuyển đến nơi ở mới an toàn”, bà Vun chia sẻ.
Theo người dân, những năm gần đây mưa lớn và lũ xuất hiện với tần suất dày hơn, dòng suối bị bồi lấp, khiến khu dân cư ngày càng nằm sát vùng ngập.
Trước kiến nghị của người dân, xã Yên Châu đã khảo sát khu vực xóm Thín, xóm Mé, đánh giá địa hình, dòng chảy và mức độ ảnh hưởng đến từng hộ.
Ông Nguyễn Văn Hưởng - Phó Chủ tịch UBND xã Yên Châu, cho biết, việc di dời các hộ dân khỏi vùng nguy hiểm đã trở thành yêu cầu cấp bách. Xã đã lập báo cáo đề xuất dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư bản Luông Mé, gửi cơ quan chuyên môn thẩm định, hoàn thiện hồ sơ.
Theo đề xuất, dự án sẽ di dời 35 hộ đến khu tái định cư rộng 4ha, xây dựng đường vào dài 0,8km, đường nội bản 2,5 km cùng hệ thống điện, nước sinh hoạt và các hạng mục thiết yếu. Tổng mức đầu tư khoảng 36 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trong năm 2026 nếu được bố trí vốn. Tuy nhiên hiện nay dự án vẫn chưa được triển khai.
Không chỉ tại Luông Mé, những đợt mưa lớn gần đây tiếp tục cho thấy mức độ cấp thiết của việc đưa người dân ra khỏi các khu vực nguy hiểm.
Ngày 6/8, mưa lớn kéo dài tại Sơn La gây sạt lở đất, sụt lún, ngập úng cục bộ tại nhiều địa phương. Tại xã Muổi Nọi, chính quyền khẩn trương di dời người dân khỏi những khu vực có nguy cơ cao. 84 hộ dân, với 395 nhân khẩu tại 3 điểm thuộc các bản Bon, Phặng và Lẩy đã được sơ tán đến nơi an toàn…
Những cuộc sơ tán khẩn cấp giúp người dân tránh hiểm nguy trước mắt, nhưng về lâu dài, một nơi ở an toàn, ổn định vẫn là điều người dân mong mỏi.
Gỡ nút thắt thiếu đất, thiếu vốn
Sơn La có địa hình núi cao, chia cắt mạnh, dân cư phân tán ven suối, sườn dốc nên thường xuyên đối mặt với lũ quét, sạt lở đất. Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã triển khai nhiều dự án bố trí dân cư vùng thiên tai. Trong tổng số 33 dự án, 16 dự án đã hoàn thành, bố trí ổn định cho 1.351 hộ, với tổng vốn được phê duyệt hơn 631,8 tỷ đồng.
Tỉnh cũng đã giao 54,2 ha đất cho 1.351 hộ, gồm 40,5 ha đất ở và 13,7 ha đất khác, bình quân khoảng 300 m²/hộ.
Theo kế hoạch, tổng số hộ cần được giao đất tại các dự án là 1.981 hộ với 84,9 ha đất, nhưng đến nay mới thực hiện được khoảng 68% số hộ và diện tích đất theo kế hoạch.
Qua rà soát của UBND tỉnh Sơn La, giai đoạn 2026 - 2030, Sơn La cần di chuyển, bố trí ổn định 2.599 hộ tại 42 xã, phường, với tổng nhu cầu vốn hơn 2.800 tỷ đồng.
Tỉnh dự kiến thực hiện 71 dự án bố trí dân cư và 36 công trình kè bảo vệ khu dân cư, với khoảng 132,11 ha quỹ đất tái định cư.
Riêng danh mục các dự án cấp bách có tổng mức đầu tư hơn 1.649 tỷ đồng, gồm 947,85 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, địa phương và các nguồn khác; 701,78 tỷ đồng từ Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030.
Bài toán khó nhất hiện nay của Sơn La là quỹ đất. Ở địa hình miền núi, để tạo mặt bằng cho một khu tái định cư thường phải san gạt khối lượng lớn đất đá, khiến chi phí đội lên. Cùng với đó là những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch, trong khi nguồn lực địa phương còn hạn chế.
Theo ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, địa hình phức tạp, biến đổi khí hậu và thiên tai diễn biến bất thường khiến nhu cầu bố trí dân cư ngày càng lớn, trong khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế.
Sơn La đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm, trình cấp có thẩm quyền bố trí 438,5 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 để thực hiện 31 dự án bố trí dân cư vùng thiên tai.
Ðây được xem là nguồn lực quan trọng để tỉnh từng bước đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm, bảo vệ tính mạng, tài sản và tạo điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài.
