Khởi sắc bản làng
Trồng na 2 vụ, người phụ nữ Tày thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm
Từ những diện tích đất trồng ngô, sắn cho thu nhập bấp bênh, chị Đoàn Thị Dung, dân tộc Tày ở Lào Cai mạnh dạn chuyển sang trồng na và áp dụng kỹ thuật để cây ra quả 2 vụ/năm.
Bỏ ngô trồng na, lấy ngắn nuôi dài
Chị Đoàn Thị Dung ở thôn Quyết Tâm, xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai từng có nhiều năm gắn bó với cây ngô, cây sắn trên diện tích đất bãi ven sông Hồng. Tuy nhiên, giá nông sản bấp bênh, trong khi chi phí và công chăm sóc ngày càng cao khiến hiệu quả sản xuất không như kỳ vọng.
Nhận thấy cây ăn quả có khả năng mang lại giá trị kinh tế cao hơn, chị Dung mạnh dạn đưa cây na dai về trồng, đồng thời thử nghiệm giống na mãng cầu trên diện tích đất của gia đình.
Quyết định chuyển đổi cây trồng từng khiến nhiều người xung quanh lo ngại bởi cây na cần thời gian kiến thiết khá dài mới cho thu hoạch. Để có nguồn thu trong thời gian chờ na cho quả, chị thực hiện phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, kết hợp trồng rau màu và chăn nuôi gia súc, gia cầm.
“Những năm đầu bỏ ngô trồng na, gia đình gặp rất nhiều khó khăn vì cây chưa cho nguồn thu ngay. Tôi phải nuôi thêm lợn, gà, trồng rau để duy trì thu nhập. Đến khi thu hoạch lứa na đầu tiên, quả to, ngọt thanh và bán được giá, tôi mới thực sự tin rằng hướng đi của mình là đúng”, chị Dung chia sẻ.
Khi vườn na bắt đầu cho thu hoạch ổn định, hiệu quả kinh tế vượt trội so với cây ngô. Những quả na có trọng lượng khá, vị ngọt thanh, mẫu mã đẹp được thương lái tìm mua với giá khoảng 25.000 - 40.000 đồng/kg.
"Bắt" na ra quả 2 vụ
Không bằng lòng với kết quả bước đầu, chị Dung tiếp tục tìm tòi cách nâng cao năng suất và giá trị vườn na. Qua học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình ở Sơn La và tìm hiểu thông tin trên báo chí, chị bắt đầu thử nghiệm kỹ thuật xử lý cho na ra hoa, đậu quả trái vụ.
Để có thêm một vụ na, sau khi kết thúc vụ chính, chị Dung tiến hành cắt tỉa cành, loại bỏ những cành già, cành sâu bệnh; kết hợp chăm bón bằng phân hữu cơ, điều tiết nước và thực hiện thụ phấn nhân tạo.
Đây là những công đoạn đòi hỏi người trồng phải theo dõi sát quá trình sinh trưởng của cây. Khi hoa nở, việc thụ phấn được thực hiện thủ công nhằm nâng tỷ lệ đậu quả. Sau đó, những quả lép, quả méo hoặc phát triển không đồng đều tiếp tục được loại bỏ để tập trung dinh dưỡng cho những quả đạt tiêu chuẩn.
“Ngay khi thu xong vụ chính, tôi cắt cành lá thừa, bón phân hữu cơ và siết nước để kích thích cây ra hoa trái vụ. Việc thụ phấn nhân tạo, tỉa bỏ quả lép, quả vẹo đòi hỏi sự tỉ mỉ. Từng khâu phải đúng thời điểm thì quả mới to, đều, đẹp và bán được giá”, chị Dung nói.
Theo chị Dung, na trái vụ có lợi thế về giá. Nếu na chính vụ có giá khoảng 25.000 - 40.000 đồng/kg thì na trái vụ có thể đạt 60.000 - 90.000 đồng/kg, tùy thời điểm và chất lượng quả. Mỗi cây cho thu hoạch khoảng 10 - 20 kg quả.
Nhờ áp dụng kỹ thuật mới, vườn na của gia đình chị không chỉ có thêm sản phẩm vào thời điểm thị trường ít nguồn cung mà còn nâng cao đáng kể giá trị trên cùng một diện tích đất.
Với diện tích 1ha, gia đình chị Dung trồng 500 cây na. Vụ na năm nay, thời tiết thuận lợi, cây sinh trưởng tốt, quả sai, đồng đều, mẫu mã đẹp. Thương lái đến tận vườn thu mua, giúp gia đình chị có nguồn thu hơn 100 triệu đồng từ vụ na.
Không giữ riêng kinh nghiệm cho gia đình, chị Dung còn hướng dẫn người dân trong thôn cách lựa chọn giống, cải tạo đất, chăm sóc cây, thụ phấn và xử lý na ra hoa trái vụ.
Từ hiệu quả của mô hình, ngày càng có thêm hộ dân ở thôn Quyết Tâm chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả sang trồng na. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sử dụng đất nông nghiệp.
Ông Nguyễn Văn Duy, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Bảo Thắng cho rằng, mô hình trồng na 2 vụ của chị Dung là một trong những mô hình chuyển đổi cây trồng có hiệu quả tại địa phương.
“Mô hình không chỉ cho thấy hiệu quả của việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật mà còn tạo động lực để hội viên mạnh dạn chuyển đổi cây trồng. Chị Dung cũng tích cực chia sẻ kinh nghiệm để các hộ khác cùng học hỏi, từng bước hình thành vùng sản xuất cây ăn quả có giá trị”, ông Duy nói.
Từ một quyết định chuyển đổi cây trồng của một hộ gia đình, cây na đang có cơ hội mở rộng diện tích ở Bảo Thắng và các địa bàn có điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp của Lào Cai.
Xa hơn, kinh nghiệm xử lý na ra hoa, đậu quả trái vụ cũng có thể là gợi ý để các địa phương miền núi phía Bắc nghiên cứu, lựa chọn và phát triển những vùng trồng phù hợp với lợi thế từng địa bàn.
Trong bối cảnh nhiều địa phương miền núi đang tìm hướng chuyển đổi từ cây trồng giá trị thấp sang cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, câu chuyện của chị Dung cho thấy hiệu quả không chỉ nằm ở việc chọn đúng cây trồng mà còn phụ thuộc vào kỹ thuật canh tác, khả năng nắm bắt thị trường và liên kết chia sẻ kinh nghiệm giữa các hộ dân.
