Sắc màu 54

Ngày 29/9, tại Nhà tiếp đón điểm du lịch cộng đồng Cao Sơn, thôn Long Sơn, xã Trà My, TP. Đà Nẵng, Ngày hội văn hóa dân tộc của người Ca Dong (nhóm địa phương thuộc dân tộc Xơ Đăng) năm 2026 diễn ra trong không khí rộn ràng.

Độc đáo Lễ cúng máng nước của người Ca Dong

Ngay từ sáng sớm, âm thanh trống chiêng đã vang lên giữa không gian Cao Sơn. Những nghệ nhân, Người có uy tín và bà con các thôn cùng tham gia trình diễn, mang những thanh âm quen thuộc của buôn làng đến với người dân và du khách.

Điểm nhấn được nhiều người chờ đợi là nghi thức “Đi tìm nguồn nước và cúng máng nước”. Đây là nghi lễ có từ lâu đời, gắn với nguồn nước sinh hoạt, sản xuất và đời sống tinh thần của cộng đồng Ca Dong.

Để phục dựng nghi lễ, người dân thôn Long Sơn đã chuẩn bị từ nhiều ngày trước. Cây nêu được dựng lên, lễ vật được chuẩn bị, trang phục và đạo cụ được sắp xếp. Máng nước cũng được làm lại theo cách truyền thống.

Không khí chuẩn bị không chỉ có những nghệ nhân lớn tuổi. Nhiều người trẻ cùng tham gia dựng nhà tre, trang trí không gian, tập múa, tập đánh cồng chiêng và tìm hiểu các nghi thức của lễ cúng.

Nghệ nhân Hồ Văn Linh, 54 tuổi, thôn Long Sơn, cho biết việc tập luyện được thực hiện nhiều lần để các phần trình diễn diễn ra đúng với nét văn hóa truyền thống.

“Chúng tôi tập các điệu múa, cách trình diễn cồng chiêng và các nghi thức trong lễ cúng máng nước. Nhiều người còn góp công làm nhà tre, trang trí những vật dụng gắn với đời sống của người Ca Dong”, ông Linh chia sẻ.

Trong đời sống của người Ca Dong, nước luôn có vị trí đặc biệt. Một dòng nước trong lành không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn gắn với sự tồn tại của cả làng. Bởi vậy, việc tìm nguồn nước, dẫn nước về làng và giữ gìn nguồn nước từ lâu đã trở thành công việc chung của cộng đồng.

Lễ cúng máng nước vì thế không đơn thuần là một nghi thức tín ngưỡng. Qua đó, người dân thể hiện sự trân trọng đối với thiên nhiên và nhắc nhở các thế hệ về trách nhiệm giữ gìn nguồn nước.

Già Hồ Văn Giác, 70 tuổi, thôn Long Sơn, là một trong những người am hiểu văn hóa Ca Dong tại địa phương. Theo ông, nghi lễ này đã được cha ông truyền lại qua nhiều thế hệ.

“Nghi lễ nhắc nhở mọi người uống nước nhớ nguồn, biết ơn thần sông, thần rừng đã ban cho nguồn nước để cuộc sống và mùa màng được thuận lợi”, già Giác nói.

Theo bà Võ Thị Thúy Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Trà My, Lễ cúng máng nước là một nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của người Ca Dong trên địa bàn.

“Đây là một trong những nghi lễ quan trọng và được cộng đồng chuẩn bị rất chu đáo. Nguồn nước có vai trò đặc biệt, là mạch nguồn của sự sống. Qua nghi lễ, bà con thể hiện sự tôn trọng thiên nhiên và tăng thêm sự gắn kết trong cộng đồng”, bà Hằng cho biết.

Điểm hẹn văn hóa cộng đồng

Nếu lễ cúng máng nước mang màu sắc linh thiêng thì các hoạt động giao lưu, thi đấu thể thao và ẩm thực lại tạo nên không khí sôi nổi cho ngày hội.

Các thôn Long Sơn, Trà Sơn, Trà Giang và Đồng Trầu cùng tham gia nhiều nội dung như bắn ná, bắn nỏ, kéo co. Tiếng reo hò, cổ vũ của bà con khiến không gian ngày hội trở nên gần gũi, náo nhiệt.

Ở khu vực trưng bày, những sản vật địa phương và món ăn truyền thống cũng thu hút sự quan tâm. Các vật dụng tre, mây, những chiếc gùi và sản phẩm gắn với đời sống hằng ngày được giới thiệu bên cạnh nông sản của địa phương.

Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị sử dụng mà còn chứa đựng dấu ấn văn hóa. Đó là đôi bàn tay khéo léo của người làm ra sản phẩm, là kinh nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Điều đáng nói, người dân chính là chủ thể của ngày hội. Họ tự chuẩn bị lễ vật, trình diễn nghi lễ, đánh chiêng, múa hát, chế biến món ăn và giới thiệu sản vật của quê hương.

Việc tổ chức ngày hội tại điểm du lịch cộng đồng Cao Sơn cũng mở thêm hướng kết nối giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch. Những nghi lễ, trò chơi, món ăn và sản vật đặc trưng có thể trở thành những trải nghiệm giúp du khách hiểu hơn về con người Trà My.

Theo bà Võ Thị Thúy Hằng, Ngày hội văn hóa dân tộc của đồng bào Ca Dong năm 2026 được tổ chức trong khuôn khổ nguồn vốn Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chuyển sang năm 2026, về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch.

“Thông qua ngày hội, địa phương mong muốn tạo không gian để bà con gìn giữ và thực hành văn hóa, đồng thời giới thiệu những nét đặc trưng của người Ca Dong đến du khách. Qua đó, tạo thêm điểm nhấn cho du lịch cộng đồng ở Trà My”, bà Hằng nói.

Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai: Lan tỏa văn hóa truyền thống, gắn kết cộng đồng

Tưng bừng các hoạt động Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm

Hàng nghìn người dự khai mạc Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm năm 2026

Huy Trường