Người giữ lửa
Lần theo mảnh tăng, dép cao su tìm người lính nằm lại giữa đại ngàn
Những mảnh tăng, cúc áo, dép cao su, lọ dầu hay cuốn sổ tay cũ kỹ trở thành những manh mối quý giá, giúp lực lượng chức năng lần tìm dấu vết những người lính đã nằm lại giữa vùng căn cứ cách mạng hơn nửa thế kỷ.
Mỗi tin báo mở thêm hy vọng tìm được liệt sĩ
Căn cứ cách mạng H9 là mật danh của vùng đất Krông Bông trước đây, nơi ghi dấu nhiều chiến công của quân và dân Đắk Lắk trong kháng chiến. Giữa núi rừng nơi đây, vẫn còn những liệt sĩ chưa xác định được danh tính nằm lại suốt hơn nửa thế kỷ.
Trong một lần đi làm rẫy dưới chân núi Chư Yang Sin, chị H’Khen Triết, trú thôn 8, xã Krông Bông, phát hiện một số dấu tích lạ gồm vỏ dầu gió, mảnh tăng võng, cúc áo và một số vật dụng cũ.
Nghĩ đây có thể là những hiện vật của bộ đội thời chiến tranh, chị lập tức báo cho chính quyền địa phương.
Từ nguồn tin ấy, Đội K51 phối hợp với các lực lượng tổ chức khảo sát, mở rộng phạm vi tìm kiếm. Từng khu vực được rà soát kỹ, từng dấu vết được lần theo với hy vọng tìm thấy hài cốt liệt sĩ.
Sau nhiều ngày, dấu tích của người lính năm xưa dần hiện rõ. Những mảnh xương cùng nhiều di vật gắn với bộ đội được tìm thấy. Mẫu sinh phẩm sau đó được lấy để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.
Theo chính quyền địa phương và các nhân chứng, khu vực này trong kháng chiến chống Mỹ từng là bệnh xá thuộc Căn cứ cách mạng H9, huyện Krông Bông trước đây, nơi tiếp nhận và cứu chữa thương, bệnh binh.
Một nguồn tin khác cũng mở ra cuộc tìm kiếm tại xã Cư Pui.
Trong một lần đi rừng, anh Trương Công Bá, 40 tuổi, trú buôn Ngô, xã Cư Pui, tình cờ phát hiện những dấu tích được cho là của bộ đội thời chiến trong một hang đá trên núi Cư Jú, khu vực giáp ranh giữa buôn Ngô và thôn Ba Phường.
Tại đây có quần áo, tăng võng, một số vật dụng và một cuốn sổ tay ghi chép thông tin liên quan đến các trận đánh.
Anh Bá nhanh chóng báo cho chính quyền địa phương. Từ nguồn tin này, Ban Chỉ huy Quân sự xã Cư Pui phối hợp với Đội K51 khảo sát thực địa, tổ chức tìm kiếm và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ.
Ông Nguyễn Minh Nghiệp - Phó Chủ tịch UBND xã Cư Pui, cho biết trong kháng chiến, buôn Ngô từng là căn cứ che chở, nuôi giấu và bảo vệ cán bộ cách mạng. Những câu chuyện về bộ đội và những người đã chiến đấu, hy sinh trên vùng đất này vẫn được người dân lưu truyền qua nhiều thế hệ.
“Chúng tôi cố gắng thu thập thật nhiều thông tin từ Nhân dân, phối hợp với lực lượng chức năng, với mong muốn tìm kiếm, quy tập những hài cốt liệt sĩ còn nằm lại nơi căn cứ để các anh được trở về”, ông Nghiệp chia sẻ.
Cuộc trở về sau hơn nửa thế kỷ
Từ những thông tin ban đầu của người dân, lực lượng chức năng từng bước khoanh vùng những vị trí có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.
Đại tá Nguyễn Thanh Thảo - Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Cư Pui, kể lực lượng tìm kiếm khảo sát từ chân núi lên tới hang đá. Trên đường đi, họ phát hiện những mảnh tăng cũ. Lần theo từng dấu tích, vị trí có hài cốt liệt sĩ dần được xác định.
Công việc khai quật được thực hiện hết sức cẩn trọng. Cán bộ, chiến sĩ tỉ mỉ bóc từng lớp đất, không bỏ qua bất kỳ dấu vết nào.
Những mảnh xương, chén B52, dây thắt lưng bộ đội, lọ dầu, móc quai súng, tăng, dép cao su, vải quân phục, cúc áo cùng nhiều vật dụng khác lần lượt được tìm thấy.
Các mẫu xương được lấy để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính, đồng thời hoàn thiện hồ sơ và các thủ tục cần thiết để an táng liệt sĩ theo nghi thức quân đội.
Theo Đội K51, thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm, đến cuối tháng 9, tỉnh Đắk Lắk đã quy tập được 35 hài cốt liệt sĩ.
Trong chuyến kiểm tra, thăm và động viên lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hồi tháng 8, bà Cao Thị Hòa An yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ từng khâu trong quá trình khai quật.
Việc tìm kiếm phải được tiến hành cẩn trọng, tỉ mỉ, không để bỏ sót hài cốt và những di vật có thể giúp xác định danh tính liệt sĩ, đồng thời tiếp tục mở rộng phạm vi khảo sát tại các khu vực lân cận.
Các địa phương cũng được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân, cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử cung cấp thêm thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nơi chôn cất ban đầu.
