Tín ngưỡng tôn giáo
45 năm Phật giáo Việt Nam: Tinh gọn bộ máy, nâng tầm phụng sự
Ngày 4/10, tại Pháp viện Minh Đăng Quang, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981 - 2026): 45 năm thành tựu và định hướng phát triển trong kỷ nguyên mới”.
Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn - Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo (GHPG) Việt Nam tham dự và phát biểu tại Hội thảo. Về phía Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính Phủ Vũ Hoài Bắc tham dự Hội thảo.
Tinh gọn bộ máy đi cùng nâng cao chất lượng quản trị
Phát biểu khai mạc, Hòa thượng Thích Giác Toàn - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, nhấn mạnh, 45 năm không phải là khoảng thời gian dài nếu đặt trong hơn 2.000 năm Phật giáo đồng hành cùng dân tộc.
Nhưng đối với những người tham gia tiến trình vận động thống nhất Phật giáo và chứng kiến sự ra đời của GHPG Việt Nam năm 1981, con số ấy mang ý nghĩa đặc biệt.
Từ Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước TP. Hồ Chí Minh đến Ban Vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam năm 1980 và Đại hội đại biểu thống nhất Phật giáo cả nước tại chùa Quán Sứ - Hà Nội vào ngày 7/11/1981, là một hành trình đầy dấu ấn của lịch sử Phật giáo Việt Nam hiện đại.
Trình bày định hướng tại Hội thảo, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho biết, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh còn 34 tỉnh, thành phố đặt ra yêu cầu kiện toàn tổ chức Giáo hội, nâng cao năng lực quản trị và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
“Tinh gọn tổ chức chỉ thực sự có ý nghĩa khi công việc Phật sự được giải quyết tốt hơn. Sáp nhập địa bàn thực sự có ý nghĩa khi sự phối hợp được thông suốt hơn. Giảm đầu mối phải đi cùng với tăng trách nhiệm. Không gian hành chính Giáo hội lớn hơn, phải đi cùng với năng lực quản trị Phật sự tốt hơn”, Hòa thượng nhấn mạnh.
Đặc biệt, Hòa thượng lưu ý quá trình tinh giản bộ máy phải đặt nguyên tắc giữ gìn đoàn kết, hòa hợp tăng - già lên hàng đầu. Việc sắp xếp nhân sự phải quy tụ được người tài, phát huy sở trường, tôn trọng truyền thống hệ phái và đặc thù địa phương, tránh tình trạng hành chính hóa bộ máy chỉ dừng lại ở giấy tờ, thủ tục.
Phát biểu tại Hội thảo, Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Hoài Bắc nhận định, trải qua 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ những điều kiện ban đầu còn nhiều khó khăn, đến nay, GHPG Việt Nam đã từng bước củng cố hệ thống tổ chức, phát triển hoạt động Phật sự trên nhiều lĩnh vực: Từ hoằng pháp, giáo dục tăng ni, văn hóa, nghiên cứu Phật học, hướng dẫn phật tử đến hoạt động an sinh xã hội và giao lưu quốc tế.
Ông mong rằng hội thảo hôm nay, với sự tham gia của chư tôn đức, các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, học giả sẽ có những trao đổi sâu sắc, thẳng thắn và khoa học; làm rõ hơn những bài học từ quá trình 45 năm hình thành và phát triển của Giáo hội; nhận diện những cơ hội, thách thức trong giai đoạn mới và từ đó đề xuất những định hướng phù hợp để Giáo hội tiếp tục phát triển ổn định, bền vững.
Phật giáo phải lấy con người làm trung tâm, đào tạo tăng ni thế hệ mới
Nhận định về tương lai lâu dài của GHPG Việt Nam, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn khẳng định yếu tố quyết định trước hết nằm ở chất lượng tu học của tăng ni.
Thế hệ kế thừa trong kỷ nguyên mới phải được trưởng dưỡng vững chắc trên nền tảng Giới - Định - Tuệ, gìn giữ nếp sống phạm hạnh, am tường Phật học và có năng lực tiếp cận, thấu hiểu xã hội đương đại.
Bên cạnh việc trang bị ngoại ngữ, công nghệ và phương pháp nghiên cứu khoa học, Giáo hội định hướng tăng cường liên kết chặt chẽ giữa 4 Học viện Phật giáo Việt Nam, các trường Trung cấp, Viện Nghiên cứu Phật học và hệ thống tự viện.
Các hoạt động dịch thuật kinh điển, số hóa di sản và phát hiện, bồi dưỡng nhân sự trẻ có đạo hạnh cần được đầu tư bài bản, xác định là chiến lược lâu dài thay vì công việc mang tính nhiệm kỳ.
Song song đó, hoạt động hoằng pháp trong thời đại mới cần gắn liền với tinh thần nhập thế phụng sự nhân sinh. Thước đo hiệu quả của hoằng pháp chính là khả năng đồng hành, chia sẻ và chuyển hóa những áp lực đời sống, bồi đắp đạo đức gia đình và bảo vệ môi trường, để từ bi trở thành hành động thực tế.
Về đối ngoại, GHPG Việt Nam xác định chủ động hội nhập sâu rộng trên trường quốc tế mà không đánh mất bản sắc. Giáo hội sẽ chuyển dịch từ vị thế “tham dự, hiện diện” sang “chủ động đóng góp”, phát huy các giá trị hòa hợp hệ phái và truyền thống nhập thế ngàn đời của Phật giáo Việt Nam vào các diễn đàn đối thoại hòa bình, giáo dục và phát triển bền vững toàn cầu.
Nền tảng vững chắc hướng đến tầm nhìn 2045
Nhắc lại dấu mốc lịch sử thống nhất Phật giáo Việt Nam năm 1981 tại chùa Quán Sứ, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn bày tỏ tin tưởng những ý kiến đóng góp tâm huyết từ Hội thảo sẽ được chuyển hóa thành các chương trình hành động cụ thể, thiết thực trong nhiệm kỳ X và lộ trình hướng đến năm 2045.
“Đổi mới không có nghĩa là phủ nhận những gì đã có. Công nghệ có thể ngày càng hiện đại, nhưng con người phải luôn là trung tâm. Hội nhập có thể ngày càng sâu rộng, nhưng bản sắc Phật giáo Việt Nam phải được trân trọng”, Trưởng lão Hòa thượng nhấn mạnh, đồng thời khẳng định đích đến của GHPG Việt Nam là một Giáo hội có phẩm chất, là nguồn lực tinh thần vững chắc đồng hành cùng dân tộc.
Hội thảo quy tụ hơn 300 bài tham luận từ chư tôn đức, các nhà nghiên cứu và học giả trên toàn quốc. Sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa đánh dấu chặng đường 45 năm thành lập và phát triển của GHPG Việt Nam (1981 - 2026), vừa là bước chuẩn bị học thuật thiết thực hướng tới Đại hội Đại biểu Phật giáo Toàn quốc lần thứ X (nhiệm kỳ 2026 - 2031) dự kiến diễn ra vào ngày 7/11/2026.
