Sắc màu 54
Nhà sàn, điệu xòe mở sinh kế ở Mường Khoòng
Mường Khoòng - một trong những mường lớn ở miền Tây xứ Thanh, là nơi cộng đồng người Thái cư trú lâu đời. Những nếp nhà sàn, điệu xòe, câu khặp, ẩm thực và cảnh quan bản làng đang được người dân gìn giữ.
Từ nếp nhà sàn đến trải nghiệm của du khách
Cổ Lũng được xem là trung tâm của vùng Mường Khoòng xưa. Những thửa ruộng bậc thang, suối, thác nước, các cung đường xuyên bản cùng không gian sinh hoạt của đồng bào Thái tạo nên nét riêng cho du lịch cộng đồng nơi đây.
Để đón khách, nhiều hộ dân đã cải tạo nhà sàn, chỉnh trang khuôn viên, đầu tư trang thiết bị nhưng vẫn giữ những nét kiến trúc truyền thống. Các món ăn bản địa được đưa vào bữa cơm phục vụ du khách; tiếng khặp, điệu xòe, dân ca trở thành một phần của hoạt động trải nghiệm.
Anh Hà Văn Sĩ - hộ làm du lịch cộng đồng tại thôn Hiêu, xã Cổ Lũng cho biết, gia đình đã cải tạo nhà sàn, chỉnh trang cảnh quan và tham gia các lớp tập huấn nghiệp vụ du lịch, vệ sinh an toàn thực phẩm để nâng chất lượng phục vụ.
Theo thống kê, toàn xã Cổ Lũng hiện có 28 cơ sở lưu trú, tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Từ đầu năm 2026 đến nay, xã đón khoảng 26.000 lượt khách.
Điều tạo nên nét riêng của du lịch nơi đây là nhiều sản phẩm bắt nguồn từ chính đời sống thường ngày của người dân. Một bữa cơm truyền thống, một điệu xòe, hay câu khặp vốn quen thuộc trong sinh hoạt cộng đồng, nay trở thành cách để du khách tiếp cận và hiểu hơn về văn hóa Thái.
Nghệ nhân Ưu tú Hà Nam Ninh, người nhiều năm nghiên cứu văn hóa Thái ở Bá Thước, cho rằng Mường Khoòng là một trong những vùng lưu giữ đậm nét văn hóa của người Thái.
Không chỉ có những giá trị văn hóa đang hiện diện trong đời sống, vùng đất này còn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử, trong đó có những câu chuyện gắn với thời kỳ Trung hưng nhà Lê.
Theo ông Ninh, khi nhà Mạc chiếm ngôi nhà Lê, các lực lượng trung thành với nhà Lê từng tìm thấy hậu duệ vua Lê trên đất Bá Thước và nhận được sự che chở, giúp đỡ của những người đứng đầu các mường cùng đồng bào Thái.
Những lớp trầm tích lịch sử và văn hóa ấy góp phần tạo chiều sâu cho Mường Khoòng, nơi nhiều giá trị truyền thống vẫn tiếp tục được cộng đồng thực hành và gìn giữ.
Khi văn hóa mở thêm sinh kế
Tại Pù Luông, cảnh quan và văn hóa bản địa cũng đang trở thành nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng.
Theo ông Nguyễn Nam Phong - Phó Chủ tịch UBND xã Pù Luông, toàn xã hiện có 71 cơ sở lưu trú. Từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương đón hơn 230.000 lượt khách, trong đó khoảng 66.000 lượt khách quốc tế. Hoạt động du lịch tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 400 lao động tại chỗ.
Đến Pù Luông, du khách có thể ngắm ruộng bậc thang, Trekking qua bản làng, trải nghiệm thác nước, nghỉ tại nhà sàn và tìm hiểu đời sống của người dân địa phương.
Chị Phạm Thị Hằng - du khách đến từ Hà Nội, cho biết điều khiến chị ấn tượng không chỉ là cảnh quan, mà còn là không gian nhà sàn, các món ăn truyền thống và cách người dân kể câu chuyện văn hóa của chính cộng đồng mình.
“Mọi thứ khá mộc mạc, gần gũi nhưng có cảm giác rất riêng, khiến chuyến đi có thêm nhiều cảm xúc”, chị Hằng chia sẻ.
Từ Cổ Lũng đến Pù Luông, nhà sàn, ẩm thực, tiếng khặp, điệu xòe, trang phục và sản vật của đồng bào Thái đang bước vào không gian du lịch nhưng vẫn được nuôi dưỡng từ đời sống cộng đồng.
Khi văn hóa trở thành một phần của sản phẩm du lịch, người dân có thêm việc làm, tăng thu nhập, trong khi các giá trị truyền thống cũng có thêm không gian để được thực hành và trao truyền.
.jpg)