Thành tựu và Phát triển
Phát huy vai trò Người có uy tín để đẩy lùi nạn tảo hôn ở Lâm Đồng
Am hiểu phong tục, gần gũi với bà con, đội ngũ Người có uy tín ở tỉnh Lâm Đồng đang cùng các lực lượng tại cơ sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động phòng, chống tảo hôn, góp phần bảo vệ cơ hội học tập và tương lai của trẻ em DTTS.
Sức nặng từ những lời vận động đẩy lùi tảo hôn
Khu vực Đam Rông của tỉnh Lâm Đồng gồm 4 xã với hơn 65% dân số là đồng bào DTTS thuộc 22 dân tộc. Từ năm 2021 đến nay, khu vực Đam Rông ghi nhận 37 trường hợp tảo hôn, giảm 108 trường hợp so với giai đoạn 2015 - 2020.
Đặc biệt, giai đoạn 2021 - 2023, khu vực không ghi nhận trường hợp hôn nhân cận huyết thống nào, giảm 6 trường hợp so với giai đoạn trước.
Theo già làng Kră Jãn Ha Krang, Người có uy tín thôn Mê Ka, xã Đam Rông 4, quan niệm về chuyện dựng vợ, gả chồng cho con cái trong cộng đồng đã có những chuyển biến.
Trước đây, không ít gia đình nghĩ con lớn thì nên sớm lập gia đình. Những năm gần đây, chuyện tảo hôn trong thôn, làng đã ít đi; bà con cũng nhận thức rõ hơn những ảnh hưởng của việc kết hôn giữa những người có quan hệ họ hàng gần.
“Chúng tôi trò chuyện với các bậc cha mẹ, giải thích để bà con hiểu việc lấy vợ, lấy chồng sớm sẽ khiến các cháu phải lo toan khi chưa đủ trưởng thành. Tôi khuyên cha mẹ tạo điều kiện cho con tiếp tục đi học, nhắc các cháu đừng vội kết hôn, hãy học hành, có nghề nghiệp rồi mới tính chuyện lập gia đình để cuộc sống sau này đỡ khó khăn”, già làng Krang chia sẻ.
Cùng với già làng Krang, nhiều Người có uy tín tại các xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng cũng đang tích cực tuyên truyền, giải thích cho đồng bào, con em tại địa phương về những tác hại và hệ lụy của tảo hôn. Từ đó, góp phần ngăn chặn các trường hợp có ý định kết hôn sớm.
Bà Cil Bri, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng cho biết: Việc giảm thiểu tảo hôn cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Trong đó, già làng, trưởng thôn và Người có uy tín có vai trò đặc biệt quan trọng nhờ am hiểu phong tục, được bà con tin tưởng và có khả năng thuyết phục người dân thay đổi nhận thức.
Từ chuyển biến ở buôn làng đến nỗ lực trên toàn tỉnh
Những chuyển biến được ghi nhận ở Đam Rông 4 nằm trong kết quả chung của Lâm Đồng sau 10 năm triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.
Theo số liệu của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, số trường hợp tảo hôn giảm từ 1.164 trường hợp trong giai đoạn 2015 - 2020 xuống còn 697 trường hợp trong giai đoạn 2021 - 2025, tương đương mức giảm khoảng 40%. Các địa bàn từng có tình trạng tảo hôn đáng lo ngại như Đạ Tông, Đạ Long, Phan Sơn, Phan Tiến, Đắk R’măng đã cơ bản kiểm soát được tình hình.
Kết quả này có sự đóng góp của nhiều lực lượng, trong đó đội ngũ Người có uy tín đóng vai trò quan trọng. Thông qua tiếng nói của những người được bà con tin tưởng, chủ trương, chính sách có thêm điều kiện đến gần với đời sống, gắn với những vấn đề thiết thực của mỗi gia đình.
Xác định tảo hôn ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng dân số và làm gia tăng nguy cơ nghèo khó, UBND tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo các ngành, đoàn thể, địa phương phối hợp triển đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền tại vùng đồng bào DTTS.
Trong giai đoạn 2015 - 2025, việc thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số” được triển khai đồng bộ; gắn với Tiểu dự án 2 thuộc Dự án 9 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Nội dung phòng, chống tảo hôn cũng được kết hợp với hoạt động bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe sinh sản, bảo vệ trẻ em, giảm nghèo bền vững và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng ban hành kế hoạch truyền thông, tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức nhằm giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS và miền núi, với kinh phí hơn 2,2 tỷ đồng.
Một nội dung được nhấn mạnh là phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, Người có uy tín và cán bộ cơ sở trong tuyên truyền, vận động, giám sát, ngăn chặn các trường hợp có nguy cơ ngay tại cộng đồng. Đội ngũ này vì thế tiếp tục được xác định là lực lượng quan trọng, góp phần nối hoạt động truyền thông với việc phòng ngừa trong thực tế.
Những đóng góp quan trọng ấy của lực lượng Người có uy tín đã và đang góp phần bảo vệ cơ hội học tập, lập nghiệp của thế hệ trẻ. Đồng thời, nâng cao chất lượng dân số, tạo nền tảng giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS tại tỉnh Lâm Đồng.
