Bản làng hôm nay
Lượng Minh “cô đơn” giữa lòng hồ
Tuyến đường tỉnh lộ thi công dang dở, cầu treo bị lũ cuốn trôi, nhiều bản phải di chuyển bằng thuyền... Những trở ngại về giao thông khiến xã Lượng Minh (Nghệ An) phải chật vật kết nối với bên ngoài, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, việc học hành của trẻ em.
Đường huyết mạch thi công dang dở
Nằm ở vùng miền núi cao, địa hình bị chia cắt bởi sông suối, xã Lượng Minh từ lâu đối mặt với nhiều trở ngại trong phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng đó chưa phải là tất cả. Giao thông kết nối thiếu thuận lợi khiến việc đi lại, giao thương và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu đều bị ảnh hưởng.
Tỉnh lộ 543B là một trong những tuyến đường chính kết nối Lượng Minh với các địa phương lân cận. Sau nhiều năm khai thác đã xuống cấp nghiêm trọng, tuyến đường được dự án cải tạo, nâng cấp với tổng mức đầu tư 275 tỷ đồng.
Tuy nhiên, khi công trình còn thi công dang dở, mặt đường tại những đoạn đang thi công trở nên trơn trượt khi có mưa khiến việc đi lại trên tuyến gặp nhiều khó khăn.
Sâu xa hơn, khó khăn do địa bàn cách biệt bởi sông, suối và lòng hồ thủy điện bản Vẽ mới chính là vấn đề chính khiến Lượng Minh “cô đơn” giữa núi rừng miền Tây.
Hàng trăm hộ dân hai bản Cà Mong và Xốp Cháo muốn về trung tâm xã hoặc đi ra ngoài phải kết hợp nhiều chặng đường bộ với thuyền, xuồng. Khi mưa lũ xuất hiện, những tuyến đường đi vốn đã khó càng trở nên bất trắc.
Năm 2025, cầu treo Xốp Mạt bắc qua sông Nậm Nơn bị lũ cuốn trôi, ảnh hưởng đến việc đi lại của 490 hộ dân với 2.294 nhân khẩu tại 4 bản Đửa, Minh Tiến, Minh Thành và Chăm Puông, cùng hơn 160 học sinh.
Người dân phải tìm đường vòng hoặc đi thuyền qua sông. Một lối đi đất tự mở men theo bờ sông được gọi là “đường hạnh phúc”, nhưng thực tế gập ghềnh, trơn trượt; một bên là núi, bên kia là dòng nước; việc di chuyển thêm phần rủi ro.
Ông Nguyễn Văn Là - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Lượng Minh, cho biết: Cầu bị cuốn trôi đã khiến hành trình đi lại của người dân và học sinh thêm vất vả. Mong muốn của bà con là cây cầu sớm được xây dựng lại để việc qua sông được thuận lợi và an toàn.
Những chuyến đi học qua lòng hồ
Sự cách trở về giao thông hiện rõ trong hành trình đến trường của học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Lượng Minh. Trường có 473 học sinh, với 5 điểm trường lẻ. Từ tháng 9/2022, nhà trường tổ chức bán trú, giúp các em học sinh duy trì việc học và tỷ lệ chuyên cần, nhưng không có nghĩa con đường trở về nhà đã bớt gian nan.
Bố mẹ đi làm ăn xa, em Vi Thị Bảo Trang, học sinh lớp 5B, ở cùng ông bà tại bản Cà Moong. Mỗi lần di chuyển phải qua nhiều chặng đường. Từ trường đến bến sông khoảng 7 km, sau khi vượt sông bằng đò ngang, các em đi tiếp xe máy khoảng 18 km đến bến Thượng lưu rồi di chuyển bằng thuyền trên lòng hồ thủy điện Bản Vẽ khoảng 30 phút. Cập bến tại bản, lại phải đi tiếp chặng đường gần 2km mới trở về nhà.
đến mấy bận. Ảnh: CSCC
Những chuyến đi như Trang cho thấy, khoảng cách đến trường ở miền núi không thể chỉ tính bằng số km. Địa hình chia cắt, việc phải đổi phương tiện nhiều lần và chi phí đi lại khiến mỗi lần trở về nhà trở thành một hành trình tốn kém cả thời gian lẫn tiền bạc.
Khó khăn còn nằm ở nơi các em đang học tập. Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Lượng Minh nằm gần Khe Mát, ở khu vực thấp, nước có thể dâng nhanh khi mưa lớn. Trong 3 năm học gần đây, khu trường nhiều lần bị ngập, cơ sở vật chất hư hỏng.
Khuôn viên trường hiện chỉ khoảng 3.600 m², không còn nhiều không gian mở rộng. Trường có 23 lớp, trong đó 13 lớp tại điểm chính; một số phòng học, phòng chức năng vẫn là công trình tạm. Khu bán trú chỉ có 6 phòng, có phòng phải bố trí tới 70 học sinh. Chỗ ở của giáo viên cũng chật chội, 12 giáo viên nam ở chung một phòng, 16 giáo viên nữ ở một phòng khác.
Chủ tịch UBND xã Lượng Minh Nguyễn Văn Hòa thông tin: Địa phương đã đề xuất xây dựng trường mới trong giai đoạn 2026 - 2030, gần Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Lượng Minh. Khu đất dự kiến rộng khoảng 3 ha, nằm cạnh khu tái định cư và là đất lâm nghiệp có rừng tự nhiên, nên phải hoàn tất các thủ tục chuyển đổi theo quy định. Nhưng, ngân sách xã không đủ khả năng tự cân đối nguồn lực để triển khai dự án.
Câu chuyện của Lượng Minh cho thấy giao thông không chỉ là một hạng mục hạ tầng riêng lẻ. Khi tỉnh lộ chưa hoàn thiện, cầu qua sông bị cuốn trôi và các bản làng còn cách trở, những khó khăn sẽ nối tiếp nhau, từ vận chuyển hàng hóa, đi lại của người dân đến việc học tập của trẻ em.
Với tuyến tỉnh lộ 543B, yêu cầu đặt ra là bảo đảm tiến độ và chất lượng thi công để sớm phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư. Với cầu Xốp Mạt và các điểm trường còn nhiều bất cập, địa phương cần có phương án kết nối, đi lại phù hợp với điều kiện thực tế, nhất là trong mùa mưa lũ.
Nếu những điểm nghẽn này chưa được tháo gỡ, khoảng cách của Lượng Minh với bên ngoài sẽ vẫn không chỉ là khoảng cách địa lý, mà còn là rào cản đối với cơ hội phát triển của người dân.
