Di sản và lễ hội
Phát hiện hệ thống cống ngầm hơn 600 năm tuổi tại Đàn tế Nam Giao Tây Đô
Đợt khai quật mới tại Đàn tế Nam Giao Tây Đô (Thanh Hóa) phát lộ hệ thống thoát nước bằng ngói lòng máng, gạch và những đường cống ngầm xuyên qua tường bao, hé lộ kỹ thuật xây dựng công trình nghi lễ dưới vương triều Hồ cách đây hơn 600 năm.
Phát lộ hệ thống thoát nước xuyên tường bao
Tại Hội thảo Những phát hiện mới về Khảo cổ học toàn quốc lần thứ 61 năm 2026, Thạc sĩ Nguyễn Thắng - Phó trưởng phòng Khảo cổ học Lịch sử (Viện Khảo cổ học), công bố những kết quả đáng chú ý từ đợt khai quật lần thứ năm tại Đàn tế Nam Giao Tây Đô, thuộc Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ.
Đáng chú ý, các nhà khảo cổ xác định được dấu tích hệ thống thoát nước sử dụng ngói lòng máng, gạch hình chữ nhật, trong đó có những đường cống chạy ngầm xuyên qua tường bao.
Phát hiện này cung cấp thêm dữ liệu về kỹ thuật xây dựng và cách tổ chức hệ thống thoát nước tại công trình nghi lễ quan trọng của vương triều Hồ.
Bên cạnh đó, đợt khai quật còn phát hiện dấu tích kiến trúc cổng rộng khoảng 60 m², có kết cấu ba gian với ba hàng cột. Trong phạm vi tường bao, nhóm nghiên cứu tiếp tục xác định dấu tích móng cột, đồng thời khoanh định khu vực kiến trúc rộng hơn 800 m².
Những dấu tích mới góp phần làm rõ cách bố trí các hạng mục kiến trúc và tổ chức không gian bên trong đàn tế. Tuy nhiên, quy mô tổng thể cũng như phương thức vận hành của hệ thống thoát nước vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu.
Thêm bằng chứng về quy hoạch đàn tế thời Hồ
Ông Nguyễn Văn Long - Phó Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, cho biết kết quả khai quật lần này góp phần làm sáng tỏ quy mô, kết cấu và ranh giới các cấp nền của Đàn tế Nam Giao Tây Đô.
Theo ông Long, những phát hiện khảo cổ tiếp tục củng cố nhận định công trình được quy hoạch, xây dựng đồng bộ dưới thời vua Hồ Hán Thương vào năm 1402, phù hợp với ghi chép trong sử liệu.
Đàn tế Nam Giao Tây Đô được xây dựng trên sườn núi Đốn Sơn, nay thuộc xã Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Đây là nơi vương triều Hồ tổ chức nghi lễ tế trời đất, một nghi lễ quan trọng trong đời sống chính trị và tín ngưỡng của nhà nước quân chủ.
Di tích có diện tích khoảng 4,3 ha, gồm 5 cấp nền. Đợt khai quật lần thứ 5, thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2026 tại cấp nền thứ tư và thứ năm, gồm 94 hố khai quật với tổng diện tích 9.909 m².
Việc phát hiện hệ thống thoát nước, dấu tích cổng và các móng cột không chỉ bổ sung tư liệu về kiến trúc đàn tế mà còn góp phần làm rõ trình độ kỹ thuật xây dựng, khả năng tổ chức không gian của người xưa.
Những kết quả nghiên cứu này đồng thời cung cấp thêm cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị Đàn tế Nam Giao Tây Đô trong tổng thể Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ.
