Di sản và lễ hội
Sập đá cổ giống bảo vật quốc gia được phát hiện dưới ruộng
Người dân ở Ninh Bình phát hiện một sập đá nguyên khối có niên đại thời Lê Trung Hưng (1533 - 1789), có nhiều nét giống sập đá bảo vật quốc gia tại Cố đô Hoa Lư.
Tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình (cơ sở 1) đang lưu giữ, trưng bày một hiện vật sập đá nguyên khối có niên đại khoảng cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII thời Lê Trung Hưng (1533 - 1789) nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập, tham quan của người dân.
Đại diện bảo tàng cho biết, vào cuối tháng 6/2020, một nhóm trẻ chăn trâu bò ở xã Xích Thổ, huyện Nho Quan (cũ), nay là xã Gia Lâm (Ninh Bình) trong lúc chơi đùa đã tình cờ phát hiện sập đá nằm dưới mặt đất ruộng ngô nên trình báo chính quyền địa phương.
Trước nguy cơ bờ bãi ven sông bị sụt lở do lũ lụt, hiện vật (sập đá) có thể bị vùi lấp, các cơ quan chuyên môn đã tiến hành khai quật, di dời hiện vật về bảo quản tại bảo tàng tỉnh vào tháng 7/2020.
Sập được tạo tác từ đá vôi nguyên khối nặng gần 3 tấn, kích thước dài 165 cm, rộng 128 cm, cao 53 cm. Sập được làm theo phong cách “chân quỳ dạ cá”. Mặt sập được làm nhẵn, 4 mặt hông sập chạm khắc trang trí nhiều họa tiết hoa văn như rồng chầu, hoa thị, hoa cúc cách điệu.
Đặc biệt, các đồ án rồng chầu được thể hiện một cách khỏe khoắn, thân mập, đuôi thẳng, lưng yên ngựa mang phong cách đậm nét mỹ thuật thời Hậu Lê. Ở 4 góc chân sập trang trí hình mặt linh thú cách điệu (có nhiều giả thiết đây là mặt hổ phù).
Các nhà nghiên cứu nhận định đây là sập đá cổ có niên đại trong khoảng cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII, có giá trị về văn hóa, lịch sử, mỹ thuật.
Phong cách tạo tác tổng thể cũng như trang trí có nhiều nét giống các sập đá ở đền thờ Đinh Tiên Hoàng tại Khu di tích lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư, đã được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Được biết, khu vực phát hiện sập đá xưa thuộc xứ Đồng Tráng, là điểm tụ cư của hàng chục hộ gia đình. Trong khu vực này có ngôi đình Trại Ảnh, nằm ở ngoài đê, bên tả dòng sông Bôi nên thường xuyên bị lũ lụt.
Vào những năm 1960, nhân dân đã chuyển hết vào phía trong đê sinh sống, một số vật liệu kiến trúc ngôi đình Trại Ảnh cũng được dỡ về phục vụ xây dựng công trình trạm y tế xã. Rất có thể đây là sập đá phục vụ lễ nghi tín ngưỡng trong đình Trại Ảnh còn sót lại.
.jpg)
