Sắc màu 54
Ẩm thực đồng bào Gia Rai từ làng ra phố
Không quá cầu kỳ về gia vị, cách chế biến, đơn giản chỉ là các sản vật từ thiên nhiên, vậy mà những món ăn như cơm lam, gà nướng, lá mì, cà đắng... của người Gia Rai vẫn để lại ấn tượng khó quên trong lòng thực khách.
.jpg)
Từ bếp lửa buôn làng
Giữa nhịp sống đô thị hóa nhanh chóng, làng Ớp vẫn lưu giữ nhiều nét đặc trưng của một ngôi làng Gia Rai lâu đời. Với hơn 200 hộ dân sinh sống bên miệng núi lửa âm, “làng trong phố” này nhiều năm qua đã trở thành điểm đến của du khách trong nước và quốc tế.
Bên cạnh tìm hiểu văn hóa, tín ngưỡng truyền thống, du khách còn có dịp khám phá nét ẩm thực độc đáo của đồng bào Gia Rai, từ cách lựa chọn nguyên liệu đến phương thức chế biến các món ăn dân dã.
Năm 2024, Tour du lịch cộng đồng làng Ớp được hình thành, mở ra nhiều trải nghiệm gắn với đời sống người dân địa phương như tham quan nhà rông, giọt nước, tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm, đan lát, ủ rượu cần và chế biến món ăn truyền thống.
Trong đó, hoạt động giới thiệu ẩm thực giúp du khách hiểu thêm về nếp sinh hoạt, tập quán và cách người Gia Rai tận dụng những sản vật quen thuộc của núi rừng, nương rẫy để tạo nên những món ăn mang hương vị riêng.
Trong những ngày hội làng, bên nhà rông, thanh niên quây quần nướng thịt trên bếp than hồng. Thịt được tẩm ướp với muối, sau đó đặt lên than đỏ, lật trở đều tay cho chín vàng, tỏa hương thơm hấp dẫn. Cách chế biến không cầu kỳ, chú trọng giữ vị ngọt tự nhiên của nguyên liệu, tạo nên sức hấp dẫn riêng cho món ăn.
Anh Rah Lan Thắng, người con Gia Rai sinh ra và lớn lên tại làng là một trong những người trẻ tích cực tham gia phát triển du lịch cộng đồng.
Am hiểu phong tục, tập quán và văn hóa của dân tộc mình, anh tự tin đảm nhiệm vai trò hướng dẫn viên, giới thiệu với du khách những nét đặc sắc trong đời sống người Gia Rai, trong đó có văn hóa ẩm thực được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Các món ăn truyền thống của người Gia Rai thường gắn với những nguyên liệu sẵn có như gà, gạo nếp, lá mì (lá sắn), cà đắng, lá é và kiến rừng. Gà sau khi làm sạch được nướng trên than hồng trong khoảng 4 giờ. Với món cơm lam, gạo ngon thu hoạch trên rẫy được ngâm nước, cho vào ống nứa rồi nướng chín.
Những nguyên liệu quen thuộc qua cách chế biến của người dân tạo nên hương vị mộc mạc, phản ánh sự gắn bó với thiên nhiên và đời sống lao động trên nương rẫy.
Đặc biệt, lá mì là nguyên liệu được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Người dân thường chọn lá mì đỏ, vò hoặc giã nát rồi xào cùng cá khô, cá hấp, thịt heo; đôi khi chỉ xào với dầu ăn, cà rừng và ớt xanh.
Lá mì còn được dùng để nấu canh hoặc chế biến món cháo đặc trưng. Với món cháo này, lá mì được xào chín trước khi thêm nước bột gạo, khuấy đều đến khi hỗn hợp chín và sánh lại.
Bên cạnh đó, cà đắng và các loại muối được làm từ lá é, kiến rừng cũng góp phần tạo nên nét riêng cho mâm cơm truyền thống của người Gia Rai.
Đến ẩm thực phố núi
Ngày nay, du khách không khó để thưởng thức các món ăn đặc trưng của người Gia Rai tại phố núi Pleiku. Nếu trót say mê hương vị ẩm thực bản địa, thực khách có thể ghé quán Ksor Hnao ở làng Kép, phường Thống Nhất, do nghệ nhân Ksor Hnao làm chủ.
Trên khuôn viên rộng hơn 600 m² phủ bóng cây xanh, 3 dãy nhà sàn nhỏ được dựng bằng tranh, tre, nứa, lá, trang trí bằng cồng chiêng, tượng gỗ và những vật dụng truyền thống, tạo nên không gian đậm sắc màu văn hóa Gia Rai.
Tại đây, thực khách vừa thưởng thức các món ăn dân tộc, vừa được hòa mình vào âm thanh cồng chiêng và giọng hát trầm ấm, giàu nội lực của nghệ nhân Ksor Hnao.
Không khí càng thêm rộn ràng khi men rượu cần lan tỏa bên ché rượu, thực khách được thưởng thức những giọng ca khỏe khoắn, phóng khoáng của người dân trong làng, hòa cùng tiếng đàn T'rưng và những điệu xoang nhịp nhàng, uyển chuyển.
Ẩm thực vì thế không chỉ dừng lại ở hương vị món ăn mà còn gắn với âm nhạc, vũ điệu và không gian sinh hoạt cộng đồng, mang đến cho du khách trải nghiệm văn hóa Tây Nguyên gần gũi, sống động.
Bên cạnh những điểm đến được đầu tư không gian văn hóa như quán Ksor Hnao, nhiều quán ăn nhỏ nằm trong các con hẻm ở Pleiku cũng tạo sức hút riêng nhờ thực đơn đậm chất Gia Rai.
Từ gà nướng, cơm lam, muối lá é, lá mì xào, cà đắng đến rau dớn, heo gác bếp…, các món ăn được chế biến bởi những đầu bếp là người bản địa, giữ cách nấu truyền thống và hương vị quen thuộc trong bữa cơm của đồng bào.
Trong số đó, quán cơm Tây Nguyên của chị Kpă Nguyễn Thu Hồng, ở tổ 7, phường Yên Thế là địa chỉ được nhiều thực khách tìm đến.
Mỗi ngày, chị xây dựng thực đơn gồm 5 món, luân phiên thay đổi từ những món quen thuộc như cà xóc, muối cá, lá mì xào đến thịt ba chỉ xào muối ớt, cá khô chiên giòn. Thực đơn được chị đăng tải trên trang Facebook cá nhân vào buổi sáng để khách tiện theo dõi và đặt món.
Chị Hồng chia sẻ: “Nhận được phản hồi tốt của khách hàng, tôi quyết định mở quán cơm Tây Nguyên tại phường Pleiku. Khi đến ăn trực tiếp tại quán, khách hàng được trải nghiệm trọn vẹn hương vị của bữa cơm gia đình đồng bào Gia Rai truyền thống”.
Từ bữa cơm giản dị trong làng đến những quán ăn giữa phố thị, ẩm thực của đồng bào Gia Rai vẫn giữ nguyên nét mộc mạc, đậm đà bản sắc. Đây cũng là một trong những điểm nhấn giữ chân du khách khi đến với các làng của đồng bào Gia Rai.
