Tốt đời - đẹp đạo
Đưa ánh sáng Phật pháp đến những bản làng xa xôi
Hoằng pháp ở vùng cao cần được tổ chức theo kế hoạch dài hạn, dựa trên khảo sát thực địa và phân loại địa bàn. Đó là chia sẻ của Đại đức Thích Thành Lễ - Ủy viên Ban Giáo dục Phật giáo, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Nghệ An.
Ảnh: Chùa Ngưu Tử
Hoằng pháp phải đến nơi khó khăn nhất
Sinh ra ở vùng miền Tây xứ Nghệ, nơi cộng đồng người Thổ sinh sống quây quần thành những bản làng, Đại đức Thích Thành Lễ hiểu hơn ai hết những khó khăn trong thực hiện hoằng pháp ở vùng đồng bào DTTS.
Theo Đại đức Thích Thành Lễ, hoằng pháp không chỉ là thuyết giảng giáo lý mà còn đưa tinh thần từ bi, trí tuệ vào đời sống, giúp con người chuyển hóa khổ đau và xây dựng nếp sống thiện lành.
Nếu người dân đô thị có thể tiếp cận Phật pháp qua tự viện, đạo tràng, thì tại bản làng vùng sâu, vùng xa, giao thông khó khăn, kinh tế hạn chế và khác biệt ngôn ngữ vẫn là những rào cản.
Điểm nghẽn đáng chú ý nữa là thiếu lực lượng “giữ lửa” ngay tại bản làng. Một buổi pháp thoại có thể khơi gợi sự quan tâm, nhưng nếu không có người hướng dẫn thực hành căn bản, kết nối phật tử và duy trì sinh hoạt, sự hứng khởi ban đầu dễ phai nhạt.
Vì vậy, nhiệm vụ không chỉ là đưa giảng sư lên núi, mà còn phải đào tạo hạt nhân bản địa có khả năng duy trì sinh hoạt lâu dài.
Đại đức Thích Thành Lễ đề xuất Giáo hội Phật giáo Việt Nam các cấp, nhất là Ban Trị sự tại địa phương có đông đồng bào DTTS, quan tâm phát hiện và tạo điều kiện để người DTTS có đạo đức, uy tín, tâm huyết, khả năng kết nối cộng đồng tham gia hệ thống tổ chức Phật giáo ở vị trí phù hợp. Họ có thể tham gia Ban Hoằng pháp, Ban Hướng dẫn Phật tử hoặc các tổ công tác tại địa bàn.
Cùng với đó, cần bồi dưỡng lực lượng này về giáo lý căn bản, kỹ năng tổ chức sinh hoạt cộng đồng, phương pháp truyền đạt dễ hiểu và cách vận dụng lời Phật dạy vào thực tế.
Người làm hoằng pháp tại chỗ cần trở thành cầu nối giữa Giáo hội với cộng đồng, đồng thời tôn trọng bản sắc văn hóa và phong tục chính đáng của từng dân tộc. Mục tiêu là chia sẻ những giá trị đạo đức phù hợp.
Đổi mới nội dung truyền tải
Hiện nay, vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Nghệ An có hơn 1,2 triệu người, trong đó đồng bào DTTS khoảng hơn 508 nghìn người, chiếm 14,6% dân số toàn tỉnh.
Vì thế, việc đưa lời Phật dạy đến vùng xa xôi thể hiện trách nhiệm nhập thế, đồng hành cùng cộng đồng và nâng đỡ đời sống tinh thần.
Tuy nhiên, hoằng pháp không thể chỉ là quá trình truyền đạt một chiều. Người làm công tác hoằng pháp cần hiểu phong tục, tâm lý và cách tiếp nhận của từng cộng đồng.
Thực tế hiện nay, hoằng pháp cần đổi mới nội dung truyền tải. Bài giảng nên ngắn gọn, dễ hiểu, gắn với đạo đức gia đình, giáo dục con cái, phòng ngừa bạo lực và vun đắp đoàn kết bản làng.
Sinh hoạt nhóm nhỏ, kể chuyện đạo lý, đối thoại trực tiếp, âm thanh và video ngắn có thể bổ sung cho các buổi thuyết giảng, tùy điều kiện tiếp cận của người dân.
“Hoằng pháp vùng cao cần được tổ chức theo kế hoạch dài hạn, dựa trên khảo sát thực địa và phân loại địa bàn. Giáo hội cần xác định điểm ưu tiên, xây dựng lịch sinh hoạt định kỳ, phân công lực lượng phụ trách và theo dõi kết quả. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng nơi tổ chức nhiều hoạt động, nơi khác lại bị bỏ trống”, Đại đức Thích Thành Lễ nhấn mạnh.
Hoằng pháp cần đáp bảo đảm 3 yếu tố: Khế lý, khế cơ và khế thời
Điện thoại thông minh và mạng xã hội mở ra cơ hội để đồng bào vùng cao tiếp cận thông tin Phật giáo mà không phải vượt qua khoảng cách địa lý.
Tuy nhiên, trên không gian mạng cũng xuất hiện thông tin sai lệch về tín ngưỡng hoặc lời truyền bá tâm linh thiếu kiểm chứng cũng có thể lan truyền nhanh chóng. Nếu nguồn thông tin chính thống không hiện diện gần gũi, người dân dễ bị cuốn vào những cách hiểu lệch lạc.
Đại đức Thích Thành Lễ cho rằng, hoằng pháp hiện nay cần đáp ứng 3 yêu cầu: Khế lý, khế cơ và khế thời.
Khế lý là giữ đúng tinh thần Chánh pháp, không pha tạp mê tín hay lợi dụng tôn giáo vì lợi ích cá nhân.
Khế cơ là lựa chọn cách diễn đạt phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và hoàn cảnh của từng cộng đồng.
Khế thời là chủ động thích ứng với môi trường truyền thông, đưa giáo lý đến nơi người dân tiếp nhận thông tin hằng ngày.
Thành công của hoằng pháp vùng cao không chỉ đo bằng số chuyến đi hay người nghe, mà ở khả năng duy trì sinh hoạt, vận dụng giá trị đạo đức vào đời sống và hình thành lực lượng kế thừa tại chỗ.
Khi Chánh pháp được truyền đạt bằng sự tôn trọng, hiểu biết và đồng hành lâu dài, ánh sáng Phật giáo mới đến được những bản làng xa xôi nhất của Nghệ An, nuôi dưỡng đời sống tinh thần và củng cố khối đại đoàn kết.
Đại đức Thích Thành Lễ, dân tộc Thổ, xã Nghĩa Lâm, tỉnh Nghệ An hiện là Ủy viên Ban Giáo dục Phật giáo tỉnh Nghệ An, trụ trì chùa Ngưu Tử. Từ những đóng góp cho cộng đồng, Đại đức được tuyên dương Thanh niên tôn giáo tiêu biểu tỉnh Nghệ An năm 2026.
.jpg)
