Thành tựu và Phát triển
Ngôi đình cổ và lễ hội rước kiệu gìn giữ hồn quê Biển Động
Trải qua chiến tranh và những biến động lịch sử, quần thể đình, đền, chùa Biển Động vẫn lưu giữ nhiều sắc phong, hiện vật cổ cùng lễ hội truyền thống, trở thành nơi kết nối cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa quê hương.
.jpg)
Dấu tích lịch sử trên vùng đất Biển Động
Tọa lạc trên đất Rừng Nghè, thôn Biển Dưới, xã Biển Động, quần thể đình, đền, chùa Biển Động là địa chỉ sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng lâu đời của nhân dân địa phương.
Ba công trình được bố trí song song trên cùng một khu đất, tạo thành không gian tâm linh gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Trải qua chiến tranh và những biến động lịch sử, quần thể di tích từng bị tàn phá, có thời điểm chỉ còn một ngôi đền cổ, vốn là phần hậu cung của ngôi đình hiện nay.
Bằng sự chung sức của nhân dân và sự quan tâm của chính quyền địa phương, các công trình từng bước được phục dựng, tu bổ, góp phần bảo tồn những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất.
Theo tư liệu di tích, đình Biển Động thờ Cao Sơn, Quý Minh đại vương và Hiệp trung đại tướng đô đốc đồng tri, những nhân vật được nhân dân tôn thờ bởi công lao chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước.
Thần tích về Cao Sơn, Quý Minh gắn với thời đại Hùng Vương, kể lại hành trình dựng đồn lũy, bảo vệ vùng đất Bắc Giang xưa và giúp nhân dân ổn định cuộc sống. Dù mang màu sắc truyền thuyết dân gian, những câu chuyện ấy vẫn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng tri ân tiền nhân của người dân địa phương.
Đáng chú ý, đình Biển Động hiện còn lưu giữ 3 đạo sắc phong của các triều vua Đồng Khánh, Duy Tân và Khải Định, có niên đại lần lượt năm 1887, 1910 và 1918.
Bên cạnh đó là các đồ thờ truyền thống như kiệu, hậu bành, bộ chấp kích, hòm sắc, mâm đồng, ống hương và cây nến gỗ mang dấu ấn nghệ thuật thời Nguyễn. Những hiện vật này góp phần phản ánh lịch sử hình thành, phát triển của di tích và đời sống tín ngưỡng qua các thời kỳ.
Ngoài quần thể đình, đền, chùa, tại thôn Biển Trên còn có nghè Biển Động, quay hướng Tây Bắc, nhìn ra cánh đồng, trong sân có cây đa cổ thụ.
Nghè được xây dựng theo bố cục chữ “Nhất”, gồm 2 gian, lưu giữ long ngai, bài vị và bát hương thời Lê, góp phần làm phong phú thêm hệ thống di sản văn hóa địa phương.
Ngày 30/1/2004, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định số 86/QĐ-UBND xếp hạng quần thể đình, đền, chùa Biển Động là di tích lịch sử - văn hóa.
Đây là sự ghi nhận giá trị của di tích, đồng thời tạo cơ sở cho công tác bảo vệ, tu bổ và phát huy di sản.
.jpg)
Gìn giữ di sản qua những mùa lễ hội
Hành trình phục dựng đình, đền, chùa Biển Động cho thấy sự gắn bó của người dân với di sản quê hương.
Năm 1999, nhân dân địa phương xây dựng lại đình; năm 2002, đền được phục dựng. Đến năm 2018, đình tiếp tục được tu bổ tổng thể tòa Tiền tế nhằm tạo sự cân đối với tòa Hậu cung.
Năm 2022, địa phương triển khai tu bổ, tôn tạo chùa theo các văn bản chấp thuận của cơ quan chuyên môn. Công trình sửa chữa được khánh thành vào năm 2023.
Không chỉ lưu giữ những giá trị kiến trúc, hiện vật cổ, quần thể di tích còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng thông qua lễ hội truyền thống được tổ chức vào ngày 9 tháng Giêng âm lịch hằng năm.
Hội mở trước phiên chợ mùng 10 tháng Giêng, thu hút người dân trong vùng và khách thập phương về dâng hương, tưởng nhớ tiền nhân, hòa mình vào không khí đầu xuân.
Theo truyền thống, làng Biển xưa chia thành hai giáp Đông và Tây, mỗi giáp có nhà từ thờ một vị thánh. Vào ngày hội, các giáp tổ chức rước kiệu từ đình về nhà từ để cung nghinh các vị thánh lên đình dự tế.
Những chiếc kiệu bát cống được trang trí trang trọng, đặt hương hoa, hòm sắc, có tàn lọng che quanh. Sau khi đoàn rước trở về đình, đội tế thực hiện các nghi thức truyền thống trong không khí thành kính.
Nghi lễ rước kiệu không chỉ thể hiện tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng mà còn phản ánh đời sống văn hóa, tinh thần đoàn kết của cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Ngày nay, lễ hội Biển Động tiếp tục là dịp để những người con xa quê trở về sum họp, gặp gỡ gia đình, bạn bè và cùng tưởng nhớ các bậc tiền nhân.
Đây cũng là môi trường để thế hệ trẻ tìm hiểu lịch sử, phong tục, nghi lễ truyền thống, từ đó hình thành ý thức trân trọng, gìn giữ di sản của quê hương.
Cùng với hoạt động tu bổ, tôn tạo, việc bảo vệ cảnh quan, lưu giữ hiện vật, duy trì lễ hội và trao truyền những câu chuyện lịch sử có ý nghĩa quan trọng trong phát huy giá trị di tích.
Trong đó, người dân giữ vai trò chủ thể, trực tiếp tham gia bảo vệ di sản và duy trì các sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng cộng đồng.
Trải qua nhiều biến động, quần thể đình, đền, chùa Biển Động vẫn được gìn giữ bằng sự chung sức của các thế hệ. Những đạo sắc phong cổ, đồ thờ truyền thống cùng lễ hội đầu xuân không chỉ là dấu tích của quá khứ mà còn góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần của người dân hôm nay.
Giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, di tích Biển Động tiếp tục là nơi lưu giữ ký ức làng quê, kết nối các thế hệ và trao truyền những giá trị văn hóa cho mai sau.
