Bản làng hôm nay

Gìn giữ bản sắc từ những đường kim, điệu hát

Tại xã Quảng La, thời gian gần đây, Câu lạc bộ Thêu may trang phục Dao Thanh Y đã trở thành nơi các thế hệ phụ nữ cùng gìn giữ, trao truyền nghề truyền thống.

Qua những buổi sinh hoạt, các bà, các mẹ tận tình hướng dẫn lớp trẻ từ cách chọn chỉ, phối màu đến tạo hoa văn, thêu may trang phục dân tộc.

Từng đường kim, mũi chỉ không chỉ thể hiện sự khéo léo mà còn góp phần lưu giữ những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Dao Thanh Y.

Em Bàn Thị Quỳnh cho biết, việc trực tiếp thực hành giúp em hiểu hơn về ý nghĩa của những họa tiết trên trang phục dân tộc.

Từ chỗ làm quen với kim chỉ, Quỳnh dần thêm yêu nghề truyền thống, mong muốn tiếp tục học hỏi để nâng cao tay nghề, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.

Việc gìn giữ trang phục dân tộc không chỉ diễn ra trong các câu lạc bộ mà còn được duy trì trong mỗi gia đình.

Bà Trương Thị Hiệp, xã Lương Minh, cho biết, nhiều gia đình trong thôn vẫn lưu giữ trang phục truyền thống, sử dụng vào các dịp lễ, Tết và những sự kiện quan trọng của cộng đồng.

Bên cạnh nghề thêu may trang phục, những làn điệu dân ca như hát then, soóng cọ cũng được phụ nữ vùng cao gìn giữ, trao truyền qua các hoạt động văn hóa cộng đồng.

Tại các hoạt động văn hóa như Hội Soóng cọ, Ngày hội Kiêng gió, hình ảnh phụ nữ trong trang phục truyền thống, tham gia hát dân ca và giới thiệu phong tục của dân tộc mình đã góp phần làm phong phú không gian lễ hội, tạo sức hút đối với người dân và du khách.

Chị Lục Thị Thanh, hội viên phụ nữ xã Bình Liêu, chia sẻ: “Tôi rất mong muốn đem những điệu hát, điệu múa đến với các chương trình nghệ thuật đặc sắc để quảng bá nét văn hoá truyền thống của dân tộc. Đó vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm của mỗi phụ nữ chúng tôi”.

Những hoạt động bảo tồn, trao truyền văn hóa truyền thống ngày càng được các cấp Hội Phụ nữ Quảng Ninh quan tâm nhân rộng.

Từ năm 2024 đến nay, các cấp Hội trên toàn thành phố đã thành lập mới 23 mô hình, câu lạc bộ gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, thu hút trên 1.000 hội viên, phụ nữ tham gia.

Nội dung hoạt động khá đa dạng, từ hát soóng cọ, hát then, bảo tồn dân ca đến thêu may trang phục và học tiếng dân tộc.

Phát huy giá trị di sản, mở hướng sinh kế

Từ những hoạt động bảo tồn trong cộng đồng, văn hóa truyền thống của đồng bào vùng cao Quảng Ninh đang từng bước được giới thiệu rộng rãi thông qua lễ hội, các chương trình văn nghệ và hoạt động du lịch.

Trong quá trình ấy, phụ nữ không chỉ là những người thực hành, trao truyền di sản mà còn góp phần quảng bá những nét đẹp quê hương đến du khách.

Theo đó, trang phục truyền thống, các làn điệu dân ca cùng hoạt động văn hóa cộng đồng đã trở thành điểm nhấn trong những dịp lễ hội.

Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên, nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Dao, Tày, Sán Chỉ... góp phần tạo sức hút riêng cho du lịch vùng cao Quảng Ninh.

Đến với các hoạt động văn hóa, du khách có dịp thưởng thức dân ca, tìm hiểu trang phục, phong tục và đời sống sinh hoạt của đồng bào DTTS.

Những đường thêu, hoa văn truyền thống hay kỹ thuật may, trang trí trang phục vì thế không chỉ được gìn giữ trong cộng đồng mà còn có thêm cơ hội giới thiệu đến công chúng.

Thông qua hoạt động văn hóa, du lịch, nghề thêu may truyền thống có điều kiện tiếp cận du khách, mở ra triển vọng phát triển các sản phẩm lưu niệm mang bản sắc dân tộc.

Trong quá trình này, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ đóng vai trò vận động, kết nối hội viên tham gia bảo tồn nghề truyền thống, duy trì hoạt động văn nghệ và phát huy lợi thế văn hoá các DTTS.

Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, công cuộc chuyển đổi số đang mở thêm nhiều cơ hội quảng bá văn hóa vùng cao.

Hình ảnh trang phục dân tộc, video biểu diễn dân ca hay câu chuyện của những người nắm giữ nghề thủ công có thể được giới thiệu trên các nền tảng trực tuyến, giúp di sản tiếp cận đông đảo công chúng, nhất là giới trẻ và du khách.

Thông qua các câu lạc bộ, nhóm cộng đồng, những người am hiểu nghề có thêm điều kiện truyền dạy kỹ năng, chia sẻ kinh nghiệm, khuyến khích lớp trẻ tiếp nối các giá trị văn hóa của dân tộc.

Việc phát huy giá trị văn hóa các DTTS ở Quảng Ninh không chỉ phụ thuộc vào các hoạt động bảo tồn mà còn cần sự tham gia chủ động của chính cộng đồng.

Với phụ nữ vùng cao Quảng Ninh, những lớp truyền dạy nghề thêu, các câu lạc bộ dân ca đang tạo nền tảng để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch và kinh tế địa phương.

Xã biên giới giữ bản sắc văn hóa bằng những câu lạc bộ

“Giữ lửa” nghề thêu của người Dao Thanh Phán

[Video] Trao truyền nghề thêu của người Dao

Mỹ Dung