Du lịch vùng cao
Người Dao biến bản sắc văn hóa thành sinh kế
Từ nghề thêu, cây thuốc nam đến ẩm thực truyền thống, những giá trị văn hóa của người Dao ở xã Kỳ Thượng (Quảng Ninh) đang trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, tạo thêm sinh kế cho người dân vùng cao.
Đưa bản sắc người Dao vào sản phẩm du lịch
Tại thôn Khe Phương, nghề thêu trang phục truyền thống, tri thức sử dụng cây thuốc Nam, ẩm thực và những phong tục lâu đời của người Dao đang được khai thác để phát triển du lịch cộng đồng. Những giá trị gắn bó với đời sống hằng ngày từng bước trở thành sản phẩm trải nghiệm, tạo nét riêng cho điểm đến vùng cao.
Một trong những mô hình bước đầu hiện thực hóa hướng đi này là Am Váp Farm. Tại đây, cảnh quan sinh thái được kết hợp với các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa. Du khách có thể tìm hiểu nghề thêu, khám phá những bài thuốc dân gian, ngâm chân thảo dược, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tham gia các trò chơi dân gian.
Không chỉ khai thác các nghề truyền thống, hoạt động du lịch còn góp phần giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc của người Dao như: lễ cấp sắc, Tết dài cùng các sinh hoạt dân gian, giúp du khách hiểu thêm về đời sống của cộng đồng.
Theo anh Lý Tài Ngân - Giám đốc Công ty Am Váp Farm, bản sắc văn hóa người Dao chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt của mô hình du lịch cộng đồng. Việc đưa những giá trị truyền thống vào hoạt động phục vụ du khách vừa tạo sức hút cho điểm đến, vừa góp phần giới thiệu, quảng bá văn hóa dân tộc.
Không chỉ mang đến trải nghiệm mới, việc khai thác nghề thêu, tri thức sử dụng cây thuốc nam và ẩm thực truyền thống còn mở ra cơ hội để người dân tham gia cung cấp dịch vụ.
Tuy nhiên, để những sản phẩm này có sức hút lâu dài, phát triển du lịch cần gắn với gìn giữ tính nguyên bản của văn hóa, tránh làm mai một hoặc biến dạng các giá trị truyền thống, nhất là những nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh.
Mở hướng sinh kế từ du lịch cộng đồng
Trong 10 tháng đầu năm 2026, toàn xã Kỳ Thượng đón 18.309 lượt khách, doanh thu du lịch đạt 5,8 tỷ đồng. Những con số này cho thấy tiềm năng khai thác du lịch của địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng sự tham gia của cộng đồng.
Cùng với khai thác lợi thế văn hóa, hạ tầng giao thông từng bước được đầu tư. Tuyến đường liên thôn được mở rộng với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng, góp phần cải thiện kết nối, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại và phát triển các hoạt động dịch vụ.
Hướng phát triển du lịch cộng đồng tại Khe Phương cũng phù hợp với mục tiêu của Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025, trong đó chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch, tạo thêm cơ hội sinh kế cho đồng bào.
Phát huy lợi thế sẵn có, xã Kỳ Thượng đã xây dựng kế hoạch phát triển Làng du lịch cộng đồng Khe Phương giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu có 5 - 10 hộ kinh doanh Homestay đạt chuẩn và ít nhất 2 - 3 sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với nghề truyền thống, ẩm thực và khám phá thiên nhiên.
Để hiện thực hóa mục tiêu, địa phương xác định tập trung chỉnh trang cảnh quan, khôi phục nghề thêu, nghề làm thuốc Nam, phát triển các sản phẩm đặc sản; đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng giao tiếp, quản lý Homestay, chế biến món ăn, thuyết minh và quảng bá du lịch trên các nền tảng số.
Tuy nhiên, để du lịch thực sự tạo sinh kế, việc đầu tư hạ tầng và phát triển sản phẩm cần đi đôi với hỗ trợ người dân tham gia kinh doanh dịch vụ. Khi có thể trực tiếp đón khách, giới thiệu nghề truyền thống và tiêu thụ sản phẩm địa phương, người dân sẽ có thêm cơ hội chuyển những lợi thế văn hóa thành nguồn thu nhập.
Ông Bàn Văn Tài, người dân thôn Kỳ Sơn, mong muốn địa phương tổ chức thêm các lớp tập huấn kỹ năng làm Homestay, đón tiếp khách và giới thiệu văn hóa truyền thống, giúp người dân chủ động tham gia các dịch vụ du lịch, tăng thu nhập và có thêm động lực gìn giữ bản sắc dân tộc.
Từ lưu trú, ẩm thực đến trải nghiệm văn hóa, người dân cần được tham gia sâu hơn vào các dịch vụ du lịch, trực tiếp tạo thu nhập và hưởng lợi từ bản sắc truyền thống.
Theo ông Khiếu Anh Tú - Chủ tịch UBND xã Kỳ Thượng, địa phương sẽ ưu tiên hoàn thiện hạ tầng, bảo tồn văn hóa truyền thống, phát triển sản phẩm đặc trưng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch. Trong đó, người dân được xác định là chủ thể trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển.
Địa phương cũng chú trọng kết nối Tour, tuyến, quảng bá điểm đến, huy động nguồn lực xã hội hóa, gắn phát triển du lịch với bảo vệ môi trường.
Với Kỳ Thượng, du lịch cộng đồng không chỉ góp phần thu hút du khách mà còn tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào Dao.
.jpg)