Công tác Dân tộc
Thanh Hóa: Tiếp tục mục tiêu đẩy lùi tảo hôn, xóa hủ tục trong đồng bào Mông
Tỷ lệ tảo hôn trong đồng bào Mông ở Thanh Hóa giai đoạn 2021 - 2025 còn 23,34%, một số tập quán lạc hậu trong tang lễ vẫn tồn tại. Thanh Hóa đang tiếp tục thực hiện nhiều giải pháp để đẩy lùi tình trạng này
Tảo hôn vẫn là vấn đề đáng lo ngại
Ngày 10/11, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 3805/QĐ-UBND về Đề án “Tuyên truyền, vận động xóa bỏ hủ tục trong tang lễ, tình trạng tảo hôn và ngăn ngừa nguy cơ hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào Mông tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2026 - 2030”.
Đề án với tổng kinh phí dự kiến hơn 16,7 tỷ đồng, với mục tiêu hướng tới thay đổi nhận thức, tập quán và xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng.

Thanh Hóa hiện có 3.900 hộ đồng bào Mông với 21.409 nhân khẩu, sinh sống tại 25 bản thuộc 9 xã. Trong đó, 24/25 bản thuộc diện đặc biệt khó khăn.
Dù đời sống từng bước được cải thiện, một số tập quán không còn phù hợp vẫn ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân. Gần 10% số đám tang còn để người chết trong nhà quá 48 giờ; một số gia đình tổ chức cúng lễ kéo dài, giết mổ nhiều gia súc, gây tốn kém.
Đáng chú ý, giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ các cặp tảo hôn trong đồng bào Mông lên tới 23,34%, cao nhất trong các dân tộc của tỉnh. Tình trạng này tập trung ở nhóm tuổi từ 13 đến dưới 18, phổ biến tại các địa bàn như Pù Nhi, Nhi Sơn, Tam Chung và Mường Lý.
Kết hôn khi chưa đủ tuổi khiến nhiều em có nguy cơ dang dở việc học, sớm phải gánh vác trách nhiệm gia đình khi chưa có đủ kiến thức, kỹ năng và điều kiện kinh tế. Tảo hôn còn tiềm ẩn những hệ lụy đối với sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, ảnh hưởng đến chất lượng dân số.
Qua tìm hiểu, nguyên nhân xuất phát từ điều kiện kinh tế khó khăn, nhận thức pháp luật hạn chế và quan niệm kết hôn sớm để có thêm lao động phụ giúp gia đình. Một số nơi, việc nắm bắt tâm tư, diễn biến tình cảm của thanh thiếu niên chưa kịp thời, nhất là trong những gia đình có cha mẹ đi làm ăn xa.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, cơ bản không còn tình trạng tảo hôn trong đồng bào Mông, không phát sinh trường hợp hôn nhân cận huyết thống thuộc diện pháp luật cấm; 100% đám tang được tổ chức theo nếp sống văn hóa mới.
Để thực hiện hiệu quả Đề án, ông Đầu Thanh Tùng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa cũng đã yêu cầu đổi mới phương thức tuyên truyền, lấy người dân làm trung tâm, phát huy vai trò của cán bộ cơ sở, trưởng dòng họ và Người có uy tín.
"Việc xóa bỏ hủ tục cần được thực hiện kiên trì, có lộ trình, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng, đồng thời bảo tồn những giá trị văn hóa tốt đẹp của đồng bào", ông Tùng lưu ý.
Cụ thể hóa định hướng này, Sở Dân tộc và Tôn giáo Thanh Hóa xác định, tuyên truyền không chỉ là vận động người dân từ bỏ tập quán lạc hậu, mà còn phải giúp bà con phân biệt rõ hủ tục cần thay đổi với phong tục truyền thống cần gìn giữ, tránh tâm lý đánh đồng xóa bỏ hủ tục với từ bỏ bản sắc văn hóa dân tộc, tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện.
Đưa tuyên truyền đến từng bản, từng gia đình
Đề án nêu rõ giải pháp là chú trọng tuyên truyền trực tiếp tại bản, hộ gia đình, kết hợp hệ thống truyền thanh cơ sở, báo chí, nền tảng số và mạng xã hội. Nội dung được thiết kế ngắn gọn, dễ hiểu, có thể sử dụng tiếng Mông tại những địa bàn cần thiết.
Nhà trường được xác định là một kênh quan trọng trong phòng ngừa tảo hôn. Đến hết năm 2027, 100% trường học có học sinh người Mông tổ chức ít nhất 4 hoạt động tuyên truyền mỗi năm học.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào pháp luật hôn nhân và gia đình, sức khỏe sinh sản, bình đẳng giới, quyền trẻ em và hậu quả của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Tại cộng đồng, 100% bản có đồng bào Mông sẽ thành lập Tổ tuyên truyền trước hết năm 2027; mỗi bản tổ chức ít nhất 4 hoạt động tuyên truyền mỗi năm.
Trưởng bản, trưởng dòng họ và Người có uy tín được phát huy vai trò trong vận động, thuyết phục các gia đình thay đổi nhận thức và thực hiện nếp sống mới.
Tạo sự thay đổi trong từng gia đình, từng bản
Năm 2027, tỉnh dự kiến xây dựng hai mô hình điểm: Bản Na Tao, xã Pù Nhi về thực hiện nếp sống văn minh trong tang lễ; bản Mùa Xuân, xã Sơn Thủy về phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Những mô hình hiệu quả sẽ được nhân rộng tại 25 bản có đồng bào Mông trong giai đoạn 2028 - 2030.
Tổng nhu cầu kinh phí thực hiện Đề án là hơn 16,7 tỷ đồng, trong đó ngân sách tỉnh hơn 10,4 tỷ đồng, nguồn Chương trình mục tiêu quốc gia hơn 6,2 tỷ đồng. Sở Dân tộc và Tôn giáo được giao làm cơ quan thường trực, phối hợp với các sở, ngành và địa phương triển khai, theo dõi, kiểm tra, đánh giá kết quả.
Từ mục tiêu xóa bỏ hủ tục đến ngăn ngừa tảo hôn, yêu cầu đặt ra không chỉ là đưa thông tin đến người dân, mà phải tạo được thay đổi trong từng gia đình, từng bản. Đây cũng là yếu tố quyết định để các mục tiêu của Đề án đi vào thực chất.

