Thông tin

Thông tin

Quảng Trị: Chuyển đổi số giúp đồng bào DTTS chủ động tiếp cận thông tin

Tàng Phong • 8/11/2026 12:03

Nhờ những nỗ lực của chính quyền tỉnh Quảng Trị cùng các đối tác hỗ trợ, đồng bào DTTS và miền núi từng bước vượt qua các rào cản ngôn ngữ, hạ tầng…, dần chủ động tra cứu thông tin đất đai, lâm nghiệp để phát triển sinh kế bền vững.

Trần Diexm Phúc
Ông Trần Diễm Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trực thuộc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Trị

Ông Trần Diễm Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trực thuộc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Trị, Giám đốc Dự án “Tăng cường tiếp cận thông tin thông qua chuyển đổi số trong quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường” chia sẻ thông tin chi tiết thông qua cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo VietNamNet.

Trước hết, xin ông giới thiệu sơ lược về mục tiêu và quy mô của Dự án "Tăng cường tiếp cận thông tin thông qua chuyển đổi số trong quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường"?

Dự án do tổ chức Stichting Oxfam Novib tài trợ kinh phí viện trợ không hoàn lại, Trung tâm Công nghệ Thông tin và Truyền thông tỉnh làm chủ dự án và phối hợp triển khai cùng Trung tâm Nghiên cứu quản lý tài nguyên vùng cao (CEGORN) triển khai.

Mục tiêu đến hết năm 2026 là nâng cao năng lực tiếp cận thông tin và sự hợp tác trong bảo vệ tài nguyên, môi trường cho cán bộ địa phương cùng người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế như phụ nữ, người khuyết tật và đồng bào DTTS.

Chúng tôi tập trung chuẩn hóa trang thông tin điện tử các cấp, xây dựng phần mềm tự động đồng bộ văn bản điều hành và nâng cao kỹ năng cho cộng đồng.

Sau quá trình triển khai, đâu là chuyển biến rõ nhất về khả năng tiếp cận thông tin tại địa phương, thưa ông?

Thay đổi lớn nhất là chuyển từ trạng thái "người dân đi xin thông tin" sang "chính quyền chủ động công khai thông tin". Dự án đã xây dựng chuyên mục Tiếp cận thông tin trên trang thông tin điện tử các sở, ngành, địa phương và phần mềm độc lập kết nối trực tiếp với hệ thống quản lý văn bản.

Giờ đây, các văn bản điều hành cấp sở, ngành và cấp xã đều được tự động đồng bộ công khai, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tra cứu, tìm kiếm dễ dàng.

Xóa bỏ rào cản địa lý và ngôn ngữ cho đồng bào

Vì sao dự án lựa chọn chuyển đổi số làm công cụ và đồng bào DTTS miền núi đang gặp phải những rào cản riêng nào?

Địa bàn Quảng Trị rộng lớn, vận hành theo mô hình chính quyền 2 cấp quản lý trực tiếp 78 xã, phường từ miền núi Trường Sơn đến ven biển.

Nếu chỉ niêm yết văn bản giấy truyền thống, người dân ở vùng sâu, vùng xa tốn rất nhiều thời gian, công sức di chuyển lên Ủy ban xã mới xem được quy hoạch hay chính sách.

Chuyển đổi số đưa dữ liệu chính quyền lên không gian số, tích hợp vào website và ứng dụng QUANGTRI-S, giúp bà con tiếp cận thông tin chỉ qua một cú chạm.

Anh 2
Tổ công nghệ số cộng đồng thôn Ngọn Rào giúp nhiều người dân biết sử dụng điện thoại di động để tra cứu thông tin

Tuy nhiên, đồng bào DTTS và người dân miền núi đối mặt 3 rào cản lớn: Rào cản ngôn ngữ, văn hóa khi chưa quen đọc văn bản hành chính phức tạp; rào cản am hiểu công nghệ, thiếu thiết bị thông minh, máy tính và sóng viễn thông ở vùng sâu, vùng xa; khó hiểu các thuật ngữ chuyên môn về đất đai, quy hoạch và quản lý bảo vệ rừng.

Dự án đã triển khai giải pháp gì để công nghệ không trở thành rào cản mới đối với bà con?

Chúng tôi thực hiện giải pháp song song, không bỏ quên con người. Một mặt, dự án phát huy mạng lưới tổ công nghệ số cộng đồng "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn trực tiếp cho bà con.

Mặt khác, duy trì các kênh truyền thống phù hợp tập quán vùng cao như: Biên soạn bài phát thanh giải thích Luật Tiếp cận thông tin, Luật Đất đai để phát trên 100% hệ thống loa truyền thanh cấp xã/thôn, đồng thời lắp đặt bảng tin vật lý tại Ủy ban xã.

Chuyển hóa dữ liệu thô thành sinh kế bền vững tại cơ sở

Sự khác biệt giữa "có dữ liệu" và "người dân thực sự tiếp cận được dữ liệu" được chứng minh ra sao trong thực tế, thưa ông?

"Có dữ liệu" là văn bản nằm trong tủ hồ sơ hoặc máy chủ cơ quan. "Tiếp cận được" là khi dữ liệu được phân loại, hiển thị công khai trên website hoặc phát qua loa truyền thanh bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Dự án chính là cây cầu chuyển hóa "dữ liệu thô" thành "thông tin hữu ích".

Trong các nhóm thông tin tích hợp, thì thông tin quy hoạch đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng và chính sách bảo vệ rừng có tính quan trọng nhất với bà con vì tác động trực tiếp đến sinh kế hàng ngày.

Sau quá trình triển khai dự án, tới nay, tại các xã điểm như Xuân Trạch, Phú Định, Phong Nha, bà con tại các thôn (điển hình như thôn Ngọn Rào) đã biết sử dụng máy tính công cộng hoặc điện thoại di động để tra cứu quy hoạch, giá đất.

Dữ liệu minh bạch giúp người dân yên tâm sản xuất, giải quyết thắc mắc sinh kế mà không qua khâu trung gian, giảm thiểu tranh chấp.

Làm thế nào để mô hình duy trì bền vững sau khi dự án kết thúc, thưa ông?

Tính bền vững nằm ở chỗ dự án cấy ghép trực tiếp vào hạ tầng hành chính hiện hữu. Phần mềm gắn chặt với hệ thống quản lý văn bản dùng hàng ngày; chuyên mục nằm trên trang thông tin chính thức của các cơ quan. Đội ngũ cán bộ xã và Tổ Công nghệ số cộng đồng đã thành thục kỹ năng, biến việc công khai thông tin thành nếp làm việc thường xuyên.

Có thể khẳng định: "Quyền tiếp cận thông tin tại Quảng Trị đã chuyển từ trạng thái 'thụ động chờ cấp' sang 'chủ động, minh bạch và sẵn sàng trên nền tảng số', gắn chặt với sinh kế bền vững của mọi người dân, không để ai bị bỏ lại phía sau."

Trân trọng cảm ơn ông!

Tàng Phong