Bản làng hôm nay

Bản làng hôm nay

Tiếng chiêng, chiếc gùi vào lớp học, trẻ Cơ Ho thêm yêu văn hóa quê mình

Hoàng Danh • 20/11/2026 06:15

Tiếng chiêng, kèn bầu hay chiếc gùi quen thuộc của buôn làng trở thành những bài học đầy thú vị tại Trường Mầm non xã La Dạ (Lâm Đồng).

Qua những trải nghiệm gần gũi, trẻ em Cơ Ho được khám phá, thêm yêu và tự hào về văn hóa dân tộc mình.

Khi tiếng chiêng, kèn bầu trở thành bài học

Tiếng chiêng, tiếng trống vang lên khiến không khí lớp học tại Trường Mầm non xã La Dạ (Lâm Đồng) trở nên rộn ràng. Những ánh mắt trẻ thơ chăm chú dõi theo cô giáo giới thiệu từng loại nhạc cụ truyền thống của đồng bào Cơ Ho.

Không phải những bài giảng khô khan, các em được tận mắt quan sát đồng la, chiêng, kèn bầu, trống; lắng nghe âm thanh và tìm hiểu công dụng của từng nhạc cụ trong đời sống cộng đồng.

Tiếng chiêng phát ra như thế nào? Kèn bầu thường được sử dụng trong dịp nào? Vì sao người dân đánh chiêng trong những ngày lễ hội? Những câu hỏi gần gũi của cô giáo khơi gợi trí tò mò, khiến trẻ hào hứng khám phá những nét văn hóa vốn gắn bó với ông bà, cha mẹ.

Từ những âm thanh quen thuộc của buôn làng, các em dần hiểu rằng mỗi nhạc cụ không chỉ tạo nên giai điệu mà còn mang trong mình những giá trị văn hóa, tinh thần được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cô giáo giới thiệu nhạc cụ đồng la truyền thống của đồng bào Cơ Ho
Cô giáo giới thiệu nhạc cụ đồng la truyền thống của đồng bào Cơ Ho cho các em học sinh

Đây là một trong những cách Trường Mầm non xã La Dạ đưa văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Ho vào hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Thay vì chỉ giới thiệu qua tranh ảnh hoặc lời kể, giáo viên lựa chọn những vật dụng, nhạc cụ gần gũi, tổ chức cho trẻ quan sát, lắng nghe và bày tỏ cảm nhận.

Nhờ đó, các em không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn mạnh dạn giao tiếp, tự tin thể hiện suy nghĩ và cảm xúc trước cô giáo, bạn bè.

Lặng lẽ quan sát con bên ngoài lớp học, chị Bờ Rông Thị Út, mẹ của em Hoàng Gia Phát, ở xóm 2, thôn La Ngà, nhận thấy sự thay đổi rõ rệt của con từ khi được tham gia các hoạt động tìm hiểu văn hóa dân tộc.

“Trước đây, con tôi thường rất rụt rè, tự ti. Từ khi nhà trường đưa văn hóa truyền thống vào hoạt động giảng dạy, con trở nên hào hứng, tự tin hơn. Nhờ đó, con yêu việc học, thích đến trường, chất lượng học tập cũng được nâng lên”, chị Út chia sẻ.

Với những đứa trẻ lớn lên giữa không gian văn hóa Cơ Ho, việc được khám phá tiếng chiêng, kèn bầu ngay tại lớp học không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp các em nhận biết và thêm trân trọng những giá trị thân thuộc của quê hương.

Cô giáo giới thiệu nhạc cụ kèn bầu truyền thống của đồng bào Cơ Ho
Cô giáo giới thiệu nhạc cụ kèn bầu truyền thống của đồng bào Cơ Ho cho học sinh

Gieo tình yêu văn hóa dân tộc từ tuổi thơ

Không chỉ có nhạc cụ, những chiếc gùi, dụng cụ lao động và câu chuyện về phong tục, tập quán của đồng bào Cơ Ho cũng được đưa vào các hoạt động giáo dục tại Trường Mầm non xã La Dạ.

Một chiếc gùi thường ngày theo chân người lớn lên nương, một vật dụng sinh hoạt quen thuộc trong gia đình hay câu chuyện về lễ hội của buôn làng đều có thể trở thành bài học hấp dẫn đối với trẻ.

Qua lời giới thiệu của cô giáo, các em hiểu thêm về cuộc sống của ông bà, cha mẹ, về những công việc thường ngày và các giá trị văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cách tiếp cận này giúp trẻ nhận ra văn hóa truyền thống không phải điều gì xa lạ mà hiện diện ngay trong đời sống hằng ngày.

Gần 10 năm gắn bó với nghề, cô giáo K' Thị Hai nhận thấy việc đưa văn hóa dân tộc vào trường học không chỉ giúp trẻ mở rộng hiểu biết mà còn tạo cơ hội để các em phát triển kỹ năng quan sát, lắng nghe và diễn đạt.

Theo cô, mỗi trẻ có cách cảm nhận khác nhau trước một âm thanh, hình ảnh hay câu chuyện văn hóa. Điều quan trọng là giáo viên biết khơi gợi sự tò mò, khuyến khích trẻ mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ và cảm xúc.

“Thông qua những hoạt động giáo dục văn hóa truyền thống, học sinh không chỉ phát triển khả năng quan sát, lắng nghe và diễn đạt mà còn được khuyến khích mạnh dạn thể hiện cảm xúc, chia sẻ hiểu biết với cô giáo và bạn bè”, cô Hai chia sẻ.

Bà Huỳnh Thị Mai Hân, Hiệu trưởng Trường Mầm non xã La Dạ, cho biết đồng bào Cơ Ho hiện chiếm 41,2% dân số của xã. Vì vậy, việc giúp trẻ tìm hiểu, trân trọng bản sắc văn hóa dân tộc có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động giáo dục của nhà trường.

6.jpg
Một số dụng cụ lao động thân thuộc của đồng bào Cơ Ho được trưng bày ở trường để giáo dục học sinh

Theo bà Hân, để những bài học văn hóa trở nên hấp dẫn, giáo viên cần lựa chọn nội dung và phương pháp truyền đạt phù hợp với lứa tuổi mầm non.

Thay vì yêu cầu trẻ ghi nhớ những kiến thức phức tạp, nhà trường chú trọng tạo cơ hội cho các em tiếp xúc với nhạc cụ, vật dụng và hình ảnh quen thuộc, từ đó hình thành tình yêu đối với văn hóa quê hương một cách tự nhiên.

Trong quá trình ấy, giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đóng vai trò cầu nối giữa nhà trường với những giá trị văn hóa của cộng đồng.

Bên cạnh nỗ lực của nhà trường, sự đồng hành của gia đình và những người am hiểu văn hóa địa phương cũng có ý nghĩa quan trọng.

Ông bà, cha mẹ có thể kể cho trẻ nghe những câu chuyện về phong tục, lễ hội, giải thích công dụng của nhạc cụ, vật dụng truyền thống hoặc hướng dẫn các em tìm hiểu những nét đẹp trong sinh hoạt của dân tộc mình.

Khi những điều được học ở trường tiếp tục hiện diện trong câu chuyện gia đình và đời sống buôn làng, trẻ có thêm cơ hội ghi nhớ, thực hành và nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống.

Việc đưa bản sắc Cơ Ho vào các hoạt động giáo dục tại Trường Mầm non xã La Dạ cũng góp phần gắn kết nhà trường với cộng đồng, tạo nền tảng để những giá trị văn hóa tốt đẹp tiếp tục được trao truyền cho thế hệ sau.

Hoàng Danh