Sắc màu 54
Giữ hồn chợ phiên vùng cao bên dòng Kỳ Cùng
Giữa không gian nên thơ bên dòng Kỳ Cùng, hàng nghìn du khách về chợ phiên Khánh Khê thưởng thức lợn quay, bánh dày và hòa mình vào điệu Then, Sli, Lượn...
Điểm hẹn văn hóa vùng cao
Những ngày cuối tháng 5 này, hàng nghìn người dân và du khách trong, ngoài tỉnh Lạng Sơn tìm về bãi đá Đán Lài bên dòng Kỳ Cùng để hòa mình vào không khí sôi động của Ngày hội dân ca chợ phiên truyền thống xã Khánh Khê, được tổ chức vào ngày 28/5 (tức ngày 12 tháng 4 âm lịch).
Không chỉ là nơi mua bán nông sản, đặc sản địa phương, phiên chợ còn trở thành không gian văn hóa đậm đà bản sắc với tiếng đàn Tính, điệu Then, Sli, Lượn vang vọng giữa núi rừng. Từ sáng sớm, dòng người đã đổ về khu bãi đá Đán Lài để hòa mình vào không gian chợ phiên truyền thống.
Ông Triệu Đức Dũng - Chủ tịch UBND xã Khánh Khê, cho biết, địa phương nằm ở vùng III của tỉnh Lạng Sơn, có đông đồng bào Tày, Nùng sinh sống, nên đời sống văn hóa rất phong phú.
“Giữa không gian núi non hùng vĩ, cây cầu Khánh Khê vắt ngang sông Kỳ Cùng xanh biếc kết nối hai huyện Cao Lộc và Văn Quan (cũ), tạo nên một bức tranh đậm chất miền sơn cước. Dòng sông chảy đến đây gặp núi phải đổi hướng, nhưng vẫn kịp để lại trên vách đá ven sông những ngấn nước rộng rất đẹp.
Đáy sông lộ ra những hòn cuội tròn trịa đủ mọi kích cỡ, thành phần, nhất là những hòn cuội đá núi lửa, minh chứng cho một giai đoạn phun trào rầm rộ trên vùng đất này từ hơn 200 triệu năm trước”, ông Dũng chia sẻ.
Theo ông Dũng, bên cạnh cảnh sắc thiên nhiên, Khánh Khê còn nổi tiếng với món lợn quay lá mác mật - đặc sản níu chân du khách nhiều năm nay.
“Ở ven đường đầu cầu Khánh Khê, hàng ngày có khoảng chục bàn bán thịt lợn quay cả con, nhồi lá mác mật nổi tiếng. Thịt lợn quay Khánh Khê có hương vị đặc biệt nên khách nhớ, mỗi khi có dịp lại tới mua thịt để thờ cúng tổ tiên dịp lễ tết và thưởng thức, khao đãi bạn bè”, ông Triệu Đức Dũng nói.
Trong ngày hội, hàng chục quầy bán lợn quay đỏ lửa từ sáng sớm. Những con lợn quay nguyên con vàng ruộm, da giòn bóng mật ong khiến nhiều du khách thích thú dừng chân thưởng thức và mua mang về.
Bà Lương Lưu Ly - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non xã Khánh Khê, hào hứng giới thiệu bí quyết làm nên món ăn nổi tiếng của địa phương: “Chúng tôi chọn con lợn ưng ý, nặng chừng 60 kg. Song, đến công đoạn chế biến và tẩm ướp gia vị là chúng tôi quan tâm hơn cả".
Nguyên liệu để cho vào bên trong bụng của lợn trước quay gồm: Lá mác mật tươi, quả mác mật, muối, đường… Cho gia vị vào bụng lợn, sau đó sẽ được khâu lại bằng chỉ, để lúc quay nước và gia vị không bị rơi ra ngoài.
Lợn quay Khánh Khê được quay nguyên con; tạo màu cho nó là một trong những bước quan trọng nhất. Để da lợn có màu đẹp, vàng giòn, chúng tôi phết mật ong và quay đều tay cho đến khi con lợn xuất hiện màu nâu cánh gián, nom đẹp mắt, cuốn hút.
Không chỉ có lợn quay, hội chợ còn hấp dẫn bởi phần thi giã bánh dày truyền thống. Tiếng chày giã bánh vang vọng giữa bãi đá hòa cùng tiếng cười nói khiến không khí phiên chợ càng thêm náo nhiệt.
Bà Lăng Ngọc Nhi, dân tộc Nùng, ở thôn Long Giang cho biết, bà cùng nhiều chị em đi bộ gần chục cây số để xuống hội.
“Năm nay, chính quyền tổ chức thi giã làm bánh dày rất hoành tráng. Quê tôi, bánh dày là món ăn cổ truyền và hoạt động giã bánh dày không thể thiếu trong các dịp lễ tết, đặc biệt là dịp cưới hỏi. Theo quan niệm xưa, bánh dày là biểu tượng của tình yêu, sự thủy chung son sắc của trai gái, còn là biểu tượng của mặt trời và mặt trăng là nguồn gốc sinh ra con người và vạn vật trên trái đất. Ngày nay, bánh dày cũng là thức ăn đãi bạn bè mỗi khi đến thăm nhà…”, bà Nhi giới thiệu.
Điểm nhấn đặc biệt của phiên chợ là không gian văn hóa dân gian với các tiết mục hát Then, đàn Tính, múa Chầu, Sli, Lượn cùng nhiều trò chơi dân gian như đi cầu đung đưa, bịt mắt bắt vịt, thi lảy cỏ… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Gắn văn hóa phát triển du lịch
Theo lãnh đạo xã Khánh Khê, trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, chợ phiên muốn tồn tại phải trở thành nơi trải nghiệm văn hóa chứ không chỉ đơn thuần là nơi mua bán hàng hóa.
“Thực tế thì sự phát triển của thương mại điện tử đã thay đổi thói quen mua sắm, nhưng chợ phiên vẫn có khả năng giữ chân du khách nếu chuyển đổi trọng tâm từ ‘nơi mua bán hàng hoá’ thành ‘không gian trải nghiệm văn hoá’. Người tiêu dùng có thể mua đặc sản trên mạng, nhưng họ không thể mua được không khí nhộn nhịp, nét văn hóa bản địa hay cảm xúc trực tiếp trên đó”, ông Triệu Đức Dũng nhấn mạnh.
Để chợ phiên truyền thống tiếp tục “sống” bền vững, địa phương cũng chú trọng quảng bá trên mạng xã hội, phát triển các sản phẩm OCOP, đặc sản bản địa và nâng cao chất lượng phục vụ du khách.
Giữa nhịp sống hiện đại, những phiên chợ vùng cao như Khánh Khê không chỉ là nơi giao thương mà còn là không gian lưu giữ hồn cốt văn hóa dân tộc, góp phần đưa văn hóa truyền thống trở thành nguồn lực phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
.jpg)
