Bản làng hôm nay
An cư nơi đỉnh đồi Poom Phai
Trên đỉnh đồi Poom Phai, khu tái định cư Co Hương, bản Ngàm, xã Tam Thanh, tỉnh Thanh Hóa hiện lên giữa đại ngàn, ghi một dấu mốc quan trọng về cuộc sống “an cư” của hàng chục hộ đồng bào DTTS, sau những tháng ngày bất an vì thiên tai.
Cuộc sống ổn định, bình yên nơi ở mới
Khu tái định cư Co Hương được đầu tư xây dựng khẩn cấp từ năm 2021 và hoàn thành vào cuối năm 2022, nhằm di dời 36 hộ dân sinh sống tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất ở bản Ngàm. Đây được xem là điểm sáng trong triển khai chính sách sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai của tỉnh Thanh Hóa.
Ngồi bên bếp lửa ấm trong căn nhà mới, chị Lò Thị Doan chia sẻ: “Gia đình tôi có 4 người, trước đây mỗi mùa mưa bão là một lần thấp thỏm. Kể từ khi chuyển về khu tái định cư, chúng tôi đã hoàn toàn yên tâm lao động, tăng gia sản xuất để ổn định cuộc sống”.
Không riêng gia đình chị Doan, hàng chục hộ dân tại Co Hương ở vùng có nguy cơ sạt lở cao, đều đã từng sống qua những ngày tháng thấp thỏm lo âu mỗi khi có trận mưa lớn. Việc di dời đến khu tái định cư mới, không chỉ giúp người dân “an cư” mà còn mở ra cơ hội “lập nghiệp” bền vững.
Theo anh Lò Văn Khương, Phó bản, Trưởng Ban Công tác Mặt trận bản Ngàm, bản hiện có 139 hộ, với gần 700 nhân khẩu, chia thành 3 khu. Khu tái định cư Co Hương tập trung 36 hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái.
Ngay từ khi triển khai, chính quyền địa phương đã tập trung tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, kinh phí, đồng thời đầu tư đồng bộ hệ thống điện, nước sạch, đường giao thông nội bản.
Sau gần 4 năm, đến nay cuộc sống của bà con đã dần ổn định. Người dân tận dụng diện tích đất được bố trí để phát triển kinh tế hộ gia đình. Hiện nay, bà con chủ yếu chăn nuôi bò, gà, vịt, trong đó có hơn 20 hộ nuôi khoảng 2.000 con gà và canh tác 13,8 ha lúa nước 2 vụ.
Không chỉ phát triển kinh tế, đời sống văn hóa tinh thần của người dân cũng từng bước được cải thiện. Đáng chú ý, khu vực Co Hương còn có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, với các điểm như thác Cánh Lăng, thác Sao Va.
Nếu được đầu tư hợp lý, đây sẽ là hướng đi mới, giúp người dân vừa phát triển kinh tế, vừa quảng bá vẻ đẹp miền núi xứ Thanh.
Tiếp tục hoàn thiện chính sách để không ai bị bỏ lại phía sau
Không phải nơi nào cũng được như Co Hương, tại các bản Mò, Phe của xã Tam Thanh, nỗi lo sạt lở vẫn còn hiện hữu.
Ông Lò Văn Phê, Phó trưởng bản Phe, cho biết: Bản có 109 hộ thì hiện có 33 hộ nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, trong đó 2 hộ đã phải di dời khẩn cấp. Những vết nứt kéo dài, sườn đồi bị khoét sâu sau các đợt mưa bão khiến người dân luôn sống trong tâm trạng bất an.
Theo ông Hà Văn Toản, Chủ tịch UBND xã Tam Thanh, toàn xã có hơn 4.000 nhân khẩu, gồm 3 dân tộc Thái, Mường, Kinh cùng sinh sống. Đây là xã biên giới, địa hình phức tạp, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai.
"Hiện, riêng hai bản Phe và Mò có tới 48 điểm sạt lở, ảnh hưởng khoảng 100 hộ dân", ông Toản cho hay.
Chủ tịch xã Hà Văn Toản cũng cho biết, xã đã đề xuất xây dựng 2 khu tái định cư khẩn cấp để bố trí chỗ ở an toàn cho 81 hộ dân. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay, là chưa có quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2025 - 2030, cần sự chấp thuận điều chỉnh từ cấp trên để triển khai theo đúng quy định.
Theo Đề án sắp xếp, ổn định dân cư vùng có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất của tỉnh Thanh Hóa, đến năm 2025, toàn tỉnh có 2.225 hộ cần được bố trí, ổn định nơi ở, trong đó 1.325 hộ thực hiện theo hình thức tái định cư tập trung.
Đến nay, các địa phương đã từng bước triển khai di dời hàng trăm hộ dân đến nơi ở mới an toàn, giúp người dân yên tâm sản xuất, từng bước ổn định cuộc sống.
Tuy nhiên, do khó khăn về nguồn lực, quỹ đất, một số dự án vẫn chưa đủ điều kiện triển khai trong giai đoạn 2021 - 2025.
Đối với các dự án này, tỉnh Thanh Hóa định hướng sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, lập chủ trương đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm tính đồng bộ, lâu dài.
