Bản làng hôm nay
Xã có trên 64% hộ nghèo mở hướng đổi thay
Xã biên giới Thượng Trạch là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất tỉnh Quảng Trị với 64,73%. Nhiệm vụ tìm hướng đi phù hợp để thoát nghèo ở vùng biên này đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng
Nằm dọc tuyến biên giới Việt Nam - Lào, xã Thượng Trạch có diện tích tự nhiên hơn 1.095 km². Toàn xã có 20 bản và gần 3.800 nhân khẩu, trong đó có hơn 96% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).
Tính đến cuối năm 2025, toàn xã còn 569 hộ nghèo, chiếm 64,73% tổng số hộ dân. Thượng Trạch rơi vào nhóm những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất tỉnh Quảng Trị.
Với tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao, bài toán thoát nghèo vẫn đang là thách thức lớn đối với Thượng Trạch.
Hiện nay ở Thượng Trạch còn 7 bản chưa có điện lưới quốc gia. Cơ sở hạ tầng thiếu, dân cư phân tán khiến việc đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội gặp nhiều trở ngại.
Cùng với đó, nhiều hộ đồng bào DTTS vẫn duy trì tập quán sản xuất truyền thống, quy mô nhỏ lẻ. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Năng suất cây trồng, vật nuôi chưa cao dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo ở Thượng Trạch còn cao so với mức bình quân chung của tỉnh.
Trong năm 2026, UBND tỉnh Quảng Trị đã giao chỉ tiêu cho Thượng Trạch giảm 73 hộ nghèo và 10 hộ cận nghèo. Để hoàn thành chỉ tiêu tỉnh giao, đòi hỏi Thượng Trạch phải có những giải pháp cụ thể, tính khả thi và hiệu quả cao trong công tác giảm nghèo.
Ông Hồ Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch cho biết: “Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung xây dựng hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất để thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển từng bước thoát nghèo”.
Bản Cham Pu là một điển hình trong việc xây dựng hạ tầng thiết yếu để phục vụ sản xuất. Đầu năm 2025, UBND xã Thượng Trạch đã thuê máy móc khai hoang hơn 3ha đất để sản xuất lúa nước.
Ngay sau khi đất được khai hoang thành ruộng, chính quyền địa phương tiếp tục đầu tư xây dựng gần 1km mương thủy lợi bằng bê tông để cấp nước cho ruộng trồng lúa.
Diện tích hơn 3ha ruộng lúa nước ở bản Cham Pu đã sản xuất và cho thu hoạch vụ lúa đầu tiên vào tháng 5/2026. Dù là năm đầu sản xuất lúa nước nhưng nhờ cán bộ hướng dẫn kỹ, người dân thực hiện đúng quy trình nên năng suất cao. Sau vụ thu hoạch, nhiều hộ đồng bào Bru Vân Kiều ở bản Cham Pu đã làm chủ được lương thực.
Hiện, đồng bào ở bản Cham Pu đang tiến hành làm đất, gieo cấy lúa hè thu năm 2026. Với 2 vụ lúa/1 năm, nhiều gia đình ở bản không chỉ làm được lương thực mà còn có thóc, gạo để phục vụ chăn nuôi để phát triển kinh tế.
Ông Hồ Hương, Trưởng bản Cham Pu chia sẻ: “Có ruộng lúa nước rồi, nhiều hộ gia đình ở bản đã thoát được cái đói. Bà con phấn khởi, tích cực trong chăm bón cây lúa theo đúng hướng dẫn của cán bộ. Với đà này, ít năm nữa cả bản sẽ không còn hộ nghèo”
Tạo sinh kế để thoát nghèo
Để hoàn thành mục tiêu giảm nghèo tỉnh giao, UBND xã Thượng Trạch đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, tạo sinh kế, đẩy mạnh trồng rừng sản xuất được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Từ hiệu quả của mô hình lúa nước ở bản Cham Pu, địa phương đang khảo sát để nhân rộng tại các bản Đoòng, Khe Rung và Cờ Đỏ.
Cùng với việc hỗ trợ tiền thuê máy móc cải tạo đất tại bản Đoòng và Cở Đỏ, địa phương còn hỗ trợ thêm phân bón, giống lúa năng suất cao để bà con sản xuất. Chính quyền địa phương đã có chủ trương đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời để vận hành máy bơm nước, phục vụ tưới tiêu trong trồng lúa nước.
Mô hình lúa nước không chỉ giúp người dân chủ động lương thực mà còn từng bước thay đổi tập quán sản xuất, tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, xã Thượng Trạch cũng đã vận động, hỗ trợ đồng bào trồng mới được khoảng 35ha rừng. Đây cũng được xem là một hướng thoát nghèo có tính khả thi cao ở Thượng Trạch.
Đặc biệt, vào đầu tháng 3 năm 2026, UBND xã Thượng Trạch đã triển khai hỗ trợ 2 mô hình sinh kế là nuôi dê sinh sản và nuôi ngan đen thương phẩm. Cụ thể, địa phương đã cấp giống dê, giống ngan đen cho 52 gia đình thuộc diện hộ nghèo trên địa bàn. Đây là những hỗ trợ trực tiếp tới hộ nghèo, giúp người nghèo có thêm sinh kế để vươn lên trong cuộc sống.
Trong đó, 24 hộ tham gia mô hình nuôi ngan đen thương phẩm được cấp 100 con giống, 28 hộ nuôi dê được cấp mỗi hộ từ 3-5 con giống. Ngoài ra, 52 hộ nghèo tham gia 2 mô hình nói trên còn được cấp hỗ trợ thức ăn. Riêng số hộ nuôi dê còn được hỗ trợ thêm vật tư làm chuồng trại.
Sau hơn 3 tháng nuôi, ngan đen tại các hộ tham gia mô hình sinh trưởng tốt, hiện đã đến kỳ xuất bán.
Chia sẻ với phóng viên, ông Đinh Rẹt ở bản Cham Pu cho biết: “Gia đình tôi được cấp 100 con ngan giống. Đến nay ngan đã được 2-2,5kg, bắt đầu xuất bán. Bán hết lứa ngan này, gia đình tôi sẽ dành ra một phần tiền mua ngan giống để tiếp tục nuôi".
Bên cạnh hỗ trợ sinh kế trực tiếp cho hộ nghèo, Thượng Trạch đang từng bước xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng như măng khô, măng chua, nếp than, ớt, bắp chuối rừng. Đây được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, tạo thêm nguồn thu nhập cho đồng bào các DTTS từng bước vươn lên thoát nghèo.
Con đường giảm nghèo ở Thượng Trạch chắc chắn còn nhiều gian nan. Nhưng với sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, phát triển sinh kế phù hợp, khai thác hiệu quả tiềm năng rừng và du lịch, cùng quyết tâm của chính quyền và người dân, vùng biên này đang từng bước tìm được lời giải cho bài toán giảm nghèo bền vững, hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống đồng bào DTTS nơi phên dậu Tổ quốc.
