Sức khỏe
Cây ngái – Vị thuốc dân gian quý trong nhiều bài thuốc chữa bệnh
Cây ngái còn được gọi là sung ngái, sung dại, dã vô hoa… có vị ngọt hơi chát, tính mát. Theo y học cổ truyền, nhiều bộ phận của cây như lá, vỏ thân, rễ và quả được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh tiêu hóa, phù thũng, đau nhức xương khớp, viêm nhiễm ngoài da và một số chứng bệnh khác. Dưới đây là một số bài thuốc có sử dụng cây ngái mời các bạn tham khảo.
Đặc điểm tự nhiên giúp nhận biết cây ngái
Cây ngái là loài cây thân gỗ nhỏ hoặc cây bụi lớn, chiều cao trung bình từ 3 đến 8 mét, một số cây có thể cao tới 10 mét. Thân cây phân nhiều cành, lớp vỏ màu nâu xám, cành non phủ nhiều lông cứng.
Lá cây mọc đối, hình bầu dục hoặc hình trứng thuôn dài, kích thước khá lớn, dài từ 10 - 20 cm, rộng 5 - 12 cm. Hai mặt lá đều có lông ráp, mép lá có răng cưa nhỏ, khi vò có mùi đặc trưng.
Điểm dễ nhận biết nhất của cây ngái là quả mọc thành từng chùm trên thân và các cành già. Quả có hình cầu, kích thước lớn hơn quả sung thông thường, mặt ngoài có nhiều lông nhỏ. Khi còn non, quả có màu xanh, lúc chín chuyển sang vàng cam hoặc đỏ nhạt.
Cây thường mọc hoang ở ven suối, bìa rừng, nương rẫy, vùng đồi thấp và phân bố rộng khắp các tỉnh miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và một số tỉnh Nam Bộ.
Những bài thuốc chữa bệnh từ cây ngái
Hỗ trợ điều trị phù thũng, tích nước trong cơ thể
Dùng 50 g vỏ thân cây ngái, rửa sạch, ngâm với nước vo gạo khoảng 2 giờ rồi vớt ra thái nhỏ, sao vàng. Sắc với 500 ml nước, đun còn khoảng 200 ml, chia làm 2 lần uống trong ngày.
Hỗ trợ giảm đau lưng, đau nhức xương khớp
Dùng 20 - 30 g rễ cây ngái khô sắc với 700 ml nước đến khi còn khoảng 300 ml, chia uống 2 lần trong ngày. Bài thuốc được dùng để hỗ trợ giảm đau lưng, đau mỏi gân cốt, phong thấp và nhức mỏi ở người cao tuổi.
Hỗ trợ cải thiện tình trạng bí tiểu
Sử dụng 20 - 30 g rễ ngái khô sắc uống mỗi ngày. Người dân nhiều địa phương còn phối hợp cùng các vị thuốc lợi tiểu khác theo chỉ định của thầy thuốc.
Hỗ trợ điều trị sốt và phòng ngừa sốt rét theo kinh nghiệm dân gian
Dùng 30 g lá ngái tươi rửa sạch, giã nát, thêm nước đun sôi để nguội rồi gạn lấy nước uống. Ngoài ra có thể sử dụng lá hoặc vỏ thân cây sao vàng, sắc uống trong thời gian ngắn.
Hỗ trợ điều trị tiêu chảy và kiết lỵ
Dùng 20 - 30 g lá hoặc vỏ thân cây ngái khô sắc với nước uống trong ngày. Bài thuốc thường được áp dụng khi bị rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Hỗ trợ cải thiện chứng đầy bụng, khó tiêu
Dùng 15 - 20 g lá ngái khô sắc lấy nước uống sau bữa ăn. Chỉ sử dụng trong thời gian ngắn và không nên lạm dụng.
Hỗ trợ giảm mụn nhọt, viêm da
Lấy lá ngái tươi rửa sạch, giã nhuyễn rồi đắp trực tiếp lên vùng da bị mụn nhọt, sưng đau hoặc viêm nhẹ, mỗi ngày thay thuốc từ 1 - 2 lần.
Hỗ trợ điều trị đinh râu
Dùng búp lá ngái non kết hợp với một lượng nhỏ hạt cau, giã nhuyễn rồi đắp lên vị trí tổn thương. Chỉ sử dụng ngoài da.
Hỗ trợ giảm đau nhức do phong thấp
Dùng rễ ngái khô sắc uống hằng ngày theo liều lượng phù hợp. Bài thuốc thường được sử dụng ở người bị đau mỏi xương khớp khi thời tiết thay đổi.
Hỗ trợ cải thiện tình trạng thấp khớp
Dùng 20 - 30 g rễ hoặc vỏ thân cây ngái sắc nước uống. Có thể phối hợp với các vị thuốc khác theo chỉ định của thầy thuốc y học cổ truyền.
Hỗ trợ giảm ho, nhiều đờm
Theo y học cổ truyền, cây ngái có tác dụng hóa đàm. Có thể dùng lá hoặc vỏ thân sắc nước uống với liều lượng 15 - 20 g/ngày.
Lưu ý khi sử dụng
Mặc dù là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng cây ngái không nên sử dụng tùy tiện.
Không dùng quá liều vì nhựa mủ, quả xanh và một số bộ phận của cây có thể gây kích ứng đường tiêu hóa.
Liều dùng thông thường đối với dược liệu khô dao động từ 15 - 30 g/ngày dưới dạng thuốc sắc.
Phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, trẻ nhỏ, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc điều trị cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Các bài thuốc từ cây ngái chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế thuốc chữa bệnh và chỉ nên sử dụng khi đã xác định chính xác loài cây để tránh nhầm lẫn với các loài cây khác có hình thái tương tự.
