Người giữ lửa
Những "bông hoa đẹp" của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ:Sau mỗi cuộc họp, căn bếp lại sáng đèn
Mặt trời gác núi, khi cuộc họp bản kết thúc cũng là lúc những nữ Bí thư Chi bộ, Trưởng bản vùng cao Nghệ An bắt đầu "ca làm việc" thứ hai của mình. Họ trở về với căn bếp, con nhỏ, cha mẹ già và những lo toan của một người vợ, người mẹ.
Lời tòa soạn:
Ở nhiều bản làng miền Tây Nghệ An, một sự thay đổi lặng lẽ nhưng sâu sắc đang diễn ra. Đó không chỉ là câu chuyện về vai trò của người phụ nữ. Đó còn là chuyển động trong tư duy lựa chọn người đứng đầu ở cơ sở.
Loạt bài "Những "bông hoa đẹp" của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ" không chỉ kể về những nữ bí thư chi bộ, nữ trưởng bản mà còn giải mã một vấn đề lớn hơn: Điều gì đã làm thay đổi cách nhìn của cộng đồng về người lãnh đạo và làm thế nào để những "hạt giống đỏ" tiếp tục được ươm mầm, bước tiếp lên tầm cao giữa đại ngàn?
Xem bài 1: Trưởng thành từ những điều giản dị
Người cuối cùng rời nhà văn hóa bản
Cuộc họp thường kỳ tháng 6 của Chi bộ bản Phục (xã Cam Phục) kết thúc, các đảng viên vội vã ra về khi trời gần đứng bóng.
Chỉ còn một người phụ nữ vẫn cặm cụi xếp lại bàn ghế. Khóa cánh cửa cuối cùng của nhà văn hóa, Bí thư Chi bộ Vi Thị Thế (SN 1966) mới lên xe trở về.
Nán lại ít phút trước sân, chị Thế bảo: "Hôm nay, toàn Chị bộ đã thống nhất việc sửa tuyến đường vào khu sản xuất. Cũng phải bàn mãi, tính toán ngược xuôi về kinh phí, lao động thì mới chốt được phương án".
Rảo bước theo chị, chúng tôi được nghe bao việc của nữ Bí thư Chi bộ bản Thái bên dòng sông Lam.
Có hôm vừa bưng bát cơm lên thì điện thoại reo, một hộ dân xảy ra mâu thuẫn, cần cán bộ bản đến hòa giải. Có hôm, cuộc họp kéo dài đến khuya vì bàn chuyện xây dựng nông thôn mới. Có hôm, đang chuẩn bị đi ngủ thì bà con gọi sang nhờ hướng dẫn làm giấy tờ.
"Làm cán bộ cơ sở ở vùng cao không có giờ hành chính. Dân cần lúc nào thì mình có mặt lúc đó", chị Thế nói.
Nhưng khi được hỏi có lúc nào muốn từ chối công việc bản hay không, chị chỉ cười: "Nếu mình không làm thì ai làm. Bà con đã tin thì mình phải cố gắng".
Gần 10 giờ đêm. Ánh đèn trong nhà văn hóa bản Na Kho (xã Nga My) vừa tắt. Những người đàn ông rảo bước về nhà sau cuộc họp kéo dài gần 3 giờ. Tiếng xe máy thưa dần giữa màn sương đang buông xuống sườn núi.
Với Bí thư Chi bộ Bùi Thị Châu (SN 1995), những cuộc họp như thế là bình thường. Sau thời gian ban ngày bận lên nương rẫy, khi đêm xuống, người dân sẽ có điều kiện đi dự họp đông đủ hơn. Con còn nhỏ, nhà ở xa, lại là phụ nữ… chị Châu gặp không ít khó khăn.
Na Kho là bản nằm giữa vùng lõi đại ngàn Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống. Đường sá cách trở, nhiều việc của người dân đều tìm đến Bí thư Chi bộ trước tiên. Đó là, một hộ gia đình cần xác nhận giấy tờ, chuyện vợ chồng xích mích, có khi chỉ là người già cần cán bộ đến giải thích chính sách mới.
"Làm Bí thư ở bản giống như làm người thân của cả bản vậy", chị Châu cười. Câu nói nhẹ tênh và phía sau gần như không còn ranh giới giữa cuộc sống riêng và công việc cộng đồng.
Ở vùng cao, người dân không đánh giá cán bộ chỉ qua những gì họ nói trong cuộc họp. Họ quan sát từ chính cuộc sống hằng ngày. Từ việc con cái chăm ngoan, gia đình hòa thuận, kinh tế ổn định, gia đình có gương mẫu trong các phong trào hay không? Và đặc biệt, có thực sự vì dân, vì bản làng hay không?
Những điều tưởng rất riêng ấy lại trở thành "thước đo" đầu tiên về uy tín của người đứng đầu.
Làm tròn hai vai
Những ngày cơn bão số 10 quét qua miền Tây Nghệ An năm 2025 vẫn còn nguyên trong ký ức của Bí thư Chi bộ Bùi Thị Châu.
Đường vào bản Na Kho (xã Nga My) bị đất đá vùi lấp. Cả bản mất điện, mất sóng điện thoại, bị cô lập nhiều ngày.
Nhìn những bao gạo trong từng gia đình vơi dần, chị cùng Chi ủy đi từng nhà vận động người dân góp gạo giúp những hộ khó khăn hơn. Rồi lại cùng bà con đào đất đá, mở đường. Những hơn 100m sạt lở được thông tuyến bằng sức người.
Khi chuyến xe cứu trợ đầu tiên đến cửa bản lại sa lầy giữa bùn đất, bánh xe tải ngập gần hết bùn nhão. Chị Châu chạy ngược vào bản. Ít phút sau, hàng chục người cầm cuốc, dây thừng chạy ra. "Nhìn hàng cứu trợ được đưa vào, ai cũng phấn khởi. Còn tôi, mừng đến rơi nước mắt", chị nhớ lại.
Trong điều kiện miền núi còn nhiều khó khăn, các chị không chỉ làm công tác quản lý mà còn là cầu nối gắn kết cộng đồng, vận động, hòa giải và củng cố khối đại đoàn kết ở cơ sở.
Ông Phạm Quang Sơn - Chuyên viên Ban Tổ chức Tỉnh ủy Nghệ An
Chị kể câu chuyện ấy rất bình thản. Nhưng nhiều người trong bản vẫn nhớ những ngày ấy, người phụ nữ trẻ gần như không có mặt ở nhà.
Sau mỗi chuyến đi, chị lại tất tả trở về lo bữa cơm cho gia đình. Không có sự phân định rạch ròi giữa Bí thư Chi bộ và người mẹ. Hai vai trò ấy nối tiếp nhau trong cùng một ngày.
Đi nhiều bản làng vùng cao xứ Nghệ, chúng tôi nhận ra phía sau những nữ Bí thư Chi bộ, Trưởng bản thường là sự sẻ chia của gia đình.
Ở bản Kẻ Sùng (xã Mậu Thạch), ông Phan Đức Chiến hiểu công việc của vợ - Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Lang Thị Hải Vân nên luôn chủ động gánh vác phần lớn việc phát triển kinh tế gia đình.
"Có những hôm bà ấy đi từ sáng đến tối mới về. Sau này mới biết là đi vận động bà con hiến đất làm đường", ông kể.
Ở bản Xiểm, Bí thư Chi bộ Trương Thị Long cũng luôn nhắc đến chồng và mẹ chồng như chỗ dựa tinh thần để chị yên tâm tham gia công việc xã hội.
Ngồi kế bên con dâu, bà Trương Thị Khanh (SN 1950) tâm sự: Là phụ nữ, tôi rất hiểu và luôn chia sẻ với con dâu. Tôi cũng bảo con trai mình là phải đỡ đần vợ nhiều hơn để vợ yên tâm việc xóm làng.
Ở vùng cao, người phụ nữ bước ra làm việc cộng đồng không chỉ vượt qua những cung đường xa hay những cuộc họp kéo dài. Điều khó hơn là vượt qua định kiến từng tồn tại trong nhiều gia đình, dòng họ.
Đêm ở miền Tây Nghệ An xuống rất nhanh. Ánh đèn trong nhà văn hóa bản đã tắt từ lâu. Nhưng ở nhiều căn nhà sàn, ánh lửa bếp vẫn còn đỏ. Ở đó, người vừa chủ trì cuộc họp Chi bộ cách đây ít giờ lại lặng lẽ chuẩn bị bữa sáng cho ngày mai, nhắc con học bài, hỏi thăm cha mẹ già rồi mới đi ngủ.
Ngày mai, khi mặt trời lên sau dãy núi, họ lại bắt đầu một ngày mới. Vẫn là người mẹ của gia đình và cũng là người đứng đầu bản làng.
Giữa hai vai trò tưởng như tách biệt ấy lại có một sợi dây gắn kết rất đặc biệt: họ đang lặng lẽ giữ cho mái ấm của mình và sự bình yên của cả cộng đồng cùng được vun đắp.
Đón đọc kỳ tới: Những "bông hoa đẹp" của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ: Đi trước, làm cùng để dân tin
Ở bài viết tiếp theo, câu chuyện sẽ không còn dừng ở những hy sinh phía sau mỗi người phụ nữ. Điều đáng nói hơn là từ chính sự bền bỉ ấy, họ đã khơi dậy sức dân, biến những nghị quyết trong nhà văn hóa bản thành những đổi thay hiện hữu trên từng con đường, từng nếp nhà giữa đại ngàn.
.jpg)
