Những "bông hoa đẹp" của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ:Trưởng thành từ những điều bình dị
Ngày càng nhiều phụ nữ được tín nhiệm giữ cương vị bí thư chi bộ, trưởng bản. Họ không đi lên từ những khẩu hiệu về bình đẳng giới, mà từ sự bền bỉ, tận tụy và uy tín được gây dựng qua từng việc nhỏ.
Phía sau mỗi người phụ nữ đứng đầu bản làng là cả một hành trình vượt qua bao "rào cản", tự tin bước từ căn bếp nhỏ ra những cuộc họp, hội nghị ở cộng đồng.
Lời tòa soạn:
Ở nhiều bản làng miền Tây Nghệ An, một sự thay đổi lặng lẽ nhưng sâu sắc đang diễn ra. Đó không chỉ là câu chuyện về vai trò của người phụ nữ. Đó còn là chuyển động trong tư duy lựa chọn người đứng đầu ở cơ sở.
Loạt bài "Những "bông hoa đẹp" của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ" không chỉ kể về những nữ bí thư chi bộ, nữ trưởng bản mà còn giải mã một vấn đề lớn hơn: Điều gì đã làm thay đổi cách nhìn của cộng đồng về người lãnh đạo và làm thế nào để những "hạt giống đỏ" tiếp tục được ươm mầm, bước tiếp lên tầm cao giữa đại ngàn?
"Ngày ấy, cả chi bộ chỉ có mình tôi là phụ nữ"
Cuối con đường nhỏ dẫn vào bản Lưu Thông (xã Tương Dương), căn nhà gỗ của chị Vừ Y Dở nép mình dưới triền núi. Người phụ nữ Mông (SN 1982) vẫn giữ giọng nói nhỏ nhẹ, mộc mạc như nhiều năm trước, nhưng giờ đây, mỗi lời chị nói đều mang theo trách nhiệm của người đứng đầu Chi bộ bản.
Nhìn người phụ nữ ấy hôm nay, ít ai nghĩ đã có thời chị từng ngồi lặng trong các cuộc họp chỉ vì... ngại phát biểu. "Ngày ấy, cả chi bộ toàn đàn ông, mình là phụ nữ duy nhất. Có lúc muốn nói mà không dám nói", chị cười khi nhớ lại.
Hai mươi bốn năm trước, cô gái Mông từ xã Tà Cạ về làm dâu ở bản Lưu Thông khi vừa tròn đôi mươi. Cuộc sống của chị cũng giống bao phụ nữ Mông khác: Lên nương, xuống rẫy, chăm con, lo việc nhà. Chuyện tham gia công việc cộng đồng gần như chưa từng được nghĩ tới.
Nhưng sự động viên của chồng, của bố mẹ chồng đã khiến chị mạnh dạn tham gia Chi hội Phụ nữ bản. Từ những buổi vận động chị em dọn vệ sinh, trồng rau, giữ gìn bản sắc văn hóa, chị dần được bà con biết đến là một người nói ít nhưng làm nhiều.
Năm 2005, chị được kết nạp Đảng. Mười lăm năm sau, người phụ nữ từng không dám phát biểu trước chi bộ, lại được chính các đảng viên tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ.
Y Dở bảo: “Tôi không nghĩ có ngày phụ nữ Mông lại làm Bí thư Chi bộ. Nhưng dân đã tin thì mình phải cố gắng làm cho xứng đáng”. Câu nói ấy không mang màu sắc của một lời phát biểu, mà giống sự tự nhủ của người phụ nữ hiểu rằng niềm tin của bà con không đến từ chức danh.
Ở bản Khe Đóng (xã Mậu Thạch), câu chuyện của chị Vi Thị Nga (SN 1966) cũng bắt đầu theo cách đó.
Hơn ba mươi năm trước, khi trở thành nữ đảng viên đầu tiên của bản, chị từng nghe không ít lời bàn tán. Trong suy nghĩ của nhiều người khi ấy, phụ nữ chỉ nên lo việc gia đình. Còn chuyện họp hành, lãnh đạo, điều hành bản làng vốn là việc của đàn ông.
"Phụ nữ thì biết cái gì mà lãnh đạo”, chị Nga kể lại lời một người dân đã nói như vậy từ khi được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ bản.
Và thời gian đã trả lời thay mọi định kiến.
Hai mươi năm liên tục giữ cương vị Bí thư Chi bộ, có giai đoạn kiêm luôn Trưởng bản, người phụ nữ dân tộc Thái ấy chưa bao giờ nghĩ mình làm điều gì đặc biệt. Chị chỉ coi đó là công việc phải làm khi dân đã gửi gắm niềm tin.
Toàn tỉnh Nghệ An có 70 nữ Bí thư Chi bộ thôn, bản. Trong đó, về trình độ học vấn, có 8 người bậc THCS, 62 người bậc THPT, 7 người bậc trung cấp, và 11 người bậc cao đẳng, đại học. Về lý luận chính trị, sơ cấp có 62 đồng chí, trung cấp có 7 đồng chí, cao cấp chính trị: 1 đồng chí.
Điểm chung của Vừ Y Dở hay Vi Thị Nga không nằm ở việc họ là phụ nữ đầu tiên giữ chức Bí thư Chi bộ ở bản mình. Điểm chung lớn hơn là họ đều trưởng thành từ những công việc rất bình dị.
Qua những năm tháng làm Chi hội trưởng phụ nữ, làm công tác Mặt trận, tham gia vận động từng hộ dân, rồi mới từng bước được cộng đồng lựa chọn. Uy tín của của các chị không được trao trong một cuộc bầu cử, mà được tích góp bằng rất nhiều ngày tháng đi cùng dân.
Muốn đứng đầu chi bộ, trước hết phải được lòng dân
Ông Nguyễn Công Oanh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Môn Sơn từng nói, họ được bầu vì đó là những người sẵn sàng đến từng nhà khi bản có việc, biết lắng nghe và dám đứng ra chịu trách nhiệm.
Có lẽ vì thế mà ở nhiều nơi, phụ nữ dần trở thành lựa chọn tự nhiên.
Họ mềm mỏng khi hòa giải mâu thuẫn, kiên trì khi vận động bỏ hủ tục, gần gũi với người già, dễ chia sẻ với phụ nữ và trẻ em. Sự nhẫn nại vốn được rèn giũa trong cuộc sống gia đình lại trở thành lợi thế trong công tác dân vận.
Không ít cán bộ cơ sở nhận xét, nhiều cuộc vận động tưởng chừng bế tắc, lại được tháo gỡ từ những cuộc trò chuyện rất đời thường bên hiên nhà sàn hay trên đường lên nương rẫy.
Trong 25 bản của xã Môn Sơn, phụ nữ đang đảm nhiệm tới 19 vị trí Bí thư Chi bộ hoặc Trưởng bản; nhiều bản cả hai vị trí đều do phụ nữ đảm nhiệm.
Tương tự, xã Mậu Thạch có 7/20 chi bộ bản là nữ, trong đó có 4 nữ Bí thư Chi bộ bản kiêm Trưởng bản; xã Minh Hợp có 7/10 nữ Bí thư Chi bộ bản, 5 nữ Trưởng bản; xã Nga My có 5 Bí thư Chi bộ bản, xã Hùng Chân có 3 Bí thư Chi bộ bản, xã Cam Phục có 3 nữ Bí thư Chi bộ bản…
Tỉnh Nghệ An hiện có 44 nữ làm trưởng thôn, trong đó trình độ học vấn có 4 người bậc THCS, 40 người bậc THPT. Về trình độ chuyên môn, có 7 người bậc trung cấp, 3 người bậc cao đẳng, đại học. Về lý luận chính trị, sơ cấp có 40 đồng chí và trung cấp chính trị trở lên 5 đồng chí.
Đó không còn là những trường hợp cá biệt. Đó là dấu hiệu của một chuyển động xã hội.
Khi những người phụ nữ từng chỉ quen với nương rẫy bước ra gánh vác việc bản làng, điều thay đổi không chỉ là cơ cấu cán bộ ở cơ sở. Thay đổi lớn hơn nằm trong chính cách cộng đồng nhìn về vai trò của người phụ nữ.
Định kiến không biến mất sau một đêm.
Nó được bào mòn bằng những con đường được mở rộng sau mỗi cuộc vận động, bằng những hủ tục dần được xóa bỏ, bằng những lần người đứng đầu có mặt khi bản gặp thiên tai, hay đơn giản là những buổi tối gõ cửa từng nhà để giải thích cho bà con một chủ trương mới.
Người dân vùng cao hôm nay không còn đặt câu hỏi: "Đó là đàn ông hay phụ nữ?" Mà sẽ hỏi một điều khác, như lời cụ Hà Văn Minh, đảng viên từ năm 1968 ở bản Xiềng (xã Môn Sơn) từng nói: Khi bầu Bí thư Chi bộ bản, Trưởng bản, thì bà con chỉ quan tâm một điều là họ có thật sự vì bản làng để nói và làm vì quyền lợi người dân hay không?
Có lẽ, chính câu hỏi ấy đã mở ra cơ hội cho một thế hệ nữ Bí thư Chi bộ, nữ trưởng bản... bước lên phía trước.
Đón đọc kỳ 2: Những "bông hoa đẹp" của Đảng ở vùng cao xứ Nghệ: Sau mỗi cuộc họp, căn bếp lại sáng đèn
Ờ bài viết này, chúng tôi sẽ tiếp tục kể về hành trình ấy, khi sau mỗi cuộc họp Chi bộ, sau những lần đi từng nhà vận động người dân, họ lại trở về với vai trò quen thuộc nhất: Một người mẹ, một người vợ giữa những lo toan đời thường.
.jpg)
