Người giữ lửa
"Chú Cuội" đánh thức loài vật từ gốc tre vô tri
Từ những gốc tre vô tri, dưới bàn tay anh Lê Ngọc Dư (SN 1987, quê Tây Ninh), còn được biết với tên gọi "chú Cuội", không chỉ biến những gốc tre, đoạn tre khô thành các nhiều loài vật đầy sức sống, mà còn cho thấy giá trị của nghệ thuật thủ công từ tre.
Đam mê từ ký ức tuổi thơ
Có những gốc tre nằm lặng nhiều năm dưới đất, trong mắt nhiều người chỉ là phần gốc đã hết giá trị sử dụng. Thế nhưng, với anh Lê Ngọc Dư, đó lại có thể là đôi càng của con bọ ngựa, chiếc cổ của chim hạc hay cánh chuồn chuồn đang chuẩn bị cất cánh.
Ít ai biết rằng, niềm đam mê ấy bắt nguồn từ những năm tháng tuổi thơ. Khi còn nhỏ, anh thường nhặt cành cây, trái khô quanh nhà để tạo thành những con vật theo trí tưởng tượng.
Sở thích ấy theo anh lớn lên nhưng chỉ thực sự được đánh thức vào thời điểm dịch COVID-19.
Trong những ngày giãn cách xã hội, có nhiều thời gian ở nhà hơn, anh bắt đầu làm lại những con vật từ tre rồi ghi lại quá trình sáng tạo và chia sẻ lên mạng xã hội. Không ngờ, những đoạn video mộc mạc ấy nhận được sự yêu thích của đông đảo người xem.
Cũng từ đó, nhiều người biết đến anh Dư, với cái tên "Chú Cuội", còn niềm đam mê ngày nào dần trở thành công việc gắn bó đến hôm nay.
Theo lời anh Dư, tre là chất liệu anh lựa chọn, bởi sự gần gũi của tre đối với đời sống người Việt, bởi tạo hóa tự nhiên cho mỗi gốc tre, mỗi nhánh tre mang một hình dáng khác nhau.
Chính sự khác biệt ấy khiến anh tin rằng, thiên nhiên đã tạo sẵn những mảnh ghép độc nhất vô nhị, còn việc của mình là kiên nhẫn tìm ra và kết nối chúng.
Hình dáng tự nhiên của tre quyết định hình hài tác phẩm
Theo anh Dư, điều làm nên sự khác biệt của mỗi tác phẩm không nằm ở kỹ thuật chạm khắc hay tạo hình cầu kỳ, mà ở cách nhìn và cách cảm nhận vẻ đẹp vốn có của tre.
Tôi không ép tre phải theo ý mình, anh chia sẻ.
Nếu nhiều người tìm cách cắt, gọt hay uốn vật liệu để tạo nên hình dáng mong muốn, thì anh lại chọn cách quan sát từng đường cong, từng mắt tre để xem chúng phù hợp với loài vật nào.
Một nhánh tre cong có thể trở thành chiếc cổ của con chim, một gốc tre xù xì lại hóa thành thân bọ ngựa. Anh không bắt tre thay đổi mà để chính hình dáng tự nhiên quyết định hình hài của tác phẩm.
Cũng bởi vậy, công đoạn khó nhất không phải là ghép nối, mà là tìm nguyên liệu. Có khi anh phải mất vài ngày, vài tháng, thậm chí cả năm chỉ để tìm được một chiếc chân, một cái đầu hay một chiếc càng đúng như mong muốn.
Thời gian đầu, việc tìm những gốc tre phù hợp ngày càng khó khăn. Sau này, anh tìm đến những người trồng tre bonsai để mua lại các phôi tre khô không còn sử dụng.
Nhiều gốc tre đã được tạo dũa sẵn, mang những đường nét tự nhiên độc đáo, giúp anh có thêm nguồn nguyên liệu để sáng tạo.
Khi đã tìm đủ những mảnh ghép phù hợp, anh mới bắt đầu làm sạch, xử lý, bảo quản rồi ghép chúng lại với nhau.
Mỗi tác phẩm đều là kết quả của rất nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và cả sự chờ đợi, anh nói.
Sống động loài vật từ những mảnh ghép của tạo hóa
Không được đào tạo qua trường lớp hay truyền nghề, tất cả kỹ năng của anh đều được tích lũy từ quá trình tự mày mò, thử nghiệm và rút kinh nghiệm.
Có những sản phẩm phải làm đi làm lại nhiều lần mới hoàn thiện. Mỗi lần thất bại, thêm một lần giúp anh hiểu hơn về đặc tính của tre và cách để những mảnh ghép tưởng chừng rời rạc, có thể hòa quyện thành một loài vật rất tự nhiên và sống động.
Đến nay, anh đã sáng tạo nhiều mẫu con vật khác nhau, từ các loài côn trùng, chim, thú đến những linh vật. Trong đó, bọ ngựa, cào cào, dế và chuồn chuồn là những tác phẩm được nhiều người yêu thích nhất, bởi vẻ sống động được tạo nên từ chính hình dáng vốn có của tre.
Hiện nay, công việc sáng tạo từ tre không chỉ mang lại cho anh nguồn thu nhập để anh tiếp tục thực hiện mong muốn, ngày càng có nhiều người nhìn thấy giá trị nghệ thuật của tre Việt.
Anh Dư chia sẻ, mỗi gốc tre đều có câu chuyện riêng và anh chỉ là người giúp câu chuyện ấy được kể tiếp. Anh sẽ tiếp tục sáng tạo thêm nhiều tác phẩm mới, góp phần đưa nghệ thuật thủ công từ tre đến gần hơn với bạn bè quốc tế.
