Bản làng hôm nay
Mùa hè không khoảng trống ở vùng cao
Từ phòng máy tính, thư viện mở, không gian học tập cộng đồng, đến các lớp kỹ năng... nhiều xã vùng cao Quảng Ninh đang biến kỳ nghỉ hè của trẻ em vùng cao thành những ngày đầy ý nghĩa.
Mở "cánh cửa số" cho học sinh vùng cao
Giữa những ngày hè ở các xã miền núi Quảng Ninh, thay vì chỉ tìm đến sân chơi hay những buổi sinh hoạt tập thể, nhiều học sinh lại chọn phòng máy tính, thư viện mở và các không gian học tập cộng đồng để khám phá kiến thức mới.
Tại Trường THCS&THPT Đường Hoa Cương, xã Đường Hoa, căn phòng mang tên "Phòng học máy tính cho em" vẫn luôn sáng đèn, dù năm học đã kết thúc. Trước những chiếc máy tính kết nối internet, học sinh chăm chú tra cứu tài liệu, thực hành tin học, làm quen với các nền tảng học tập trực tuyến và từng bước tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI).
Với nhiều em, đây là lần đầu được sử dụng một phòng máy tính hiện đại. Em Triệu Thị Tình, học sinh lớp 11 cho biết, trước đây mỗi lần cần tìm tài liệu học tập, em phải mượn điện thoại của bố mẹ trong điều kiện mạng internet chập chờn.
"Giờ em có thể tự tìm tài liệu, làm bài tập và còn được các anh chị đoàn viên hướng dẫn sử dụng AI để hỗ trợ học. Em thấy việc học thú vị hơn rất nhiều", Tình chia sẻ.
Không chỉ tra cứu tài liệu, các em còn được hướng dẫn sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ học tập. Từ việc đặt câu hỏi để hiểu sâu hơn một bài Toán, nhờ AI giải thích từ vựng tiếng Anh, tóm tắt bài học đến gợi ý cách lập dàn ý cho bài văn, học sinh dần hình thành kỹ năng khai thác công nghệ một cách chủ động thay vì chỉ tìm kiếm thông tin theo cách truyền thống.
Theo anh Phạm Văn Kiên, Bí thư Đoàn xã Đường Hoa, công trình "Phòng học máy tính cho em" do Tỉnh đoàn Quảng Ninh hỗ trợ 10 bộ máy tính, đưa vào sử dụng từ đầu năm 2026. Bên cạnh việc mở cửa phục vụ học sinh trong dịp hè, đoàn viên, thanh niên còn trực tiếp hướng dẫn kỹ năng sử dụng máy tính, khai thác internet an toàn và ứng dụng công nghệ vào học tập.
Ở địa bàn mà phần lớn học sinh là con em đồng bào DTTS, mỗi chiếc máy tính không chỉ là thiết bị học tập mà còn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức số, từng bước thu hẹp khoảng cách với khu vực đô thị.
Từ góc đọc sách đến kỹ năng
Không chỉ có phòng máy tính, nhiều "không gian đọc sách, tương tác và sinh hoạt Đội" tại xã Quảng Đức cũng trở thành điểm hẹn quen thuộc của học sinh mỗi dịp hè.
Những giá sách nhiều màu sắc, góc đọc thân thiện cùng các trò chơi phát triển tư duy đã tạo nên một môi trường học tập gần gũi. Sau giờ lao động giúp gia đình, nhiều em lại tìm đến đây để đọc sách, giao lưu và tham gia các hoạt động nhóm.
Em Lỷ Thị Hồng, học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú TH&THCS Quảng Đức cho biết, em đặc biệt yêu thích những cuốn truyện thiếu nhi và sách kỹ năng sống.
“Đến đây em được đọc nhiều sách hay, chơi cùng các bạn và học thêm nhiều điều mới. Em mong không gian này lúc nào cũng có thật nhiều sách”, Hồng nói.
Bí thư Đoàn xã Quảng Đức Trần Thị Minh Châu cho biết, địa phương hiện có 2 không gian đọc sách do Tỉnh đoàn và Hội Đồng đội tỉnh hỗ trợ. Đây không chỉ là nơi đọc sách mà còn là môi trường giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, hình thành thói quen tự học và phát triển tư duy.
Đối với nhiều trẻ em vùng cao, việc tiếp cận sách và các hoạt động giáo dục ngoài nhà trường vẫn còn không ít hạn chế. Chính vì vậy, những không gian học tập cộng đồng đang góp phần bồi đắp văn hóa đọc, nuôi dưỡng tinh thần học tập chủ động và khơi dậy khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ.
Những công trình ấy cũng là một phần trong Đề án "Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh, thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025 - 2030" đang được các cấp bộ Đoàn Quảng Ninh triển khai.
Cùng với việc xây dựng phòng máy tính, thư viện, sân chơi thiếu nhi, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 100 lớp "Bình dân học vụ số", thu hút hàng nghìn lượt thanh, thiếu nhi và người dân tham gia, hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và kỹ năng bảo đảm an toàn trên không gian mạng.
Giữa những ngày hè, những "Lớp học không mùa hè" vẫn đang lặng lẽ thắp sáng khát vọng học tập của trẻ em vùng cao.
Mỗi cuốn sách được mở, mỗi bài học trên màn hình máy tính hay mỗi kỹ năng được tiếp nhận đều góp thêm một viên gạch trên hành trình thu hẹp khoảng cách giáo dục. Và từ những không gian học tập giản dị ấy, những ước mơ của trẻ em miền núi đang có thêm cơ hội được “chắp cánh”.
